Arweinydd, Arweinyddion - Hanes diwygio

CadiW am 22:20, 16 Awst 2021

2021-08-16T22:20:53Z

CadiW: /* Arweinyddion Corawl */

2021-08-15T20:28:49Z

‎Arweinyddion Corawl

Dangos newidiadau

CadiW: /* Arweinyddion Cerddorfaol */

2021-08-15T20:22:35Z

‎Arweinyddion Cerddorfaol

CadiW am 09:33, 26 Mawrth 2021

2021-03-26T09:33:12Z

CadiW: /* Arweinyddion Corawl */

2021-03-26T09:32:49Z

‎Arweinyddion Corawl

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'NOAUTOLINKS '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

2021-01-29T20:39:01Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '__NOAUTOLINKS__ '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

Dangos newidiadau

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 22:20, 16 Awst 2021
Llinell 86:		Llinell 86:

	O’r 1960au gwelwyd cyfnod newydd yn hanes Cymru gyda thwf sefydliadau fel BBC Cymru a chynnydd dinas Caerdydd. Daeth cenhedlaeth newydd o arweinyddion i’r amlwg fel Alun Guy (Côr Aelwyd Caerdydd), Helena Braithwaite (Cantorion Ardwyn), [[Jones, Richard Elfyn (g.1944) \| Richard Elfyn Jones]] (Côr Poliffonig Caerdydd) a Wil Morus Jones (Côr Godre’r Garth) yng nghyffiniau Caerdydd, yn y gorllewin Alun John (Côr y Tabernacl, Treforys), John Hugh Thomas (Côr Bach Abertawe) a John S. Davies (Cantorion Dyfed), yn y canolbarth Jayne Davies (Côr Merched Hafren) ac yn y gogledd-ddwyrain Brian Hughes (Cantorion Cynwrig) a Jean Stanley Jones (Côr Sirenian). Trosglwyddwyd y batwn yn fwy diweddar i genhedlaeth newydd eto, fel Islwyn Evans yn Nyffryn Teifi, Cefin Roberts ym Mangor, Edward Harry ym Mro Ogwr a [[Rhys-Evans, Tim (g.1972) \| Tim Rhys-Evans]], Eilir Owen Griffiths, Sioned James a Gwawr Owen yng Nghaerdydd. Ond er eu cystal, go brin eu bod yn cael eu heilunaddoli fel Caradog, Dan Davies a’u tebyg yn yr oes aur.		O’r 1960au gwelwyd cyfnod newydd yn hanes Cymru gyda thwf sefydliadau fel BBC Cymru a chynnydd dinas Caerdydd. Daeth cenhedlaeth newydd o arweinyddion i’r amlwg fel Alun Guy (Côr Aelwyd Caerdydd), Helena Braithwaite (Cantorion Ardwyn), [[Jones, Richard Elfyn (g.1944) \| Richard Elfyn Jones]] (Côr Poliffonig Caerdydd) a Wil Morus Jones (Côr Godre’r Garth) yng nghyffiniau Caerdydd, yn y gorllewin Alun John (Côr y Tabernacl, Treforys), John Hugh Thomas (Côr Bach Abertawe) a John S. Davies (Cantorion Dyfed), yn y canolbarth Jayne Davies (Côr Merched Hafren) ac yn y gogledd-ddwyrain Brian Hughes (Cantorion Cynwrig) a Jean Stanley Jones (Côr Sirenian). Trosglwyddwyd y batwn yn fwy diweddar i genhedlaeth newydd eto, fel Islwyn Evans yn Nyffryn Teifi, Cefin Roberts ym Mangor, Edward Harry ym Mro Ogwr a [[Rhys-Evans, Tim (g.1972) \| Tim Rhys-Evans]], Eilir Owen Griffiths, Sioned James a Gwawr Owen yng Nghaerdydd. Ond er eu cystal, go brin eu bod yn cael eu heilunaddoli fel Caradog, Dan Davies a’u tebyg yn yr oes aur.
		+

	'''Richard Elfyn Jones a Gareth Williams'''		'''Richard Elfyn Jones a Gareth Williams'''

