Acen - Hanes diwygio

MariFflur am 09:43, 28 Mawrth 2018

2018-03-28T09:43:08Z

MariFflur am 11:34, 9 Ionawr 2018

2018-01-09T11:34:30Z

SeimonBrooks am 22:55, 18 Hydref 2016

2016-10-18T22:55:19Z

SeimonBrooks am 22:50, 18 Hydref 2016

2016-10-18T22:50:34Z

SeimonBrooks am 22:49, 18 Hydref 2016

2016-10-18T22:49:23Z

SeimonBrooks am 22:48, 18 Hydref 2016

2016-10-18T22:48:07Z

SeimonBrooks: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'NOAUTOLINKS Y pwyslais un-curiad a roir ar eiriau yw acen, pwyslais y llais ar sillafau mewn geiriau. Mewn geiriau unsill, ceir un acen yn unig, a hon...'

2016-10-18T22:46:13Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '__NOAUTOLINKS__ Y pwyslais un-curiad a roir ar eiriau yw acen, pwyslais y llais ar sillafau mewn geiriau. Mewn geiriau unsill, ceir un acen yn unig, a hon...'

Tudalen newydd

__NOAUTOLINKS__
Y pwyslais un-curiad a roir ar eiriau yw acen, pwyslais y llais ar sillafau mewn geiriau. Mewn geiriau unsill, ceir un acen yn unig, a honno’n acen drom, bendant, er enghraifft: brád, llýn, cóed, dúr. Ar y llafariad neu’r llafariaid mewn geiriau y syrth yr acen bob tro.

Yn y rhan fwyaf helaeth o eiriau lluosillafog, sef geiriau sy’n cynnwys mwy nag un sillaf, ceir dwy acen neu ddau bwyslais ar y ddwy sillaf olaf, y naill bwyslais yn drwm, sef y brif acen neu’r acen bwys, a’r pwyslais arall yn ysgafn. Ceir dwy sillaf yn y gair pryder, er enghraifft, pryd/er. Mae’r prif bwyslais, y pwyslais trwm, yn syrthio ar y llafariad y yn sillaf gyntaf pryder, tra bo’r acen ysgafn yn syrthio ar y llafariad e yn y gair; hynny yw, y mae’r pwyslais a roir ar pryd yn gryfach na’r pwyslais a roir ar –er. Mewn geiriau lluosillafog o’r fath mae’r brif acen yn syrthio ar y sillaf olaf ond un yn ddieithriad, a’r enw a roir ar y sillaf olaf ond un yw goben. Gellir galw’r ail bwyslais, sef y pwyslais gwannach, ysgafnach neu’r is-bwyslais, yn is-acen.

Gall geiriau lluosillafog hefyd fod yn eiriau acennog, er enghraifft: caniatáu, gwastatáu, tristáu, ogofâu, ymlâdd, pellhau, rhyddhau, llawenhau, mwynhawn, rhyddhawn, ymdroi, ymweld, gwyrdroi, ac yn y blaen. Ar y sillaf olaf y rhoir y prif bwyslais mewn geiriau o’r fath.

Y mae geiriau sy’n cynnwys y rhagddodiad di- yn gallu bod yn acennog neu’n ddiacen o ran ynganiad, di-ddim yn acennog, er enghraifft, a diddim yn ddiacen. Dyma enghreifftiau eraill: di-nod/dinod; di-baid/dibaid; di-fai/difai; di-werth/diwerth.

O safbwynt y gynghanedd ceir pedwar math o acennu: cytbwys acennog (prif acen/prif acen); cytbwys ddiacen (prif acen, is-acen/prif acen, is-acen); anghytbwys ddisgynedig (prif acen/prif acen, is-acen); anghytbwys ddyrchafedig (prif acen, is-acen/prif acen).

'''Alan Llwyd'''

==Llyfryddiaeth==

Llwyd, A. (2007), ''Anghenion y Gynghanedd'' (Llandybïe: Cyhoeddiadau Barddas).

Morris-Jones, J. (1925), ''Cerdd Dafod sef Celfyddyd Barddoniaeth Gymraeg'' (Rhydychen: Gwasg Clarendon).
{{CC BY-SA}}
[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 09:43, 28 Mawrth 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
−	~~__NOAUTOLINKS__~~	+	Y pwyslais un-[[curiad]] a roir ar eiriau yw acen, pwyslais y llais ar sillafau mewn geiriau. Mewn geiriau unsill, ceir un acen yn unig, a honno’n acen drom, bendant, er enghraifft: brád, llýn, cóed, dúr. Ar y llafariad neu’r llafariaid mewn geiriau y syrth yr acen bob tro.
−	Y pwyslais un-curiad a roir ar eiriau yw acen, pwyslais y llais ar sillafau mewn geiriau. Mewn geiriau unsill, ceir un acen yn unig, a honno’n acen drom, bendant, er enghraifft: brád, llýn, cóed, dúr. Ar y llafariad neu’r llafariaid mewn geiriau y syrth yr acen bob tro.

