<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Cyfarwydd</id>
		<title>Cyfarwydd - Hanes diwygio</title>
		<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Cyfarwydd"/>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfarwydd&amp;action=history"/>
		<updated>2026-05-21T21:48:51Z</updated>
		<subtitle>Hanes diwygio'r dudalen hon ar y wici</subtitle>
		<generator>MediaWiki 1.28.0</generator>

	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfarwydd&amp;diff=2657&amp;oldid=prev</id>
		<title>RobertRhys am 21:56, 31 Awst 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfarwydd&amp;diff=2657&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2018-08-31T21:56:03Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class='diff-marker' /&gt;
				&lt;col class='diff-content' /&gt;
				&lt;col class='diff-marker' /&gt;
				&lt;col class='diff-content' /&gt;
				&lt;tr style='vertical-align: top;' lang='cy'&gt;
				&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← At y diwygiad blaenorol&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Diwygiad 21:56, 31 Awst 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l21&quot; &gt;Llinell 21:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 21:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ford, P. (1975-76), ‘The Poet as Cyfarwydd in Early Welsh Tradition’, ''Studia Celtica'' X/XI, 152-62.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ford, P. (1975-76), ‘The Poet as Cyfarwydd in Early Welsh Tradition’, ''Studia Celtica'' X/XI, 152-62.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{CC BY-SA}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>RobertRhys</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfarwydd&amp;diff=2656&amp;oldid=prev</id>
		<title>RobertRhys am 21:51, 31 Awst 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfarwydd&amp;diff=2656&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2018-08-31T21:51:19Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class='diff-marker' /&gt;
				&lt;col class='diff-content' /&gt;
				&lt;col class='diff-marker' /&gt;
				&lt;col class='diff-content' /&gt;
				&lt;tr style='vertical-align: top;' lang='cy'&gt;
				&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← At y diwygiad blaenorol&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Diwygiad 21:51, 31 Awst 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l6&quot; &gt;Llinell 6:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 6:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Heblaw ‘cyfarwyddyd’, ceir sawl term arall am [[naratif]] mewn ffynonellau Cymraeg canoloesol. ‘Chwedl’ sydd fwyaf cyffredin – gall hefyd olygu ‘hanes’ neu ‘newyddion’. Yn ogystal, defnyddir termau megis ‘cyfranc’ (ystyr wreiddiol y gair oedd ‘cyfarfyddiad’), ‘ystoria’ (enw sy’n tarddu o’r Lladin ''historia'' ac yn dwyn cysylltiadau efallai â ffynonellau ysgrifenedig yn hytrach na llafar) ac, wrth gwrs, ‘cainc’ a ‘mabinogi’. Mae’r term ‘ymddiddan’ (&amp;lt; ym + diddan(u) sef ‘diddanu eich gilydd’) yn awgrymu math arbennig o [[naratif]] – digwydd y term mewn cerddi ymddiddan megis ''Ymddiddan Arthur a’r Eryr'' lle ceir [[deialog]] rhwng dau gymeriad a hwnnw efallai ar ffurf perfformiad dramatig. ‘Ymddiddan’ yw’r term a ddefnyddir yn chwedl ''Iarlles y Ffynnon'' i ddisgrifio monolog Cynon ar