@@ Llinell 6: / Llinell 6: @@
 Bu’r diffyg datblygiad ym maes cerddoriaeth broffesiynol yng Nghymru hyd at yr Ail Ryfel Byd yn rhwystr i greu ethos lle gallai arweinyddion cerddorfaol (sef y cerddorion hynny a ystyrid mewn gwledydd eraill yn brif gynheiliaid gweithgarwch cerddorol broffesiynol) ddod i amlygrwydd a chael y cyﬂe i feithrin eu doniau yn eu mamwlad. Rhaid oedd aros tan ddyfodiad y BBC i Gaerdydd yn 1923 a chreu Cwmni Opera Cenedlaethol Cymru yn 1946 (er nad oedd yn gwmni cwbl broffesiynol yr adeg honno) cyn bod unrhyw gymhelliad na phosibilrwydd am yrfa broffesiynol fel arweinydd cerddorfaol. Oherwydd y diffyg traddodiad, ac er gwaethaf y nifer lluosog o arweinyddion amatur, boed ar gorau neu fandiau pres, y tueddiad fu i’r ddau sefydliad a enwir uchod benodi cerddorion blaengar o’r tu hwnt i Glawdd Offa i ddatblygu eu gwaith. Hyd at ganol yr 1960au roedd y ddibyniaeth ar dalent o’r tu allan i Gymru yn llai amlwg yn y BBC; a’i cherddorfa heb uchelgais symffonig, nid oedd galw am fawrion y podiwm o’r tu allan i  Gymru i’w gwasanaethu. Ond roedd tuedd i benodi estroniaid i’w gweld yn achos y Cwmni Opera o’r cychwyn cyntaf.
-Yn y BBC roedd sawl cerddor o Gymro a gofir am eu cyfraniadau pwysig. Yn eu plith yr oedd [[Idris Lewis]] (1889–1952) a wnaeth enw iddo’i hun yn ifanc fel arweinydd mewn theatrau yn Llundain ac mewn ffilmiau o stiwdios Elstree. Wedyn bu’n arwain cerddorfa’r BBC yng Nghaerdydd ac ef oedd cyfarwyddwr cerdd y Gorfforaeth yng Nghymru o 1936 hyd 1952. Yn y BBC adeg yr Ail Ryfel Byd ac wedi hynny roedd cyfraniad [[Mansel Thomas]] (1909– 86) ac [[Arwel Hughes]] (1909–88) fel arweinyddion yn cydredeg gyda’u dyletswyddau pwysig fel cyfansoddwyr a chynhyrchwyr rhaglenni cerddorol. Er nad oedd yr arlwy yn nodedig iawn o safbwynt disgwyliadau symffonig llwyddodd Rae Jenkins (1903–85), ar ôl ei benodiad yn brif arweinydd y Gerddorfa (1950–65), i fraenaru’r tir ar gyfer datblygiadau cerddorfaol mwy cyffrous. Ar y podiwm enillodd Rae Jenkins barch am ei ddawn ryfeddol i reoli’n ddi-feth hyd y darnau a arweiniai rhag iddynt or-redeg. Ar hyd y blynyddoedd prif fwriad y gwaith yn y stiwdio a’r cyngherddau cyhoeddus oedd ateb anghenion Prydeinig rhwydwaith y Third Programme (Radio 3 ar ôl hynny) a phrin fod y Gerddorfa’n adlewyrchu Cymreictod yn y gweithiau a berfformiai nac yn y dewis o offerynwyr ac arweinyddion. Fodd bynnag, clywyd llawer o gantorion Cymreig enwog, sy’n adlewyrchiad o rym ein traddodiad lleisiol.
+Yn y BBC roedd sawl cerddor o Gymro a gofir am eu cyfraniadau pwysig. Yn eu plith yr oedd [[Lewis, Idris (1889-1952) | Idris Lewis]] (1889–1952) a wnaeth enw iddo’i hun yn ifanc fel arweinydd mewn theatrau yn Llundain ac mewn ffilmiau o stiwdios Elstree. Wedyn bu’n arwain cerddorfa’r BBC yng Nghaerdydd ac ef oedd cyfarwyddwr cerdd y Gorfforaeth yng Nghymru o 1936 hyd 1952. Yn y BBC adeg yr Ail Ryfel Byd ac wedi hynny roedd cyfraniad [[Thomas, Mansel (1909-86) | Mansel Thomas]] (1909– 86) ac [[Hughes, Arwel (1909-1988) | Arwel Hughes]] (1909–88) fel arweinyddion yn cydredeg gyda’u dyletswyddau pwysig fel cyfansoddwyr a chynhyrchwyr rhaglenni cerddorol. Er nad oedd yr arlwy yn nodedig iawn o safbwynt disgwyliadau symffonig llwyddodd Rae Jenkins (1903–85), ar ôl ei benodiad yn brif arweinydd y Gerddorfa (1950–65), i fraenaru’r tir ar gyfer datblygiadau cerddorfaol mwy cyffrous. Ar y podiwm enillodd Rae Jenkins barch am ei ddawn ryfeddol i reoli’n ddi-feth hyd y darnau a arweiniai rhag iddynt or-redeg. Ar hyd y blynyddoedd prif fwriad y gwaith yn y stiwdio a’r cyngherddau cyhoeddus oedd ateb anghenion Prydeinig rhwydwaith y Third Programme (Radio 3 ar ôl hynny) a phrin fod y Gerddorfa’n adlewyrchu Cymreictod yn y gweithiau a berfformiai nac yn y dewis o offerynwyr ac arweinyddion. Fodd bynnag, clywyd llawer o gantorion Cymreig enwog, sy’n adlewyrchiad o rym ein traddodiad lleisiol.
