Cydbwysedd - Hanes diwygio

MariFflur: Wedi gwacáu'r dudalen yn llwyr

2018-10-11T06:40:59Z

Wedi gwacáu'r dudalen yn llwyr

Marc Haynes: ychwanegwyd gwybodaeth hawlfraint

2014-08-12T10:35:54Z

ychwanegwyd gwybodaeth hawlfraint

Marc Haynes: symudwyd i Categori:Daearyddiaeth (yn hytrach na Categori:Esboniadur Daearyddiaeth): h.y. y casgliad daearyddiaeth o fewn yr Esboniadur

2014-07-31T11:29:55Z

symudwyd i Categori:Daearyddiaeth (yn hytrach na Categori:Esboniadur Daearyddiaeth): h.y. y casgliad daearyddiaeth o fewn yr Esboniadur

Marc Haynes: /* Llyfryddiaeth */clean up

2014-06-19T08:12:49Z

‎Llyfryddiaeth: clean up

Elis Glynne am 14:29, 3 Rhagfyr 2013

2013-12-03T14:29:26Z

Gwydion Jones: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '(Saesneg: ''equilibrium'') Mae hwn yn gysyniad sydd yn cael ei ddefnyddio mewn astudiaethau o systemau agored amgylcheddol, h.y. systemau lle mae’r cyf...'

2013-08-29T10:48:23Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '(Saesneg: ''equilibrium'') Mae hwn yn gysyniad sydd yn cael ei ddefnyddio mewn astudiaethau o systemau agored amgylcheddol, h.y. systemau lle mae’r cyf...'

Tudalen newydd

(Saesneg: ''equilibrium'')

Mae hwn yn gysyniad sydd yn cael ei ddefnyddio mewn astudiaethau o systemau agored amgylcheddol, h.y. systemau lle mae’r cyfeintiau o egni neu fater sydd wedi eu storio yn y system, wedi eu haddasu fel bod mewnbwn, trwygyrch ac allbwn wedi eu cydbwyso. Mewn system afonol, er enghraifft, diffinnir cydbwysedd fel arfer fel balans rhwng erydiad a dyddodiad. Mae’r balans yma yn cael ei gynnal drwy newidiadau morffolegol yn yr afon sydd yn sicrhau dilyniant yn y system gludo dyddodion.

Os yw system mewn cydbwysedd statig yna nid oes newid yn digwydd yn y system. Mae’r stad yma yn brin. Mewn systemau naturiol, mae cydbwysedd stad gyson (''steady state equilibrium'') yn fwy cyffredin, lle mae’r system yn newid o gwmpas cymedr sydd yn statig. Mewn system sydd yn arddangos cydbwysedd newidiol neu ddeinamig (''dynamic equilibrium'') mae’r system yn newid o gwmpas cymedr sydd yn newid.

Mae hanes hir yn perthyn i’r cysyniad o gydbwysedd mewn llenyddiaeth geomorffolegol a pheirianyddol. Prif ddiddordeb peirianwyr hydrolig yw dylunio sianeli sydd yn mynd i fod yn sefydlog. Amlygwyd hyn gan waith ‘theori gyfundrefn’ a ddatblygwyd gan beirianwyr Eingl-Indiaidd wrth iddyn nhw ddefnyddio hafaliadau empirig er mwyn dylunio sianeli dyfrhau sefydlog yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae geomorffolegwyr wedi dangos mwy o ddiddordeb mewn ymddygiad afonydd naturiol wrth iddyn nhw agosáu at, a chyrraedd cydbwysedd dros gyfnodau hwy o amser fel arfer. Cyn 1950, roedd cydbwysedd yn cael ei ddisgrifio gan geomorffolegwyr mewn modd ansoddol. Diffiniodd Mackin (1948) afon mewn cydbwysedd fel afon sydd, dros gyfnod o amser yn addasu er mwyn cyflenwi’r union gyflymder sydd ei angen arni ar gyfer cludo’r deunydd sydd yn cael ei gyflenwi o’r basn afon, gydag arllwysiad a nodweddion sianel arbennig. Mae’r dull modern o edrych ar gydbwysedd yn fwy meintiol, ac yn deillio o waith ar [[geometreg hydrolig]]. Nid yw hyn yn diffinio cydbwysedd union, ond yn awgrymu bod afonydd yn newid er mwyn datblygu ymddygiad cymedrig y mae modd ei adnabod. Fe gafodd addasiadau i siâp y croestoriad a phatrwm sianel fwy o sylw fel dulliau o gyrraedd cydbwysedd, a rhoddwyd mwy o bwyslais ar ddeinameg yr addasiadau hynny yn hytrach na sefydlogrwydd proffil neu siâp y sianel.

