Bandiau Militaraidd - Hanes diwygio

CadiW am 15:23, 28 Mai 2021

2021-05-28T15:23:32Z

CadiW am 15:23, 28 Mai 2021

2021-05-28T15:23:17Z

CadiW am 22:35, 25 Mawrth 2021

2021-03-25T22:35:39Z

CadiW am 22:35, 25 Mawrth 2021

2021-03-25T22:35:18Z

CadiW am 22:34, 25 Mawrth 2021

2021-03-25T22:34:25Z

CadiW: /* Llyfryddiaeth */

2021-03-25T22:34:11Z

‎Llyfryddiaeth

CadiW am 20:21, 7 Chwefror 2021

2021-02-07T20:21:14Z

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Gall yr ymadrodd ‘band milwrol’ olygu band (chwyth, fel rheol) sy’n gysylltiedig ag unrhyw gangen o luoedd arfog unrhyw wlad, neu â lluoedd eraill...'

2021-02-07T20:19:23Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Gall yr ymadrodd ‘band milwrol’ olygu band (chwyth, fel rheol) sy’n gysylltiedig ag unrhyw gangen o luoedd arfog unrhyw wlad, neu â lluoedd eraill...'

Tudalen newydd

Gall yr ymadrodd ‘band milwrol’ olygu band (chwyth, fel rheol) sy’n gysylltiedig ag unrhyw gangen o luoedd arfog unrhyw wlad, neu â lluoedd eraill fel unedau’r heddlu neu’r frigâd dân, ond mae wedi’i ddefnyddio’n fwy llac hefyd i olygu unrhyw fand sy’n cynnwys offerynnau pres, chwythbrennau ac offerynnau taro. Ym mlynyddoedd olaf yr 20g., i osgoi defnyddio’r derminoleg lacach hon cyﬂwynwyd y term ‘band cyngerdd’, y gellir ei ddefnyddio am unrhyw ''ensemble'' mawr siﬁlaidd o chwythbrennau, offerynnau pres ac offerynnau taro. Mae datblygiad y gwir fand milwrol yn bwysig gan mai dyma un o’r prif ffyrdd yr ehangodd y proffesiwn cerddoriaeth yn y 19g. Am ﬂynyddoedd lawer – hyd yn oed hyd ganol yr 20g. – i’r rhan fwyaf o bobl, y band milwrol oedd un o’r ffurﬁau mwyaf [[cyfarwydd]] o gerddoriaeth fyw.

Bu ‘bandiau cerddoriaeth’ yn y lluoedd rheolaidd (amser llawn) ac afreolaidd (rhan-amser) ers y 18g. Gellid dadlau eu bod hyd yn oed yn hŷn, os derbynnir grwpiau cadbibau a drymiau ac ''offerynnau signal'' (fel utgyrn milwrol) yn rhan o hanes di-dor cerddoriaeth filwrol. Er hynny, hyd yn oed pe derbynnid y ddadl honno, mae angen gwahaniaethu’n glir rhwng offerynnau signal, ynghyd â’r offerynnau gorymdeithio, fel drymiau, utgyrn a chadbibau, a ''bandiau cerddoriaeth''. Câi’r dosbarth cyntaf ei gyfyngu i’r offerynnau a oedd yn cyfleu arwyddion neu a oedd yn cael eu defnyddio’n benodol at ddibenion milwrol yn unig. Roedd bandiau cerddoriaeth, ar y llaw arall, yn wahanol ac yn fwy soffistigedig: roeddynt yn grwpiau mwy, a’u cyfansoddiad offerynnol yn cael ei ystyried yn fwy gofalus; fel rheol, roedd angen i’r offerynwyr allu darllen cerddoriaeth ac, yn bwysicach, roedd ganddynt swyddogaeth ehangach nag offerynnau signal.