	Yn y rhan fwyaf helaeth o eiriau lluosillafog, sef geiriau sy’n cynnwys mwy nag un sillaf, ceir dwy acen neu ddau bwyslais ar y ddwy sillaf olaf, y naill bwyslais yn drwm, sef y brif acen neu’r acen bwys, a’r pwyslais arall yn ysgafn. Ceir dwy sillaf yn y gair pryder, er enghraifft, ''pryd/er''. Mae’r prif bwyslais, y pwyslais trwm, yn syrthio ar y llafariad ''y'' yn sillaf gyntaf pryder, tra bo’r acen ysgafn yn syrthio ar y llafariad ''e'' yn y gair; hynny yw, y mae’r pwyslais a roir ar ''pryd'' yn gryfach na’r pwyslais a roir ar ''–er''. Mewn geiriau lluosillafog o’r fath mae’r brif acen yn syrthio ar y sillaf olaf ond un yn ddieithriad, a’r enw a roir ar y sillaf olaf ond un yw goben. Gellir galw’r ail bwyslais, sef y pwyslais gwannach, ysgafnach neu’r is-bwyslais, yn is-acen.		Yn y rhan fwyaf helaeth o eiriau lluosillafog, sef geiriau sy’n cynnwys mwy nag un sillaf, ceir dwy acen neu ddau bwyslais ar y ddwy sillaf olaf, y naill bwyslais yn drwm, sef y brif acen neu’r acen bwys, a’r pwyslais arall yn ysgafn. Ceir dwy sillaf yn y gair pryder, er enghraifft, ''pryd/er''. Mae’r prif bwyslais, y pwyslais trwm, yn syrthio ar y llafariad ''y'' yn sillaf gyntaf pryder, tra bo’r acen ysgafn yn syrthio ar y llafariad ''e'' yn y gair; hynny yw, y mae’r pwyslais a roir ar ''pryd'' yn gryfach na’r pwyslais a roir ar ''–er''. Mewn geiriau lluosillafog o’r fath mae’r brif acen yn syrthio ar y sillaf olaf ond un yn ddieithriad, a’r enw a roir ar y sillaf olaf ond un yw goben. Gellir galw’r ail bwyslais, sef y pwyslais gwannach, ysgafnach neu’r is-bwyslais, yn is-acen.

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 11:34, 9 Ionawr 2018
Llinell 19:		Llinell 19:
	{{CC BY-SA}}		{{CC BY-SA}}
	[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]		[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]
		+	[[Categori:Cerdd Dafod]]

@@ Llinell 2: / Llinell 2: @@
 Y pwyslais un-curiad a roir ar eiriau yw acen, pwyslais y llais ar sillafau mewn geiriau. Mewn geiriau unsill, ceir un acen yn unig, a honno’n acen drom, bendant, er enghraifft: brád, llýn, cóed, dúr. Ar y llafariad neu’r llafariaid mewn geiriau y syrth yr acen bob tro.
-Yn y rhan fwyaf helaeth o eiriau lluosillafog, sef geiriau sy’n cynnwys mwy nag un sillaf, ceir dwy acen neu ddau bwyslais ar y ddwy sillaf olaf, y naill bwyslais yn drwm, sef y brif acen neu’r acen bwys, a’r pwyslais arall yn ysgafn. Ceir dwy sillaf yn y gair pryder, er enghraifft, pryd/er. Mae’r prif bwyslais, y pwyslais trwm, yn syrthio ar y llafariad ''y'' yn sillaf gyntaf pryder, tra bo’r acen ysgafn yn syrthio ar y llafariad ''e'' yn y gair; hynny yw, y mae’r pwyslais a roir ar ''pryd'' yn gryfach na’r pwyslais a roir ar ''–er''. Mewn geiriau lluosillafog o’r fath mae’r brif acen yn syrthio ar y sillaf olaf ond un yn ddieithriad, a’r enw a roir ar y sillaf olaf ond un yw goben. Gellir galw’r ail bwyslais, sef y pwyslais gwannach, ysgafnach neu’r is-bwyslais, yn is-acen.
+Yn y rhan fwyaf helaeth o eiriau lluosillafog, sef geiriau sy’n cynnwys mwy nag un sillaf, ceir dwy acen neu ddau bwyslais ar y ddwy sillaf olaf, y naill bwyslais yn drwm, sef y brif acen neu’r acen bwys, a’r pwyslais arall yn ysgafn. Ceir dwy sillaf yn y gair pryder, er enghraifft, ''pryd/er''. Mae’r prif bwyslais, y pwyslais trwm, yn syrthio ar y llafariad ''y'' yn sillaf gyntaf pryder, tra bo’r acen ysgafn yn syrthio ar y llafariad ''e'' yn y gair; hynny yw, y mae’r pwyslais a roir ar ''pryd'' yn gryfach na’r pwyslais a roir ar ''–er''. Mewn geiriau lluosillafog o’r fath mae’r brif acen yn syrthio ar y sillaf olaf ond un yn ddieithriad, a’r enw a roir ar y sillaf olaf ond un yw goben. Gellir galw’r ail bwyslais, sef y pwyslais gwannach, ysgafnach neu’r is-bwyslais, yn is-acen.
 Gall geiriau lluosillafog hefyd fod yn eiriau acennog, er enghraifft: caniatáu, gwastatáu, tristáu, ogofâu, ymlâdd, pellhau, rhyddhau, llawenhau, mwynhawn, rhyddhawn, ymdroi, ymweld, gwyrdroi, ac yn y blaen. Ar y sillaf olaf y rhoir y prif bwyslais mewn geiriau o’r fath.