-Mewn perthynas â Chwmni Opera Cenedlaethol Cymru, mae lliaws o arweinyddion o Loegr a thramor wedi bod yn ddylanwadol. Yn y dyddiau cynnar bu Charles Groves (1915–92) yn gynheiliad uchel ei barch i ddatblygiad cynnar y Cwmni, ond nid yn ne Cymru yn unig yr oedd yn amlwg. Cofir am Groves fel dylanwad pwysig yn ddiweddarach ar gyngherddau cerddorfaol yng ngogledd Cymru yn rhinwedd ei swydd fel cyfarwyddwr cerdd Cerddorfa Ffilharmonig Lerpwl (1963–77) a bu’n arweinydd hynaws sawl tro yn yr [[Eisteddfod]] Genedlaethol. Un arall a nodir fel dylanwad mawr oherwydd ei berthynas â’r Cwmni Opera yw Carlo Rizzi (g.1960), Eidalwr a glosiodd at y diwylliant Cymreig ac a ddysgodd Gymraeg. Mae ei ddawn gynhenid yn y ''repertoire'' rhamantaidd a’i natur allblyg yn ei wneud yn addas iawn i weithio gyda chorau amatur Cymru a cheidw ei gysylltiad gyda Chymru a Chaerdydd yn ei gyngherddau gyda Chôr a Cherddorfa Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru.
+Mewn perthynas â Chwmni Opera Cenedlaethol Cymru, mae lliaws o arweinyddion o Loegr a thramor wedi bod yn ddylanwadol. Yn y dyddiau cynnar bu Charles Groves (1915–92) yn gynheiliad uchel ei barch i ddatblygiad cynnar y Cwmni, ond nid yn ne Cymru yn unig yr oedd yn amlwg. Cofir am Groves fel dylanwad pwysig yn ddiweddarach ar gyngherddau cerddorfaol yng ngogledd Cymru yn rhinwedd ei swydd fel cyfarwyddwr cerdd Cerddorfa Ffilharmonig Lerpwl (1963–77) a bu’n arweinydd hynaws sawl tro yn yr [[Eisteddfod, Cerddoriaeth a'r | Eisteddfod]] Genedlaethol. Un arall a nodir fel dylanwad mawr oherwydd ei berthynas â’r Cwmni Opera yw Carlo Rizzi (g.1960), Eidalwr a glosiodd at y diwylliant Cymreig ac a ddysgodd Gymraeg. Mae ei ddawn gynhenid yn y ''repertoire'' rhamantaidd a’i natur allblyg yn ei wneud yn addas iawn i weithio gyda chorau amatur Cymru a cheidw ei gysylltiad gyda Chymru a Chaerdydd yn ei gyngherddau gyda Chôr a Cherddorfa Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru.
 Ceir rhestr hir o arweinyddion o fri rhyngwladol sydd wedi gweithio gyda Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC, a bu gan rai ohonynt berthynas arbennig gyda’r Gerddorfa, er enghraifft Richard Hickox (1948–2008) a Tadaaki Otaka (g.1947). Daeth sawl arweinydd ati pan oeddynt yn dal yn meithrin eu sgiliau, cyn mynd ymlaen i wneud enw iddynt eu hunain yn rhyngwladol. Mae Mariss Jansons (g.1943) gyda’r pwysicaf o’r rhain.
@@ Llinell 14: / Llinell 14: @@
 Ymhlith yr arweinyddion hynny o Loegr neu o wledydd tramor sydd wedi bod yn ddylanwadol yng Nghymru rhaid nodi cerddor o Ganada, Arthur Davison (1918–92), oherwydd ei gyfraniad pwysig i’r fagwrfa werthfawr honno, Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru. Bu cysylltiad Davison â Chymru yn un hir. Ef oedd arweinydd y Gerddorfa o 1967 hyd 1990 yn dilyn cyfnod Clarence Raybould (1886–1972), sef yr arweinydd cyntaf a fu wrth y llyw o 1946 ymlaen.
-Os mai prin fu’r cyfle i’r to newydd o arweinyddion o Gymru yn yr 1950au a’r 1960au hogi’u sgiliau, gwelwyd rhai’n mynd ati’n ddygn i dorri cwys iddynt eu hunain y tu allan i’w mamwlad. Yr hynotaf o’r rhain ymhlith y genhedlaeth gyntaf o arweinyddion proffesiynol oedd Wyn Morris (1929–2010), mab y cerddor o Lanelli, [[Haydn Morris]]. Nid oedd unrhyw bosibilrwydd i Wyn Morris feithrin ei ddoniau yng Nghymru gan iddo ddewis arbenigo ar y gerddoriaeth fwyaf anodd i’w chyflwyno mewn gwlad a oedd heb yr isadeiledd cerddorol ac ariannol ar ei chyfer, sef campweithiau symffonig enfawr Mahler – cyfansoddwr a oedd yn llawer mwy tebygol o gael ei glywed ar lwyfannau Llundain nag yng Nghymru. Ar ôl iddo ennill Gwobr Koussevitsky a threulio cyfnod fel cynorthwywr i George Szell yn Cleveland, bu 1963 yn flwyddyn bwysig i Wyn Morris. Yn y flwyddyn hon enillodd glod yn y wasg gerddorol am ei ddehongliad o Nawfed Symffoni Mahler yn y Royal Festival Hall, gyda cherddorfa’r Royal Philharmonic. Cymharodd y ''Times'' yr arweinydd ifanc gyda neb llai na Bruno Walter (1876–1962).