Daethpwyd i ffafrio’r term ‘bandiau cerddoriaeth’ o’r 1770au yn fras, i ddisgrifio’r grwpiau hynny o offerynwyr chwyth a ffurfiwyd yng nghatrodau elît y Gwarchodlu yn Llundain ac yn yr Artileri Brenhinol. Fe’u ffurfiwyd i efelychu cysyniad yr ''Harmoniemusik'' a oedd yn boblogaidd mewn gwledydd Almaeneg eu hiaith. Nid oedd ''Harmoniemusik'' yn pennu offerynnau penodol, ond roedd fel rheol yn awgrymu grŵp o ryw wyth o chwaraewyr a fyddai’n cynnwys oboau, baswnau, cyrn ac weithiau utgorn; weithiau câi clarinetau a seirff eu cynnwys hefyd. Ni châi bandiau o’r fath eu cynnal gan gyllid milwrol ffurfiol (y llywodraeth), ond yn hytrach yn breifat gan swyddogion catrodau a danysgrifiai i gronfa band. Y cymhelliant i’r nawdd hwn oedd teimlad cyffredinol ar ran swyddogion (uchelwyr neu foneddigion bron bob tro) y byddai eu bywyd cymdeithasol yn yr ystafell fwyta yn well o gael cyfleuster o’r fath; er hynny, byddai’r bandiau hyn hefyd yn chwarae i orymdeithiau a rhai seremonïau.

Roedd y bandiau cynnar yn cael eu harwain gan [[arweinyddion]] proffesiynol, ac Almaenwyr oedd y rhan fwyaf o’r rheini. Pan ddechreuwyd ffurfio bandiau cerddoriaeth milisia yn y rhanbarthau, unwaith eto Almaenwyr yn aml a gâi eu recriwtio i’w harwain. Cyflwynwyd y milisia yn y 18g. i fod yn amddiffynfa olaf petai’r wlad yn cael ei goresgyn ac, yn ogystal, fel cronfa o ddynion y gellid galw arnynt petai angen ehangu’r fyddin reolaidd ar frys.

O ganol y 18g. roedd Deddf Seneddol wedi gwneud unedau milisia yn ofynnol drwy’r Deyrnas Unedig gyfan: câi dynion eu dethol i wasanaethu mewn uned leol drwy dynnu tocyn. Os caent eu dewis, roedd yn ofynnol iddynt wneud isafswm o ddyddiau o hyfforddiant a gellid galw ar eu gwasanaeth ar unrhyw adeg. Byddai’r rhan fwyaf o unedau yn ffurfio bandiau cerddoriaeth gan efelychu rhai Llundain. Roedd y bandiau milisia yn gryf yng Nghymru ac maent yn arbennig o arwyddocaol yn hanes cerddoriaeth Gymreig oherwydd mai dyna un o’r prif ffyrdd y cyflwynwyd cerddoriaeth ensemble offerynnol i bron bob cwr o’r wlad yn y 18g. a’r 19g. Câi’r bandiau eu ffurfio o blith cerddorion lleol a gâi eu dwyn ynghyd â chefnogaeth yr uchelwyr a’r boneddigion; byddai’r niferoedd yn cael eu chwyddo drwy recriwtio gwŷr milisia newydd a ddangosai addewid cerddorol ac a fyddai’n gallu elwa ar hyfforddiant cerddorol. Bechgyn iau na deuddeg oed oedd llawer o’r recriwtiaid cerddorol newydd. Yn y trefi mwyaf, fel Abertawe, [[Caerdydd]] a Wrecsam, mae’n bosibl i’r cartrefi plant amddifad gael cais i ddarparu bechgyn i’r bandiau.