@@ Llinell 2: / Llinell 2: @@
 Y pwyslais un-curiad a roir ar eiriau yw acen, pwyslais y llais ar sillafau mewn geiriau. Mewn geiriau unsill, ceir un acen yn unig, a honno’n acen drom, bendant, er enghraifft: brád, llýn, cóed, dúr. Ar y llafariad neu’r llafariaid mewn geiriau y syrth yr acen bob tro.
-Yn y rhan fwyaf helaeth o eiriau lluosillafog, sef geiriau sy’n cynnwys mwy nag un sillaf, ceir dwy acen neu ddau bwyslais ar y ddwy sillaf olaf, y naill bwyslais yn drwm, sef y brif acen neu’r acen bwys, a’r pwyslais arall yn ysgafn. Ceir dwy sillaf yn y gair pryder, er enghraifft, pryd/er. Mae’r prif bwyslais, y pwyslais trwm, yn syrthio ar y llafariad ''y'' yn sillaf gyntaf pryder, tra bo’r acen ysgafn yn syrthio ar y llafariad ''e'' yn y gair; hynny yw, y mae’r pwyslais a roir ar pryd yn gryfach na’r pwyslais a roir ar –er. Mewn geiriau lluosillafog o’r fath mae’r brif acen yn syrthio ar y sillaf olaf ond un yn ddieithriad, a’r enw a roir ar y sillaf olaf ond un yw goben. Gellir galw’r ail bwyslais, sef y pwyslais gwannach, ysgafnach neu’r is-bwyslais, yn is-acen.
+Yn y rhan fwyaf helaeth o eiriau lluosillafog, sef geiriau sy’n cynnwys mwy nag un sillaf, ceir dwy acen neu ddau bwyslais ar y ddwy sillaf olaf, y naill bwyslais yn drwm, sef y brif acen neu’r acen bwys, a’r pwyslais arall yn ysgafn. Ceir dwy sillaf yn y gair pryder, er enghraifft, pryd/er. Mae’r prif bwyslais, y pwyslais trwm, yn syrthio ar y llafariad ''y'' yn sillaf gyntaf pryder, tra bo’r acen ysgafn yn syrthio ar y llafariad ''e'' yn y gair; hynny yw, y mae’r pwyslais a roir ar ''pryd'' yn gryfach na’r pwyslais a roir ar –er. Mewn geiriau lluosillafog o’r fath mae’r brif acen yn syrthio ar y sillaf olaf ond un yn ddieithriad, a’r enw a roir ar y sillaf olaf ond un yw goben. Gellir galw’r ail bwyslais, sef y pwyslais gwannach, ysgafnach neu’r is-bwyslais, yn is-acen.
 Gall geiriau lluosillafog hefyd fod yn eiriau acennog, er enghraifft: caniatáu, gwastatáu, tristáu, ogofâu, ymlâdd, pellhau, rhyddhau, llawenhau, mwynhawn, rhyddhawn, ymdroi, ymweld, gwyrdroi, ac yn y blaen. Ar y sillaf olaf y rhoir y prif bwyslais mewn geiriau o’r fath.