ddechrau’r stori; mae’n cyfarch Cai drwy gydol y naratif ac er nad yw Cai’n ymateb, gellid dadlau mai rhyw fath o ddeialog sydd yma rhwng Cynon a Chai. Dengys ein testunau canoloesol fod ymddiddan, yn yr ystyr o sgwrsio, hefyd yn digwydd yn anffurfiol rhwng cymeriadau, ac weithiau gall atgof personol godi yn sgil sgwrs o’r fath fel, er enghraifft, yn achos Matholwch frenin Iwerddon sydd yn adrodd hanes y Pair Dadeni wrth Bendigeidfran wedi iddynt wledda. Daw’n amlwg, felly, fod adrodd straeon yn ddigwyddiad tra chyffredin yng nghymdeithas lafar Cymru’r Oesoedd Canol ac yn diriogaeth y rhai proffesiynol a’r amatur fel ei gilydd. At hynny, mae nifer y gwahanol dermau am ‘stori’ yn adlewyrchu’r amrywiaeth o fewn y genre.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Heblaw ‘cyfarwyddyd’, ceir sawl term arall am [[naratif]] mewn ffynonellau Cymraeg canoloesol. ‘Chwedl’ sydd fwyaf cyffredin – gall hefyd olygu ‘hanes’ neu ‘newyddion’. Yn ogystal, defnyddir termau megis ‘cyfranc’ (ystyr wreiddiol y gair oedd ‘cyfarfyddiad’), ‘ystoria’ (enw sy’n tarddu o’r Lladin ''historia'' ac yn dwyn cysylltiadau efallai â ffynonellau ysgrifenedig yn hytrach na llafar) ac, wrth gwrs, ‘cainc’ a ‘mabinogi’. Mae’r term ‘ymddiddan’ (&amp;lt; ym + diddan(u) sef ‘diddanu eich gilydd’) yn awgrymu math arbennig o [[naratif]] – digwydd y term mewn cerddi ymddiddan megis ''Ymddiddan Arthur a’r Eryr'' lle ceir [[deialog]] rhwng dau gymeriad a hwnnw efallai ar ffurf perfformiad dramatig. ‘Ymddiddan’ yw’r term a ddefnyddir yn chwedl ''Iarlles y Ffynnon'' i ddisgrifio monolog Cynon ar ddechrau’r stori; mae’n cyfarch Cai drwy gydol y &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;naratif&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;ac er nad yw Cai’n ymateb, gellid dadlau mai rhyw fath o ddeialog sydd yma rhwng Cynon a Chai. Dengys ein testunau canoloesol fod ymddiddan, yn yr ystyr o sgwrsio, hefyd yn digwydd yn anffurfiol rhwng cymeriadau, ac weithiau gall atgof personol godi yn sgil sgwrs o’r fath fel, er enghraifft, yn achos Matholwch frenin Iwerddon sydd yn adrodd hanes y Pair Dadeni wrth Bendigeidfran wedi iddynt wledda. Daw’n amlwg, felly, fod adrodd straeon yn ddigwyddiad tra chyffredin yng nghymdeithas lafar Cymru’r Oesoedd Canol ac yn diriogaeth y rhai proffesiynol a’r amatur fel ei gilydd. At hynny, mae nifer y gwahanol dermau am ‘stori’ yn adlewyrchu’r amrywiaeth o fewn y genre.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Adlewyrchir peth o repertoire y ‘cyfarwydd’ yn chwedlau’r Mabinogion, ynghyd â’r technegau naratif a ddefnyddid ganddo. Sylwer mai rhyddiaith, nid barddoniaeth, yw cyfrwng y naratif estynedig hwn, yn wahanol i’r sefyllfa yn y mwyafrif o wledydd Indo-Ewropeaidd. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Adlewyrchir peth o repertoire y ‘cyfarwydd’ yn chwedlau’r Mabinogion, ynghyd â’r technegau naratif a ddefnyddid ganddo. Sylwer mai rhyddiaith, nid barddoniaeth, yw cyfrwng y naratif estynedig hwn, yn wahanol i’r sefyllfa yn y mwyafrif o wledydd Indo-Ewropeaidd. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l21&quot; &gt;Llinell 21:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 21:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ford, P. (1975-76), ‘The Poet as Cyfarwydd in Early Welsh Tradition’, ''Studia Celtica'' X/XI, 152-62.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ford, P. (1975-76), ‘The Poet as Cyfarwydd in Early Welsh Tradition’, ''Studia Celtica'' X/XI, 152-62.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[CC BY-SA}}&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot;&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>RobertRhys</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfarwydd&amp;diff=2654&amp;oldid=prev</id>