Erbyn canol y 19g., roedd bandiau milwrol yn un o nodweddion rheolaidd catrodau’r fyddin a’r llynges. Mae’r cyfuno a’r newid enwau a effeithiodd ar gatrodau Prydain wedi effeithio hefyd ar fandiau’r fyddin reolaidd yng Nghymru. Oherwydd hynny, cafodd bandiau cysylltiedig â chatrodau Cymreig eu galw yn eu tro yn 41ain a 42ain Traedfilwyr, Cyffinwyr De Cymru, y Gatrawd Gymreig a Chatrawd Frenhinol Cymru. Mae Band y Gwarchodlu Cymreig yn un o fandiau Brigâd y Gwarchodlu. Mae wedi’i leoli’n barhaol ym Marics Wellington, Llundain, a’i brif ddyletswydd yw cefnogi seremonïau’r wladwriaeth. Yn y 19g. daeth pwyslais swyddogaethol y band catrodol fwyfwy ar gefnogi digwyddiadau seremonïol, ond byddai bandiau hefyd yn teithio gyda’u catrodau i feysydd y gad. Cafodd pob aelod o fand y 41ain Traedfilwyr (dyna enw’r gatrawd nes iddi droi’n Gyffinwyr De Cymru) ei ladd yn y rhyfel yn erbyn y Zwlŵaid yn 1879.

Er bod swyddogaeth seremonïol bwysig wedi bod i fandiau milwrol, maent yn gweithio’n barhaol fel diddanwyr yn yr awyr agored, a bu hwn yn waith pwysig yng ngolwg y lluoedd arfog Prydeinig. Yn hanner cyntaf yr 20g. roedd bandiau milwrol ymhlith y mwyaf poblogaidd o’r holl fathau Prydeinig o ensemblau cerddorol, yn rhannol oherwydd fod ansawdd eu sain yn eu gwneud yn arbennig o effeithiol yn y technolegau recordio cynnar. Ynghyd â [[bandiau pres]], mae bandiau milwrol wedi cynhyrchu llawer o’r chwaraewyr chwythbrennau a phres proffesiynol pwysicaf. Nid oes amheuaeth ychwaith nad lluoedd arfog Prydain (o gymryd y tri llu gyda’i gilydd) sy’n cyflogi’r nifer mwyaf o gerddorion yn y Deyrnas Unedig, a hynny o bell ffordd.

'''Trevor Herbert'''

==Llyfryddiaeth==

:Trevor Herbert a Helen Barlow, ''Music and the British Military in the Long Nineteenth Century'' (Rhydychen, 2013)