+Os mai prin fu’r cyfle i’r to newydd o arweinyddion o Gymru yn yr 1950au a’r 1960au hogi’u sgiliau, gwelwyd rhai’n mynd ati’n ddygn i dorri cwys iddynt eu hunain y tu allan i’w mamwlad. Yr hynotaf o’r rhain ymhlith y genhedlaeth gyntaf o arweinyddion proffesiynol oedd Wyn Morris (1929–2010), mab y cerddor o Lanelli, [[Morris, Haydn (1891-1965) | Haydn Morris]]. Nid oedd unrhyw bosibilrwydd i Wyn Morris feithrin ei ddoniau yng Nghymru gan iddo ddewis arbenigo ar y gerddoriaeth fwyaf anodd i’w chyflwyno mewn gwlad a oedd heb yr isadeiledd cerddorol ac ariannol ar ei chyfer, sef campweithiau symffonig enfawr Mahler – cyfansoddwr a oedd yn llawer mwy tebygol o gael ei glywed ar lwyfannau Llundain nag yng Nghymru. Ar ôl iddo ennill Gwobr Koussevitsky a threulio cyfnod fel cynorthwywr i George Szell yn Cleveland, bu 1963 yn flwyddyn bwysig i Wyn Morris. Yn y flwyddyn hon enillodd glod yn y wasg gerddorol am ei ddehongliad o Nawfed Symffoni Mahler yn y Royal Festival Hall, gyda cherddorfa’r Royal Philharmonic. Cymharodd y ''Times'' yr arweinydd ifanc gyda neb llai na Bruno Walter (1876–1962).
 Nid oedd cymaint o fri ar symffonïau Mahler yr adeg honno a sicrhaodd gorchest Wyn Morris enw iddo fel arweinydd eneiniedig. Cafodd ei benodi i ddilyn Syr Malcolm Sargent yn arweinydd y Gymdeithas Gorawl Frenhinol (1968–70) a hefyd bu’n arwain Cymdeithas Gorawl Huddersfield (1969–74), ond terfynwyd y ddwy swydd mewn chwerwder a drwgdeimlad, canlyniad natur orsensitif yr arweinydd carismataidd hwn mae’n debyg, ac ni fu’r blynyddoedd dilynol yn rhai llwyddiannus iddo.
-Arweinydd carismataidd arall yw Owain Arwel Hughes (g.1942), ac o gychwyn ei yrfa roedd y ffaith fod ei dad yn bennaeth cerdd y BBC yng Nghaerdydd (ac felly yn y sefyllfa o allu ei gytundebu) yn rhoi pwysau arno i ddatblygu gyrfa y tu allan i Gymru. Cafodd lwyddiant cynnar gyda sawl cerddorfa yn Lloegr, er enghraifft bu’n arweinydd cyswllt y Philharmonia ac yn brif arweinydd cyswllt y Royal Philharmonic. Yn ddiweddarach bu’n gysylltiedig hefyd â sawl cerddorfa arall ym Mhrydain a thramor, gan gynnwys Cerddorfa Symffoni Aalborg (lle bu’n brif arweinydd, 1994–9) a’r Cape Philharmonic yn Ne Affrica (lle bu’n brif arweinydd gwadd ers 2007). Bu’n arweinydd cyswllt Cerddorfa Symffoni Gymreig y BBC o 1980 hyd 1986 ac yn arweinydd Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru o 2003 hyd 2010. Ni chafodd fawr o gysylltiad gyda Chwmni Opera Cenedlaethol Cymru ond cafodd berthynas agos gyda llawer o gorau Cymreig, perthynas sy’n parhau mewn sawl achos, yn enwedig pan ddaw’r corau i berfformio ar y cyd. Unwyd sawl côr meibion a chôr cymysg dan ei faton. Yn y maes [[corawl]], efallai mai ei waith gyda Chôr Huddersfield yn yr 1980au sydd fwyaf nodedig oherwydd y cyfle a gafodd i adfywio’r Côr pan oedd wedi colli rhywfaint o’i enw da.