		<title>RobertRhys am 16:02, 31 Awst 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfarwydd&amp;diff=2654&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2018-08-31T16:02:50Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class=&quot;diff diff-contentalign-left&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class='diff-marker' /&gt;
				&lt;col class='diff-content' /&gt;
				&lt;col class='diff-marker' /&gt;
				&lt;col class='diff-content' /&gt;
				&lt;tr style='vertical-align: top;' lang='cy'&gt;
				&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← At y diwygiad blaenorol&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Diwygiad 16:02, 31 Awst 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot; &gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‘Cyfarwydd’ yw’r term a ddefnyddir am storïwr yn yr Oesoedd Canol. Ei ystyr yn wreiddiol, yn ôl pob tebyg, oedd ‘gŵr hyddysg’ neu hyd yn oed ‘ŵr hyddysg yn y gyfraith’. Ceir yr enghraifft gynharaf o’r gair, yn ei ffurf luosog ''cimarguitheit'' (‘cyfarwyddiaid’), mewn breinlen a ychwanegwyd at lawysgrif Ladin o’r Efengylau (Llyfr St Chad) ddiwedd y nawfed ganrif. Ychydig iawn a wyddom am y cyfarwydd a’i swyddogaeth yng Nghymru yn yr Oesoedd Canol – yn wahanol i’r ‘pencerdd’ a’r ‘bardd teulu’, nid yw’n ymddangos yn rhestr swyddogion y llys yng Nghyfraith Hywel Dda a phrin iawn yw’r cyfeiriadau ato o gwbl yn y llenyddiaeth. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;‘Cyfarwydd’ yw’r term a ddefnyddir am storïwr yn yr Oesoedd Canol. Ei ystyr yn wreiddiol, yn ôl pob tebyg, oedd ‘gŵr hyddysg’ neu hyd yn oed ‘ŵr hyddysg yn y gyfraith’. Ceir yr enghraifft gynharaf o’r gair, yn ei ffurf luosog ''cimarguitheit'' (‘cyfarwyddiaid’), mewn breinlen a ychwanegwyd at lawysgrif Ladin o’r Efengylau (Llyfr St Chad) ddiwedd y nawfed ganrif. Ychydig iawn a wyddom am y cyfarwydd a’i swyddogaeth yng Nghymru yn yr Oesoedd Canol – yn wahanol i’r ‘pencerdd’ a’r ‘bardd teulu’, nid yw’n ymddangos yn rhestr swyddogion y llys yng Nghyfraith Hywel Dda a phrin iawn yw’r cyfeiriadau ato o gwbl yn y llenyddiaeth. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceir dau gyfeiriad at y ‘cyfarwydd’ ym Mhedwaredd Gainc &lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;y Mabinogi&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;, a’r rheini wedi denu cryn sylw gan ysgolheigion. Yn y cyntaf, â Gwydion a’i gyfeillion i lys Pryderi ‘yn rhith beirdd’, hynny yw gan ymddangos neu ymagweddu fel beirdd. Derbyniant groeso mawr a gosodir Gwydion i eistedd mewn lle anrhydeddus wrth y bwrdd bwyd. Pan ofynnir am ‘gyfarwyddyd’, mae Gwydion yn ‘diddanu y llys’ ag ‘ymddiddanau digrif’ a ‘chyfarwyddyd’, a nodir mai ef yw’r ‘cyfarwydd gorau yn y byd’. Yn ddiweddarach yn y gainc, â Gwydion a’i nai, Lleu, i lys Arianrhod gan gymryd arnynt i fod yn feirdd o Forgannwg. Eto, rhoddir croeso mawr iddynt, ac ar ôl bwyta mae Gwydion