@@ Llinell 8: / Llinell 8: @@
 Daethpwyd i ffafrio’r term ‘bandiau cerddoriaeth’ o’r 1770au yn fras, i ddisgrifio’r grwpiau hynny o offerynwyr chwyth a ffurfiwyd yng nghatrodau elît y Gwarchodlu yn Llundain ac yn yr Artileri Brenhinol. Fe’u ffurfiwyd i efelychu cysyniad yr ''Harmoniemusik'' a oedd yn boblogaidd mewn gwledydd Almaeneg eu hiaith. Nid oedd ''Harmoniemusik'' yn pennu offerynnau penodol, ond roedd fel rheol yn awgrymu grŵp o ryw wyth o chwaraewyr a fyddai’n cynnwys oboau, baswnau, cyrn ac weithiau utgorn; weithiau câi clarinetau a seirff eu cynnwys hefyd. Ni châi bandiau o’r fath eu cynnal gan gyllid milwrol ffurfiol (y llywodraeth), ond yn hytrach yn breifat gan swyddogion catrodau a danysgrifiai i gronfa band. Y cymhelliant i’r nawdd hwn oedd teimlad cyffredinol ar ran swyddogion (uchelwyr neu foneddigion bron bob tro) y byddai eu bywyd cymdeithasol yn yr ystafell fwyta yn well o gael cyfleuster o’r fath; er hynny, byddai’r bandiau hyn hefyd yn chwarae i orymdeithiau a rhai seremonïau.
-Roedd y bandiau cynnar yn cael eu harwain gan [[arweinyddion]] proffesiynol, ac Almaenwyr oedd  y rhan fwyaf o’r rheini. Pan ddechreuwyd ffurfio bandiau cerddoriaeth milisia yn y rhanbarthau, unwaith eto Almaenwyr yn aml a gâi eu recriwtio i’w harwain. Cyflwynwyd y milisia yn y 18g. i fod yn amddiffynfa olaf petai’r wlad yn cael ei goresgyn ac, yn ogystal, fel cronfa o ddynion y gellid galw arnynt petai angen ehangu’r fyddin reolaidd ar frys.
+Roedd y bandiau cynnar yn cael eu harwain gan [[Arweinydd, Arweinyddion | arweinyddion]] proffesiynol, ac Almaenwyr oedd  y rhan fwyaf o’r rheini. Pan ddechreuwyd ffurfio bandiau cerddoriaeth milisia yn y rhanbarthau, unwaith eto Almaenwyr yn aml a gâi eu recriwtio i’w harwain. Cyflwynwyd y milisia yn y 18g. i fod yn amddiffynfa olaf petai’r wlad yn cael ei goresgyn ac, yn ogystal, fel cronfa o ddynion y gellid galw arnynt petai angen ehangu’r fyddin reolaidd ar frys.
 O ganol y 18g. roedd Deddf Seneddol wedi gwneud unedau milisia yn ofynnol drwy’r Deyrnas Unedig gyfan: câi dynion eu dethol i wasanaethu mewn uned leol drwy dynnu tocyn. Os caent eu dewis, roedd yn ofynnol iddynt wneud isafswm o ddyddiau o hyfforddiant a gellid galw ar eu gwasanaeth ar unrhyw adeg. Byddai’r rhan fwyaf o unedau yn ffurfio bandiau cerddoriaeth gan efelychu rhai Llundain. Roedd y bandiau milisia yn gryf yng Nghymru ac maent yn arbennig o arwyddocaol yn hanes cerddoriaeth Gymreig oherwydd mai dyna un o’r prif ffyrdd y cyflwynwyd cerddoriaeth ensemble offerynnol i bron bob cwr o’r wlad yn y 18g. a’r 19g. Câi’r bandiau eu ffurfio o blith cerddorion lleol a gâi eu dwyn ynghyd â chefnogaeth yr uchelwyr a’r boneddigion; byddai’r niferoedd yn cael eu chwyddo drwy recriwtio gwŷr milisia newydd a ddangosai addewid cerddorol ac a fyddai’n gallu elwa ar hyfforddiant cerddorol. Bechgyn iau na deuddeg oed oedd llawer o’r recriwtiaid cerddorol newydd. Yn y trefi mwyaf, fel Abertawe, Caerdydd a Wrecsam, mae’n bosibl i’r cartrefi plant amddifad gael cais i ddarparu bechgyn i’r bandiau.