+Arweinydd carismataidd arall yw Owain Arwel Hughes (g.1942), ac o gychwyn ei yrfa roedd y ffaith fod ei dad yn bennaeth cerdd y BBC yng Nghaerdydd (ac felly yn y sefyllfa o allu ei gytundebu) yn rhoi pwysau arno i ddatblygu gyrfa y tu allan i Gymru. Cafodd lwyddiant cynnar gyda sawl cerddorfa yn Lloegr, er enghraifft bu’n arweinydd cyswllt y Philharmonia ac yn brif arweinydd cyswllt y Royal Philharmonic. Yn ddiweddarach bu’n gysylltiedig hefyd â sawl cerddorfa arall ym Mhrydain a thramor, gan gynnwys Cerddorfa Symffoni Aalborg (lle bu’n brif arweinydd, 1994–9) a’r Cape Philharmonic yn Ne Affrica (lle bu’n brif arweinydd gwadd ers 2007). Bu’n arweinydd cyswllt Cerddorfa Symffoni Gymreig y BBC o 1980 hyd 1986 ac yn arweinydd Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru o 2003 hyd 2010. Ni chafodd fawr o gysylltiad gyda Chwmni Opera Cenedlaethol Cymru ond cafodd berthynas agos gyda llawer o gorau Cymreig, perthynas sy’n parhau mewn sawl achos, yn enwedig pan ddaw’r corau i berfformio ar y cyd. Unwyd sawl côr meibion a chôr cymysg dan ei faton. Yn y maes [[Corau Cymysg | corawl]], efallai mai ei waith gyda Chôr Huddersfield yn yr 1980au sydd fwyaf nodedig oherwydd y cyfle a gafodd i adfywio’r Côr pan oedd wedi colli rhywfaint o’i enw da.
 Oherwydd ei berthynas gyda’r traddodiad corawl yng Nghymru a’i rôl fel cyfarwyddwr y Proms Cymreig, ni bu Owain Arwel Hughes yn artist alltud. Ef a sefydlodd y Proms Cymreig, yn sgil adeiladu Neuadd Dewi Sant yng Nghaerdydd, a bu’n ŵyl bwysig yn y ddinas bob haf ers 1986. Croesewir yno lawer o brif gerddorfeydd Prydain yn flynyddol a llwyddwyd dros y blynyddoedd i ddiwallu anghenion cynulleidfaoedd de Cymru trwy blethu cerddoriaeth hen a newydd. Gwahanol iawn yw hanes Alun Francis (g.1943) oherwydd iddo dreulio’i holl fywyd proffesiynol ymhell o Gymru. Cychwynnodd ei yrfa gyda Cherddorfa Ulster ac ymhlith y prif gerddorfeydd a’i penododd y mae’r North West Chamber Orchestra of Seattle (1980–5), yr Overijssels Philharmonic a’r Opera Forum yn yr Iseldiroedd (1985–7), Cerddorfa Nordwestdeutsche Philharmonie (1987–91), Orchestra Symfonica de Milano ‘Giuseppe Verdi’ (1996) a thua’r un amser, Orchestra Sinfonica Haydn. Yn 1989 cafodd swydd bwysig fel prif arweinydd Cerddorfa Symffoni Berlin ac mae’r rhestr o gerddorfeydd tramor y mae’n ymweld â nhw yn drawiadol. Ers canol yr 1980au mae wedi arwain dros 200 o gerddorfeydd a chwmnïau opera ac mae ei ''repertoire'' yn cynnwys mwy na 70 o operâu. Mae’n frwdfrydig dros gerddoriaeth gyfoes a dangosodd fedrusrwydd gyda cherddoriaeth dra modern, gan gynnwys gweithiau gan Berio a Stockhausen. Recordiodd holl symffonïau Darius Milhaud a hybodd weithiau cyfansoddwyr a esgeuluswyd, fel Ernst Toch, Allan Pettersson, Wolf- Ferrari a Casella. Erbyn hyn mae Alun Francis yn arweinydd yr Orquestra Filarmonica de la UNAM (Dinas Mecsico).
-Ganed Wyn Davies yn 1952, ac er mai gyda Chwmni Opera Cenedlaethol Cymru y bu ei weithgarwch cynnar, ni fu’n bosib iddo ddatblygu’i ddawn gartref yng Nghymru ac felly bu ei lwyddiant rhyngwladol yn golled i’w famwlad. Fe’i cytundebwyd gan y Met yn Efrog Newydd o 1987 hyd 1989 a thua’r un amser yn Banff, Canada. Dangosodd ddawn arbennig wrth arwain ystod eang o weithiau mewn amryw o arddulliau, gan gynnwys y ''repertoire'' operatig mwy ysgafn a sioeau cerdd fel ''Show Boat'', ynghyd ag ''Of Thee I Sing'' a ''Let ’Em Eat Cake'' gan Gershwin. Daeth i sylw gyda Chwmni Opera Cenedlaethol Lloegr, Opera’r Alban ac Opera North yn ogystal â dangos ei amlochredd yn y Buxton Opera. Ers 2005 bu’n gyfarwyddwr cerdd Opera Seland Newydd. Yn 2014 dychwelodd i Gymru i arwain [[opera]] [[John Metcalf]], ''Under Milk Wood''; roedd hefyd yn canu’r piano a’r syntheseisydd ac yn cymryd rhan Organ Morgan yn yr opera honno, gan amlygu eto ei alluoedd disglair fel cymeriad trawiadol sy’n gartrefol ar y llwyfan yn ogystal ag ar bodiwm yr arweinydd. Mae’n bianydd a chanwr talentog, fel sy’n amlwg i unrhyw un a welodd ei berfformiadau cabaret.