Mae afonydd yn medru cyrraedd cydbwysedd orau, ar unrhyw raddfa rhwng newidiadau byrdymor a newidiadau hirdymor sy’n gysylltiedig ag esblygiad y tirlun, drwy ddatblygu patrwm sianel rheolaidd sydd wedi ei haddasu i reolaethau allanol. Fodd bynnag, er mwyn gwybod a yw system yn medru addasu i gyrraedd rhyw fath o gydbwysedd, mae’n rhaid (1) gwybod faint o amser y mae afonydd yn ei gymryd er mwyn creu ffurfiau nodweddiadol, a (2) yr amser y mae’r ffurfiau hynny yn debygol o oroesi. Mae cydrannau gwahanol o siâp y sianel yn newid ar raddfeydd amserol gwahanol, felly bydd y ddau amser yma yn amrywio o gydran i gydran. Mae addasiad hefyd yn dibynnu ar raddfa a gwrthiant y system, ac felly bydd addasiad tuag at gydbwysedd yn amrywio rhwng afonydd ond hefyd rhwng hydoedd gwahanol ar yr un afon.

== Llyfryddiaeth ==

Charlton, R (2009) ''Fundamentals of fluvial geomorphology'', Routledge, Abingdon, 223 tt.

Knighton, D. (1998) ''Fluvial forms and processes: a new perspective'', Arnold, Llundain, 376tt.

Mackin, J.H. (1948) Concept of the graded river, ''Bulletin of the Geological Society of America'', 59(5), 463-512.

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 06:40, 11 Hydref 2018
Llinell 1:		Llinell 1:
−	~~(Saesneg: ''equilibrium'')~~

−	Mae hwn yn gysyniad sydd yn cael ei ddefnyddio mewn astudiaethau o systemau agored amgylcheddol, h.y. systemau lle mae’r cyfeintiau o egni neu fater sydd wedi eu storio yn y system, wedi eu haddasu fel bod mewnbwn, trwygyrch ac allbwn wedi eu cydbwyso. Mewn system afonol, er enghraifft, diffinnir cydbwysedd fel arfer fel balans rhwng erydiad a dyddodiad. Mae’r balans yma yn cael ei gynnal drwy newidiadau morffolegol yn yr afon sydd yn sicrhau dilyniant yn y system gludo dyddodion.
−
−	Os yw system mewn cydbwysedd statig yna nid oes newid yn digwydd yn y system. Mae’r stad yma yn brin. Mewn systemau naturiol, mae cydbwysedd stad gyson (''steady state equilibrium'') yn fwy cyffredin, lle mae’r system yn newid o gwmpas cymedr sydd yn statig. Mewn system sydd yn arddangos cydbwysedd newidiol neu ddeinamig (''dynamic equilibrium'') mae’r system yn newid o gwmpas cymedr sydd yn newid.
−
−	Mae hanes hir yn perthyn i’r cysyniad o gydbwysedd mewn llenyddiaeth geomorffolegol a pheirianyddol. Prif ddiddordeb peirianwyr hydrolig yw dylunio sianeli sydd yn mynd i fod yn sefydlog. Amlygwyd hyn gan waith ‘theori gyfundrefn’ a ddatblygwyd gan beirianwyr Eingl-Indiaidd wrth iddyn nhw ddefnyddio hafaliadau empirig er mwyn dylunio sianeli dyfrhau sefydlog yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae geomorffolegwyr wedi dangos mwy o ddiddordeb mewn ymddygiad afonydd naturiol wrth iddyn nhw agosáu at, a chyrraedd cydbwysedd dros gyfnodau hwy o amser fel arfer. Cyn 1950, roedd cydbwysedd yn cael ei ddisgrifio gan geomorffolegwyr mewn modd ansoddol. Diffiniodd Mackin (1948) afon mewn cydbwysedd fel afon sydd, dros gyfnod o amser yn addasu er mwyn cyflenwi’r union gyflymder sydd ei angen arni ar gyfer cludo’r deunydd sydd yn cael ei gyflenwi o’r basn afon, gydag arllwysiad a nodweddion sianel arbennig. Mae’r dull modern o edrych ar gydbwysedd yn fwy meintiol, ac yn deillio o waith ar [[geometreg hydrolig]]. Nid yw hyn yn diffinio cydbwysedd union, ond yn awgrymu bod afonydd yn newid er mwyn datblygu ymddygiad cymedrig y mae modd ei adnabod. Fe gafodd addasiadau i siâp y croestoriad a phatrwm sianel fwy o sylw fel dulliau o gyrraedd cydbwysedd, a rhoddwyd mwy o bwyslais ar ddeinameg yr addasiadau hynny yn hytrach na sefydlogrwydd proffil neu siâp y sianel.
−
−	Mae afonydd yn medru cyrraedd cydbwysedd orau, ar unrhyw raddfa rhwng newidiadau byrdymor a newidiadau hirdymor sy’n gysylltiedig ag esblygiad y tirlun, drwy ddatblygu patrwm sianel rheolaidd sydd wedi ei haddasu i reolaethau allanol. Fodd bynnag, er mwyn gwybod a yw system yn medru addasu i gyrraedd rhyw fath o gydbwysedd, mae’n rhaid (1) gwybod faint o amser y mae afonydd yn ei gymryd er mwyn creu ffurfiau nodweddiadol, a (2) yr amser y mae’r ffurfiau hynny yn debygol o oroesi. Mae cydrannau gwahanol o siâp y sianel yn newid ar raddfeydd amserol gwahanol, felly bydd y ddau amser yma yn amrywio o gydran i gydran. Mae addasiad hefyd yn dibynnu ar raddfa a gwrthiant y system, ac felly bydd addasiad tuag at gydbwysedd yn amrywio rhwng afonydd ond hefyd rhwng hydoedd gwahanol ar yr un afon.
−
−	~~== Llyfryddiaeth ==~~
−
−	* Charlton, R (2009) ''Fundamentals of fluvial geomorphology'', Routledge, Abingdon, 223 tt.
−
−	* Knighton, D. (1998) ''Fluvial forms and processes: a new perspective'', Arnold, Llundain, 376 tt.
−
−	* Mackin, J.H. (1948) Concept of the graded river, ''Bulletin of the Geological Society of America'', 59(5), 463–512.
−
−
−	~~{{CC BY-SA}}~~
−
−	~~[[Categori:Daearyddiaeth]]~~
−
−	~~__NOAUTOLINKS__~~