@@ Llinell 2: / Llinell 2: @@
 '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''
-Gall yr ymadrodd ‘band milwrol’ olygu band (chwyth, fel rheol) sy’n gysylltiedig ag unrhyw gangen o luoedd arfog unrhyw wlad, neu â lluoedd eraill fel unedau’r heddlu neu’r frigâd dân, ond mae wedi’i ddefnyddio’n fwy llac hefyd i olygu unrhyw fand sy’n cynnwys offerynnau pres, chwythbrennau ac offerynnau taro. Ym mlynyddoedd  olaf  yr  20g., i osgoi defnyddio’r derminoleg lacach hon cyﬂwynwyd y term ‘band cyngerdd’, y gellir ei ddefnyddio am unrhyw ''ensemble'' mawr siﬁlaidd o chwythbrennau, offerynnau pres ac offerynnau taro. Mae datblygiad y gwir fand milwrol yn bwysig gan mai dyma un o’r prif ffyrdd yr ehangodd y proffesiwn cerddoriaeth yn y 19g. Am ﬂynyddoedd lawer – hyd yn oed hyd ganol yr 20g. – i’r rhan fwyaf o bobl, y band milwrol oedd un o’r ffurﬁau mwyaf [[cyfarwydd]] o gerddoriaeth fyw.
+Gall yr ymadrodd ‘band milwrol’ olygu band (chwyth, fel rheol) sy’n gysylltiedig ag unrhyw gangen o luoedd arfog unrhyw wlad, neu â lluoedd eraill fel unedau’r heddlu neu’r frigâd dân, ond mae wedi’i ddefnyddio’n fwy llac hefyd i olygu unrhyw fand sy’n cynnwys offerynnau pres, chwythbrennau ac offerynnau taro. Ym mlynyddoedd  olaf  yr  20g., i osgoi defnyddio’r derminoleg lacach hon cyﬂwynwyd y term ‘band cyngerdd’, y gellir ei ddefnyddio am unrhyw ''ensemble'' mawr siﬁlaidd o chwythbrennau, offerynnau pres ac offerynnau taro. Mae datblygiad y gwir fand milwrol yn bwysig gan mai dyma un o’r prif ffyrdd yr ehangodd y proffesiwn cerddoriaeth yn y 19g. Am ﬂynyddoedd lawer – hyd yn oed hyd ganol yr 20g. – i’r rhan fwyaf o bobl, y band milwrol oedd un o’r ffurﬁau mwyaf cyfarwydd o gerddoriaeth fyw.
 Bu ‘bandiau cerddoriaeth’ yn y lluoedd rheolaidd (amser llawn) ac afreolaidd (rhan-amser) ers y 18g. Gellid dadlau eu bod hyd yn oed yn hŷn, os derbynnir grwpiau cadbibau a drymiau ac ''offerynnau signal'' (fel utgyrn milwrol) yn rhan o hanes di-dor cerddoriaeth filwrol. Er hynny, hyd yn oed pe derbynnid y ddadl honno, mae angen gwahaniaethu’n glir rhwng offerynnau signal, ynghyd â’r offerynnau gorymdeithio, fel drymiau, utgyrn a chadbibau, a ''bandiau cerddoriaeth''. Câi’r dosbarth cyntaf ei gyfyngu i’r offerynnau a oedd yn cyfleu arwyddion neu a oedd yn cael eu defnyddio’n benodol at ddibenion milwrol yn unig. Roedd bandiau cerddoriaeth, ar y llaw arall, yn wahanol ac yn fwy soffistigedig: roeddynt yn grwpiau mwy, a’u cyfansoddiad offerynnol yn cael ei ystyried yn fwy gofalus; fel rheol, roedd angen i’r offerynwyr allu darllen cerddoriaeth ac, yn bwysicach, roedd ganddynt swyddogaeth ehangach nag offerynnau signal.
@@ Llinell 23: / Llinell 23: @@
 {{CC BY-SA Cydymaith}}