+Ganed Wyn Davies yn 1952, ac er mai gyda Chwmni Opera Cenedlaethol Cymru y bu ei weithgarwch cynnar, ni fu’n bosib iddo ddatblygu’i ddawn gartref yng Nghymru ac felly bu ei lwyddiant rhyngwladol yn golled i’w famwlad. Fe’i cytundebwyd gan y Met yn Efrog Newydd o 1987 hyd 1989 a thua’r un amser yn Banff, Canada. Dangosodd ddawn arbennig wrth arwain ystod eang o weithiau mewn amryw o arddulliau, gan gynnwys y ''repertoire'' operatig mwy ysgafn a sioeau cerdd fel ''Show Boat'', ynghyd ag ''Of Thee I Sing'' a ''Let ’Em Eat Cake'' gan Gershwin. Daeth i sylw gyda Chwmni Opera Cenedlaethol Lloegr, Opera’r Alban ac Opera North yn ogystal â dangos ei amlochredd yn y Buxton Opera. Ers 2005 bu’n gyfarwyddwr cerdd Opera Seland Newydd. Yn 2014 dychwelodd i Gymru i arwain [[opera]] [[Metcalf, John (g.1946) | John Metcalf]], ''Under Milk Wood''; roedd hefyd yn canu’r piano a’r syntheseisydd ac yn cymryd rhan Organ Morgan yn yr opera honno, gan amlygu eto ei alluoedd disglair fel cymeriad trawiadol sy’n gartrefol ar y llwyfan yn ogystal ag ar bodiwm yr arweinydd. Mae’n bianydd a chanwr talentog, fel sy’n amlwg i unrhyw un a welodd ei berfformiadau cabaret.
-Fel Wyn Davies, bwriodd Gareth Jones (g.1960) ei brentisiaeth fel arweinydd ar staff y Cwmni Opera Cenedlaethol. Ond mae ei brif waith yn awr y tu allan i Gymru a hynny gyda phrif gerddorfeydd y Deyrnas Unedig. Cafodd lwyddiant mawr yn 2013 pan arweiniodd y perfformiad cyntaf ym Mhrydain o opera Philip Glass, ''A Perfect American'', i Opera Cenedlaethol Lloegr. Mae perthynas artistig agos rhyngddo a [[Bryn Terfel]] ac mae wedi arwain mwy na 60 o gyngherddau gyda’r canwr, un ai gyda [[Sinfonia Cymru]] neu gerddorfeydd eraill, gan gynnwys perfformiad enwog yn y BBC Proms gyda Bryn Terfel a Renée Fleming. Ymhlith y cantorion byd-enwog eraill y mae wedi cyfeilio iddynt y mae [[Dennis O’Neill]], [[Rebecca Evans]], Simon Keenlyside, Joseph Calleja a [[Gwyn Hughes Jones]]. Mae Gareth Jones yn arweinydd dyfeisgar, ac iddo enw da oherwydd ei natur ddibynadwy ar y podiwm a’i sensitifrwydd i anghenion ei gyd-berfformwyr. Yn 1996 ffurfiodd gerddorfa newydd, [[Sinfonia Cymru]], yn benodol er mwyn hyrwyddo chwaraewyr ifanc ar ddechrau eu gyrfaoedd ac yn sgil hyn fe’i gwelir yn arwain yn aml yng Nghymru. Mae hefyd yn dysgu arwain yng Ngholeg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru.
+Fel Wyn Davies, bwriodd Gareth Jones (g.1960) ei brentisiaeth fel arweinydd ar staff y Cwmni Opera Cenedlaethol. Ond mae ei brif waith yn awr y tu allan i Gymru a hynny gyda phrif gerddorfeydd y Deyrnas Unedig. Cafodd lwyddiant mawr yn 2013 pan arweiniodd y perfformiad cyntaf ym Mhrydain o opera Philip Glass, ''A Perfect American'', i Opera Cenedlaethol Lloegr. Mae perthynas artistig agos rhyngddo a [[Terfel, Bryn (g.1965) | Bryn Terfel]] ac mae wedi arwain mwy na 60 o gyngherddau gyda’r canwr, un ai gyda [[Cerddorfeydd, Corau, Cerddorfeydd Ieuenctid ac Ensemblau | Sinfonia Cymru]] neu gerddorfeydd eraill, gan gynnwys perfformiad enwog yn y BBC Proms gyda Bryn Terfel a Renée Fleming. Ymhlith y cantorion byd-enwog eraill y mae wedi cyfeilio iddynt y mae [[O'Neill, Dennis (g.1948) | Dennis O’Neill]], [[Evans, Rebecca (g.1963) | Rebecca Evans]], Simon Keenlyside, Joseph Calleja a [[Jones, Gwyn Hughes (g.1969) | Gwyn Hughes Jones]]. Mae Gareth Jones yn arweinydd dyfeisgar, ac iddo enw da oherwydd ei natur ddibynadwy ar y podiwm a’i sensitifrwydd i anghenion ei gyd-berfformwyr. Yn 1996 ffurfiodd gerddorfa newydd, Sinfonia Cymru, yn benodol er mwyn hyrwyddo chwaraewyr ifanc ar ddechrau eu gyrfaoedd ac yn sgil hyn fe’i gwelir yn arwain yn aml yng Nghymru. Mae hefyd yn dysgu arwain yng Ngholeg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru.