@@ Llinell 11: / Llinell 11: @@
 == Llyfryddiaeth ==
-Charlton, R (2009) ''Fundamentals of fluvial geomorphology'', Routledge, Abingdon, 223 tt.
+* Charlton, R (2009) ''Fundamentals of fluvial geomorphology'', Routledge, Abingdon, 223 tt.
-Knighton, D. (1998) ''Fluvial forms and processes: a new perspective'', Arnold, Llundain, 376tt.
+* Knighton, D. (1998) ''Fluvial forms and processes: a new perspective'', Arnold, Llundain, 376 tt.
-Mackin, J.H. (1948) Concept of the graded river, ''Bulletin of the Geological Society of America'', 59(5), 463-512.
+* Mackin, J.H. (1948) Concept of the graded river, ''Bulletin of the Geological Society of America'', 59(5), 463–512.
 [[Categori:Daearyddiaeth]]
 __NOAUTOLINKS__

@@ Llinell 17: / Llinell 17: @@
 Mackin, J.H. (1948) Concept of the graded river, ''Bulletin of the Geological Society of America'', 59(5), 463-512.
-[[Categori:Esboniadur Daearyddiaeth]]
+[[Categori:Daearyddiaeth]]
 __NOAUTOLINKS__

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 08:12, 19 Mehefin 2014
Llinell 17:		Llinell 17:
	Mackin, J.H. (1948) Concept of the graded river, ''Bulletin of the Geological Society of America'', 59(5), 463-512.		Mackin, J.H. (1948) Concept of the graded river, ''Bulletin of the Geological Society of America'', 59(5), 463-512.

−	[[~~Category~~:Esboniadur Daearyddiaeth]]	+	[[Categori:Esboniadur Daearyddiaeth]]
		+
		+	__NOAUTOLINKS__

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 14:29, 3 Rhagfyr 2013
Llinell 16:		Llinell 16:

	Mackin, J.H. (1948) Concept of the graded river, ''Bulletin of the Geological Society of America'', 59(5), 463-512.		Mackin, J.H. (1948) Concept of the graded river, ''Bulletin of the Geological Society of America'', 59(5), 463-512.
		+
		+	[[Category:Esboniadur Daearyddiaeth]]