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''
@@ Llinell 9: / Llinell 10: @@
 Roedd y bandiau cynnar yn cael eu harwain gan [[arweinyddion]] proffesiynol, ac Almaenwyr oedd  y rhan fwyaf o’r rheini. Pan ddechreuwyd ffurfio bandiau cerddoriaeth milisia yn y rhanbarthau, unwaith eto Almaenwyr yn aml a gâi eu recriwtio i’w harwain. Cyflwynwyd y milisia yn y 18g. i fod yn amddiffynfa olaf petai’r wlad yn cael ei goresgyn ac, yn ogystal, fel cronfa o ddynion y gellid galw arnynt petai angen ehangu’r fyddin reolaidd ar frys.
-O ganol y 18g. roedd Deddf Seneddol wedi gwneud unedau milisia yn ofynnol drwy’r Deyrnas Unedig gyfan: câi dynion eu dethol i wasanaethu mewn uned leol drwy dynnu tocyn. Os caent eu dewis, roedd yn ofynnol iddynt wneud isafswm o ddyddiau o hyfforddiant a gellid galw ar eu gwasanaeth ar unrhyw adeg. Byddai’r rhan fwyaf o unedau yn ffurfio bandiau cerddoriaeth gan efelychu rhai Llundain. Roedd y bandiau milisia yn gryf yng Nghymru ac maent yn arbennig o arwyddocaol yn hanes cerddoriaeth Gymreig oherwydd mai dyna un o’r prif ffyrdd y cyflwynwyd cerddoriaeth ensemble offerynnol i bron bob cwr o’r wlad yn y 18g. a’r 19g. Câi’r bandiau eu ffurfio o blith cerddorion lleol a gâi eu dwyn ynghyd â chefnogaeth yr uchelwyr a’r boneddigion; byddai’r niferoedd yn cael eu chwyddo drwy recriwtio gwŷr milisia newydd a ddangosai addewid cerddorol ac a fyddai’n gallu elwa ar hyfforddiant cerddorol. Bechgyn iau na deuddeg oed oedd llawer o’r recriwtiaid cerddorol newydd. Yn y trefi mwyaf, fel Abertawe, [[Caerdydd]] a Wrecsam, mae’n bosibl i’r cartrefi plant amddifad gael cais i ddarparu bechgyn i’r bandiau.
+O ganol y 18g. roedd Deddf Seneddol wedi gwneud unedau milisia yn ofynnol drwy’r Deyrnas Unedig gyfan: câi dynion eu dethol i wasanaethu mewn uned leol drwy dynnu tocyn. Os caent eu dewis, roedd yn ofynnol iddynt wneud isafswm o ddyddiau o hyfforddiant a gellid galw ar eu gwasanaeth ar unrhyw adeg. Byddai’r rhan fwyaf o unedau yn ffurfio bandiau cerddoriaeth gan efelychu rhai Llundain. Roedd y bandiau milisia yn gryf yng Nghymru ac maent yn arbennig o arwyddocaol yn hanes cerddoriaeth Gymreig oherwydd mai dyna un o’r prif ffyrdd y cyflwynwyd cerddoriaeth ensemble offerynnol i bron bob cwr o’r wlad yn y 18g. a’r 19g. Câi’r bandiau eu ffurfio o blith cerddorion lleol a gâi eu dwyn ynghyd â chefnogaeth yr uchelwyr a’r boneddigion; byddai’r niferoedd yn cael eu chwyddo drwy recriwtio gwŷr milisia newydd a ddangosai addewid cerddorol ac a fyddai’n gallu elwa ar hyfforddiant cerddorol. Bechgyn iau na deuddeg oed oedd llawer o’r recriwtiaid cerddorol newydd. Yn y trefi mwyaf, fel Abertawe, Caerdydd a Wrecsam, mae’n bosibl i’r cartrefi plant amddifad gael cais i ddarparu bechgyn i’r bandiau.
 Erbyn canol y 19g., roedd bandiau milwrol yn un o nodweddion rheolaidd catrodau’r fyddin a’r llynges. Mae’r cyfuno a’r newid enwau a effeithiodd ar gatrodau Prydain wedi effeithio hefyd ar fandiau’r fyddin reolaidd yng Nghymru. Oherwydd hynny, cafodd bandiau cysylltiedig â chatrodau Cymreig eu galw yn eu tro yn 41ain a 42ain Traedfilwyr, Cyffinwyr De Cymru, y Gatrawd Gymreig a Chatrawd Frenhinol Cymru. Mae Band y Gwarchodlu Cymreig yn un o fandiau Brigâd y Gwarchodlu. Mae wedi’i leoli’n barhaol ym Marics Wellington, Llundain, a’i brif ddyletswydd yw cefnogi seremonïau’r wladwriaeth. Yn y 19g. daeth pwyslais swyddogaethol y band catrodol fwyfwy ar gefnogi digwyddiadau seremonïol, ond byddai bandiau hefyd yn teithio gyda’u catrodau i feysydd y gad. Cafodd pob aelod o fand y 41ain Traedfilwyr (dyna enw’r gatrawd nes iddi droi’n Gyffinwyr De Cymru) ei ladd yn y rhyfel yn erbyn y Zwlŵaid yn 1879.