-Ganed Grant Llewellyn (g.1960) yn Ninbych-y-pysgod ac yn 1985 fe’i penodwyd i gymrodoriaeth arwain yng nghanolfan gerdd enwog Tanglewood ym Massachusetts. Yno astudiodd gyda Leonard Bernstein, Seiji Ozawa, Kurt Masur ac André Previn. Gellir gweld dylanwad Bernstein arno yn y ffordd y mae’n dangos argyhoeddiad yn ei ddehongliadau apelgar o weithiau o bob cyfnod. Arweiniodd gyngherddau yng [[Ngŵyl]] Tanglewood gyda’r Boston Pops ac fe’i penodwyd yn ddirprwy arweinydd Cerddorfa Symffoni Boston. Bu’n arweinydd gwadd Stavanger Symfoniorkester ac yn brif arweinydd Cerddorfa Frenhinol Ffilharmonig Fflandrys (deFilharmonie). Rhwng 2001 a 2006 ef oedd cyfarwyddwr cerdd Cymdeithas Handel a Haydn, Boston, ac ers 2004 mae wedi bod yn gyfarwyddwr cerdd Cerddorfa Symffoni Gogledd Carolina. Yn Unol Daleithiau America a Chanada mae Grant Llewellyn wedi arwain cerddorfeydd nodedig fel y rhai yn Atlanta, Houston, Milwaukee, Montreal, Philadelphia, St. Louis a Thoronto, ac yn 2015 fe’i penodwyd i arwain yr Orchestre Symphonique de Bretagne. Yn Ewrop ehangwyd  ei gysylltiadau i gynnwys yr Helsinki Philharmonic, y Northern Sinfonia, Orquestra Sinfónica do Porto Casa da Música, Cerddorfa Frenhinol Ffilharmonig Llundain, y Philharmonia a Cherddorfa Genedlaethol yr Alban. Fel cyfarwyddwr cerdd Cerddorfa Symffoni Gogledd Carolina, credir fod ei ymroddiad a’i ddawn i hyfforddi’r chwaraewyr (yn enwedig chwaraewyr newydd) wedi gwella perfformiadau’r gerddorfa yn ystod y degawd diwethaf. Mae’n dal cysylltiad agos â Chymru trwy ei waith effeithiol a chyson gyda [[Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC]]. Gwerthfawrogir ei natur hyblyg, yn enwedig yng ngweithgareddau [[addysgiadol]] y Gerddorfa (prosiect ''Feel the Music'', er enghraifft), ac yn 2013 roedd yn ddewis naturiol i fod yn arweinydd Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, y bu’n aelod ohoni fel chwaraewr soddgrwth pan oedd yn fachgen.
+Ganed Grant Llewellyn (g.1960) yn Ninbych-y-pysgod ac yn 1985 fe’i penodwyd i gymrodoriaeth arwain yng nghanolfan gerdd enwog Tanglewood ym Massachusetts. Yno astudiodd gyda Leonard Bernstein, Seiji Ozawa, Kurt Masur ac André Previn. Gellir gweld dylanwad Bernstein arno yn y ffordd y mae’n dangos argyhoeddiad yn ei ddehongliadau apelgar o weithiau o bob cyfnod. Arweiniodd gyngherddau yng [[Gwyliau Cerddoriaeth | Ngŵyl]] Tanglewood gyda’r Boston Pops ac fe’i penodwyd yn ddirprwy arweinydd Cerddorfa Symffoni Boston. Bu’n arweinydd gwadd Stavanger Symfoniorkester ac yn brif arweinydd Cerddorfa Frenhinol Ffilharmonig Fflandrys (deFilharmonie). Rhwng 2001 a 2006 ef oedd cyfarwyddwr cerdd Cymdeithas Handel a Haydn, Boston, ac ers 2004 mae wedi bod yn gyfarwyddwr cerdd Cerddorfa Symffoni Gogledd Carolina. Yn Unol Daleithiau America a Chanada mae Grant Llewellyn wedi arwain cerddorfeydd nodedig fel y rhai yn Atlanta, Houston, Milwaukee, Montreal, Philadelphia, St. Louis a Thoronto, ac yn 2015 fe’i penodwyd i arwain yr Orchestre Symphonique de Bretagne. Yn Ewrop ehangwyd  ei gysylltiadau i gynnwys yr Helsinki Philharmonic, y Northern Sinfonia, Orquestra Sinfónica do Porto Casa da Música, Cerddorfa Frenhinol Ffilharmonig Llundain, y Philharmonia a Cherddorfa Genedlaethol yr Alban. Fel cyfarwyddwr cerdd Cerddorfa Symffoni Gogledd Carolina, credir fod ei ymroddiad a’i ddawn i hyfforddi’r chwaraewyr (yn enwedig chwaraewyr newydd) wedi gwella perfformiadau’r gerddorfa yn ystod y degawd diwethaf. Mae’n dal cysylltiad agos â Chymru trwy ei waith effeithiol a chyson gyda [[Cerddorfeydd, Corau, Cerddorfeydd Ieuenctid ac Ensemblau | Cherddorfa Genedlaethol Gymreig y BBC]]. Gwerthfawrogir ei natur hyblyg, yn enwedig yng ngweithgareddau [[Diwylliant a'r Diwydiant Cerddoriaeth | addysgiadol]] y Gerddorfa (prosiect ''Feel the Music'', er enghraifft), ac yn 2013 roedd yn ddewis naturiol i fod yn arweinydd Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, y bu’n aelod ohoni fel chwaraewr soddgrwth pan oedd yn fachgen.
 ==Arweinyddion Corawl==

