https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&feed=atom&title=Blwyddnod 2026-05-21T22:31:31Z Hanes diwygio'r dudalen hon ar y wici MediaWiki 1.28.0 https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Blwyddnod&diff=1564&oldid=prev 2016-09-07T23:49:34Z

<p>Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039;__NOAUTOLINKS__ Cofnodion byr o ddigwyddiadau o bwys a gofnodir fesul blwyddyn yw ‘blwyddnodion’ (Lladin, &#039;&#039;annales&#039;&#039;). Maent yn wahanol, felly, i ‘...&#039;</p> <p><b>Tudalen newydd</b></p><div>__NOAUTOLINKS__<br /> Cofnodion byr o ddigwyddiadau o bwys a gofnodir fesul blwyddyn yw ‘blwyddnodion’ (Lladin, ''annales''). Maent yn wahanol, felly, i ‘groniclau’ lle y trefnir digwyddiadau o dan benawdau megis teyrnasiad brenin. Cedwid blwyddnodion yn Rhufain yn yr hen fyd, yn ôl Cicero a Servius. Mae’r traddodiad canoloesol o gadw blwyddnodion yn dechrau yn Iwerddon ac ym Mhrydain yn y 7g., pan ddechreuodd mynaich nodi digwyddiadau o bwys yn ymylon y tablau a ddefnyddid i gadarnhau dyddiad y Pasg bob blwyddyn. Lledodd yr arfer i’r cyfandir wedyn. Mewn mynachlogydd y cedwid y blwyddnodion hyn fel arfer.<br /> <br /> Yr enghraifft gynharaf o Gymru yw’r ''Annales Cambriae'' ‘Blwyddnodion Cymru’ a gyfansoddwyd yn y 10g., mwy na thebyg yn Nhyddewi. Lladin yw iaith y testun hwn, er ei fod yn cynnwys ychydig o eiriau o Hen Gymraeg. Yn ogystal, mae gennym nifer o fersiynau o’r testun a elwir yn ''Brut y Tywysogion''. Fe’i cyfansoddwyd yn Lladin tua diwedd y 13g., a hyn mewn ymateb i gwymp tywysogion Gwynedd. Ymgais sydd yma, felly, i lunio hanes Cymru annibynnol. Ni oroesodd y testun Lladin, ond mae nifer o gyfieithiadau Cymraeg a wnaethpwyd yn y 14g. ar glawr: yr un a geir ym Mheniarth 20 oedd y cynharach (''c.'' 1330). Ceir cyfieithiad arall yn Llyfr Coch Hergest, a fersiwn arall sy’n cynnwys tipyn go lew o ddeunydd ychwanegol o groniclau Seisnig dan y teitl ''Brenhinedd y Saeson''.<br /> <br /> '''Simon Rodway'''<br /> <br /> ==Llyfryddiaeth==<br /> <br /> Dumville, D. N. (gol.) (2002), ''Annales Cambriae, A.D. 682-954: Texts A-C in Parallel'' (Cambridge: Department of Anglo-Saxon, Norse and Celtic).<br /> <br /> Dumville, D. N. (gol.) (2005), ''Brenhinoedd y Saeson, ‘The Kings of the English’, A.D. 682-954: Texts P, R, S in Parallel'' (Aberdeen: Department of History).<br /> <br /> Jones, T. (gol.) (1941), ''Brut y Tywysogyon: Peniarth MS. 20'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).<br /> <br /> Jones, T. (cyf.) (1952), ''Brut y Tywysogyon or The Chronicle of the Princes: Peniarth 20 Version'' (Cardiff: University of Wales Press).<br /> <br /> Jones, T. (gol.) (1955), ''Brut y Tywysogyon or The Chronicle of the Princes: Red Book of Hergest Version'' (Cardiff: University of Wales Press).<br /> <br /> Jones, T. (gol.) (1971), ''Brenhinedd y Saesson'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).<br /> <br /> Phillimore, E. (gol.) (1888), ‘The Annales Cambriae and the Old Welsh Genealogies from Harleian MS. 3859’, ''Y Cymmrodor'', 9, 141-83.<br /> {{CC BY-SA}}<br /> [[Categori:Beirniadaeth a Theori]]</div>

SeimonBrooks