@@ Llinell 20: / Llinell 20: @@
 ==Llyfryddiaeth==
-:Trevor Herbert a Helen Barlow, ''Music and the British Military in the Long Nineteenth Century'' (Rhydychen, 2013)
+*Trevor Herbert a Helen Barlow, ''Music and the British Military in the Long Nineteenth Century'' (Rhydychen, 2013)
 {{CC BY-SA Cydymaith}}

@@ Llinell 14: / Llinell 14: @@
 Erbyn canol y 19g., roedd bandiau milwrol yn un o nodweddion rheolaidd catrodau’r fyddin a’r llynges. Mae’r cyfuno a’r newid enwau a effeithiodd ar gatrodau Prydain wedi effeithio hefyd ar fandiau’r fyddin reolaidd yng Nghymru. Oherwydd hynny, cafodd bandiau cysylltiedig â chatrodau Cymreig eu galw yn eu tro yn 41ain a 42ain Traedfilwyr, Cyffinwyr De Cymru, y Gatrawd Gymreig a Chatrawd Frenhinol Cymru. Mae Band y Gwarchodlu Cymreig yn un o fandiau Brigâd y Gwarchodlu. Mae wedi’i leoli’n barhaol ym Marics Wellington, Llundain, a’i brif ddyletswydd yw cefnogi seremonïau’r wladwriaeth. Yn y 19g. daeth pwyslais swyddogaethol y band catrodol fwyfwy ar gefnogi digwyddiadau seremonïol, ond byddai bandiau hefyd yn teithio gyda’u catrodau i feysydd y gad. Cafodd pob aelod o fand y 41ain Traedfilwyr (dyna enw’r gatrawd nes iddi droi’n Gyffinwyr De Cymru) ei ladd yn y rhyfel yn erbyn y Zwlŵaid yn 1879.
-Er bod swyddogaeth seremonïol bwysig wedi bod i fandiau milwrol, maent yn gweithio’n barhaol fel diddanwyr yn yr awyr agored, a bu hwn yn waith pwysig yng ngolwg y lluoedd arfog Prydeinig. Yn hanner cyntaf yr 20g. roedd bandiau milwrol ymhlith y mwyaf poblogaidd o’r holl fathau Prydeinig o ensemblau cerddorol, yn rhannol oherwydd fod ansawdd eu sain yn eu gwneud yn arbennig o effeithiol yn y technolegau recordio cynnar. Ynghyd â [[bandiau pres]], mae bandiau milwrol wedi cynhyrchu llawer o’r chwaraewyr chwythbrennau a phres proffesiynol pwysicaf. Nid oes amheuaeth ychwaith nad lluoedd arfog Prydain (o gymryd y tri llu gyda’i gilydd) sy’n cyflogi’r nifer mwyaf o gerddorion yn y Deyrnas Unedig, a hynny o bell ffordd.
+Er bod swyddogaeth seremonïol bwysig wedi bod i fandiau milwrol, maent yn gweithio’n barhaol fel diddanwyr yn yr awyr agored, a bu hwn yn waith pwysig yng ngolwg y lluoedd arfog Prydeinig. Yn hanner cyntaf yr 20g. roedd bandiau milwrol ymhlith y mwyaf poblogaidd o’r holl fathau Prydeinig o ensemblau cerddorol, yn rhannol oherwydd fod ansawdd eu sain yn eu gwneud yn arbennig o effeithiol yn y technolegau recordio cynnar. Ynghyd â [[Bandiau Pres | bandiau pres]], mae bandiau milwrol wedi cynhyrchu llawer o’r chwaraewyr chwythbrennau a phres proffesiynol pwysicaf. Nid oes amheuaeth ychwaith nad lluoedd arfog Prydain (o gymryd y tri llu gyda’i gilydd) sy’n cyflogi’r nifer mwyaf o gerddorion yn y Deyrnas Unedig, a hynny o bell ffordd.
 '''Trevor Herbert'''