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 09:33, 26 Mawrth 2021
Llinell 91:		Llinell 91:

	{{CC BY-SA Cydymaith}}		{{CC BY-SA Cydymaith}}
		+	[[Categori:Cerddoriaeth]]

@@ Llinell 33: / Llinell 33: @@
-''1860–1900''
+'''1860–1900'''
 Hwyrach mai’r cyntaf i wneud enw iddo’i hun fel arweinydd côr mawr oedd William Grifﬁths (Ifander; 1830–1910), arweinydd Côr Undebol Dyffryn Tawe. Brodor o Aberafan ydoedd a symudodd i fyw i Bontardawe yn 1850 i weithio yng ngwaith alcam Ynyspenllwch, Clydach. Sefydlodd gôr dirwest o 200 o aelodau yn 1853 ac ar ôl iddo gynnal cyfres o wyliau canu dirwestol, fe dyfodd nifer o gorau bach ar hyd Cwm Tawe. Yn 1862 daethant ynghyd i ffurﬁo Cymdeithas Gorawl Dyffryn Tawe. Gyda’i gôr bellach yn rhifo dros 300, perfformiwyd y ''Messiah'' ym Mhant-teg, Ystalyfera, gyda chyfeiliant cerddorfa; credir mai dyma un o’r troeon cyntaf i’r gwaith cyfan gael ei glywed yng Nghymru. Yn 1869 ymfudodd Ifander i ogledd Lloegr i ymgymryd â gweithfeydd alcam yn Workington ac aeth â nifer o gydweithwyr gydag ef. Aeth rhagddo i fywiogi bywyd cerddorol Ardal y Llynnoedd ond daeth y bennod arloesol hon yn hanes corawl Cymru i ben. Er hynny, dyma gychwyn y syniad o’r ‘côr mawr’.
@@ Llinell 54: / Llinell 54: @@
-''1890–1939''
+'''1890–1939'''
 Tra oedd côr-feistri corau undebol fel R. C. Jenkins, Llanelli (1848–1913), a John Williams, Caernarfon (1856–1917) yn adnabyddus ledled Cymru, y tanllyd Dan Davies (1859–1930) o Ddowlais oedd fﬁgwr mwyaf carismataidd y byd corawl ddiwedd y 19g. Roedd yn arwain parti o fechgyn yng nghapel Moriah, Dowlais, pan nad oedd ond yn naw oed. Yn 1881 ychwanegodd at nifer y côr meibion a oedd ganddo a ffurﬁo’r Dowlais Harmonic Society, ac am y deng mlynedd nesaf roedd y côr hwnnw, gyda’i 200 o gantorion, yn un o rai mwyaf llwyddiannus Cymru. Gyda’u buddugoliaeth annisgwyl dros y ffefrynnau, Llanelli, yn [[Eisteddfod]] Genedlaethol Aberdâr yn 1885, agorwyd y fﬂodiart i lif o wobrau.
@@ Llinell 77: / Llinell 77: @@
-''1945–2010''
+'''1945–2010'''
 Erbyn dechrau’r 1960au roedd Côr Pontarddulais yn prysur edwino a hynny’n rhannol oherwydd twf côr meibion yn y pentref cerddgar hwnnw. Erbyn 1962 roedd gan Noel Davies (1928–2005), arweinydd Côr Meibion Pontarddulais o 1960 hyd 2002, dros gant o aelodau a oedd yn barod i fentro i ffau llewod prif gystadleuaeth y [[corau meibion]]. Yn [[Eisteddfod]] Genedlaethol Llandudno 1963 cawsant y gorau ar un o’r llewod mawr, sef Côr Pendyrus, a oedd yn cystadlu am y tro cyntaf o dan eu harweinydd newydd, y lliwgar Glynne Jones (1927–2000). Gyda thenoriaid seingar a oedd yn dangos cymaint fu dylanwad John Davies, Treorci, ar Noel Davies, byddai buddugoliaethau eisteddfodol y Bont maes o law yn torri nid yn unig record gwobrau cyntaf Ivor Sims, arweinydd Côr Orpheus Treforys o 1935 hyd at ei farwolaeth yn 1961 (fel arweinydd côr bechgyn ysgol Pentre-poeth bu Sims yn gyfrifol yn 1943 am recordiad hanesyddol o ''Seremoni Garolau'' Benjamin Britten), ond hefyd record John Haydn Davies (1905–91), arweinydd Côr Meibion Treorci o 1946 hyd 1969, trwy ennill un ar ddeg o weithiau.

Arweinydd, Arweinyddion - Hanes diwygio

CadiW am 22:20, 16 Awst 2021

CadiW: /* Arweinyddion Corawl */

CadiW: /* Arweinyddion Cerddorfaol */

CadiW am 09:33, 26 Mawrth 2021

CadiW: /* Arweinyddion Corawl */

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '__NOAUTOLINKS__ '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'NOAUTOLINKS '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'