a’i chwaer yn sgwrsio am ‘chwedlau a chyfarwyddyd’; pwysleisir mai ‘cyfarwydd da’ oedd Gwydion.Tybir mai ystyr ‘cyfarwydd’ yn y ddau achos yw ‘storïwr’ ac mai ‘stori’ neu ‘hanes’ yw’r ‘cyfarwyddyd’. Os felly, beth yn union yw’r berthynas rhwng ‘bardd’ a ‘chyfarwydd’? Ai’r un ydynt? Na, yn ôl y coloffon a geir ar ddiwedd un arall o chwedlau’r ''Mabinogion'', sef ''Breuddwyd Rhonabwy'', lle awgrymir mai dwy garfan annibynnol ar ei gilydd oedd y beirdd a’r cyfarwyddiaid. Yma nodir mai’r rheswm pam na ŵyr neb y freuddwyd, ‘na bardd na chyfarwydd, heb lyfr’, yw oherwydd yr holl liwiau a grybwyllir yn y stori. Ond wedi dweud hynny, gellid dadlau mai dwbled (sef dau air cyfystyr) sydd yma, techneg weddol gyffredin mewn chwedlau llafar, cymharer ‘tir a daear’ neu ‘hud a lledrith’. O ystyried hyn oll, tybed felly a ellid dadlau mai teitl achlysurol yw ‘cyfarwydd’ sy’n dynodi swyddogaeth yn hytrach na dosbarth cymdeithasol neu broffesiynol; tybed ai un o swyddogaethau eilaidd y bardd oedd adrodd ‘cyfarwyddyd’. Yn sicr, roedd y beirdd yn gwybod am y chwedlau traddodiadol fel y dengys y cyfeiriadau yn eu cerddi. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceir dau gyfeiriad at y ‘cyfarwydd’ ym Mhedwaredd Gainc &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&lt;/ins&gt;y Mabinogi&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/ins&gt;, a’r rheini wedi denu cryn sylw gan ysgolheigion. Yn y cyntaf, â Gwydion a’i gyfeillion i lys Pryderi ‘yn rhith beirdd’, hynny yw gan ymddangos neu ymagweddu fel beirdd. Derbyniant groeso mawr a gosodir Gwydion i eistedd mewn lle anrhydeddus wrth y bwrdd bwyd. Pan ofynnir am ‘gyfarwyddyd’, mae Gwydion yn ‘diddanu y llys’ ag ‘ymddiddanau digrif’ a ‘chyfarwyddyd’, a nodir mai ef yw’r ‘cyfarwydd gorau yn y byd’. Yn ddiweddarach yn y gainc, â Gwydion a’i nai, Lleu, i lys Arianrhod gan gymryd arnynt i fod yn feirdd o Forgannwg. Eto, rhoddir croeso mawr iddynt, ac ar ôl bwyta mae Gwydion a’i chwaer yn sgwrsio am ‘chwedlau a chyfarwyddyd’; pwysleisir mai ‘cyfarwydd da’ oedd Gwydion.Tybir mai ystyr ‘cyfarwydd’ yn y ddau achos yw ‘storïwr’ ac mai ‘stori’ neu ‘hanes’ yw’r ‘cyfarwyddyd’. Os felly, beth yn union yw’r berthynas rhwng ‘bardd’ a ‘chyfarwydd’? Ai’r un ydynt? Na, yn ôl y coloffon a geir ar ddiwedd un arall o chwedlau’r ''Mabinogion'', sef ''Breuddwyd Rhonabwy'', lle awgrymir mai dwy garfan annibynnol ar ei gilydd oedd y beirdd a’r cyfarwyddiaid. Yma nodir mai’r rheswm pam na ŵyr neb y freuddwyd, ‘na bardd na chyfarwydd, heb lyfr’, yw oherwydd yr holl liwiau a grybwyllir yn y stori. Ond wedi dweud hynny, gellid dadlau mai dwbled (sef dau air cyfystyr) sydd yma, techneg weddol gyffredin mewn chwedlau llafar, cymharer ‘tir a daear’ neu ‘hud a lledrith’. O ystyried hyn oll, tybed felly a ellid dadlau mai teitl achlysurol yw ‘cyfarwydd’ sy’n dynodi swyddogaeth yn hytrach na dosbarth cymdeithasol neu broffesiynol; tybed ai un o swyddogaethau eilaidd y bardd oedd adrodd ‘cyfarwyddyd’. Yn sicr, roedd y beirdd yn gwybod am y chwedlau traddodiadol fel y dengys y cyfeiriadau yn eu cerddi. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Heblaw ‘cyfarwyddyd’, ceir sawl term arall am [[naratif]] mewn ffynonellau Cymraeg canoloesol. ‘Chwedl’ sydd fwyaf cyffredin – gall hefyd olygu ‘hanes’ neu ‘newyddion’. Yn ogystal, defnyddir termau megis ‘cyfranc’ (ystyr wreiddiol y gair oedd ‘cyfarfyddiad’), ‘ystoria’ (enw sy’n tarddu o’r Lladin ''historia'' ac yn dwyn cysylltiadau efallai â ffynonellau ysgrifenedig yn hytrach na llafar) ac, wrth gwrs, ‘cainc’ a ‘mabinogi’. Mae’r term ‘ymddiddan’ (&amp;lt; ym + diddan(u) sef ‘diddanu eich gilydd’) yn awgrymu math arbennig o naratif – digwydd y term mewn cerddi ymddiddan megis ''Ymddiddan Arthur a’r Eryr'' lle ceir [[deialog]] rhwng dau gymeriad a hwnnw efallai ar ffurf perfformiad dramatig. ‘Ymddiddan’ yw’r term a ddefnyddir yn chwedl ''Iarlles y Ffynnon'' i ddisgrifio monolog Cynon ar ddechrau’r stori; mae’n cyfarch Cai drwy gydol y naratif ac er nad yw Cai’n ymateb, gellid dadlau mai rhyw fath o ddeialog sydd yma rhwng Cynon a Chai. Dengys ein testunau canoloesol fod ymddiddan, yn yr ystyr o sgwrsio, hefyd yn digwydd yn anffurfiol rhwng cymeriadau, ac weithiau gall atgof personol godi yn sgil sgwrs o’r fath fel, er enghraifft, yn achos Matholwch frenin Iwerddon sydd yn adrodd hanes y Pair Dadeni wrth Bendigeidfran wedi iddynt wledda. Daw’n amlwg, felly, fod adrodd straeon yn ddigwyddiad tra chyffredin yng nghymdeithas lafar Cymru’r Oesoedd Canol ac yn diriogaeth y rhai proffesiynol a’r amatur fel ei gilydd. At hynny, mae nifer y gwahanol dermau am ‘stori’ yn adlewyrchu’r amrywiaeth o fewn y genre.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Heblaw ‘cyfarwyddyd’, ceir sawl term arall am [[naratif]] mewn ffynonellau Cymraeg canoloesol. ‘Chwedl’ sydd fwyaf cyffredin – gall hefyd olygu ‘hanes’ neu ‘newyddion’. Yn ogystal, defnyddir termau megis ‘cyfranc’ (ystyr wreiddiol y gair oedd ‘cyfarfyddiad’), ‘ystoria’ (enw sy’n tarddu o’r Lladin ''historia'' ac yn dwyn cysylltiadau efallai â ffynonellau ysgrifenedig yn hytrach na llafar) ac, wrth gwrs, ‘cainc’ a ‘mabinogi’. Mae’r term ‘ymddiddan’ (&amp;lt; ym + diddan(u) sef ‘diddanu eich gilydd’) yn awgrymu math arbennig o &lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;naratif&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;– digwydd y term mewn cerddi ymddiddan megis ''Ymddiddan Arthur a’r Eryr'' lle ceir [[deialog]] rhwng dau gymeriad a hwnnw efallai ar ffurf perfformiad dramatig. ‘Ymddiddan’ yw’r term a ddefnyddir yn chwedl ''Iarlles y Ffynnon'' i ddisgrifio monolog Cynon ar ddechrau’r stori; mae’n cyfarch Cai drwy gydol y naratif ac er nad yw Cai’n ymateb, gellid dadlau mai rhyw fath o ddeialog sydd yma rhwng Cynon a Chai. Dengys ein testunau canoloesol fod ymddiddan, yn yr ystyr o sgwrsio, hefyd yn digwydd yn anffurfiol rhwng cymeriadau, ac weithiau gall atgof personol godi yn sgil sgwrs o’r fath fel, er enghraifft, yn achos Matholwch frenin Iwerddon sydd yn adrodd hanes y Pair Dadeni wrth Bendigeidfran wedi iddynt wledda. Daw’n amlwg, felly, fod adrodd straeon yn ddigwyddiad tra chyffredin yng nghymdeithas lafar Cymru’r Oesoedd Canol ac yn diriogaeth y rhai proffesiynol a’r amatur fel ei gilydd. At hynny, mae nifer y gwahanol dermau am ‘stori’ yn adlewyrchu’r amrywiaeth o fewn y genre.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#160; &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Adlewyrchir peth o repertoire y ‘cyfarwydd’ yn chwedlau’r Mabinogion, ynghyd â’r technegau naratif a ddefnyddid ganddo. Sylwer mai rhyddiaith, nid barddoniaeth, yw cyfrwng y naratif estynedig hwn, yn wahanol i’r sefyllfa yn y mwyafrif o wledydd Indo-Ewropeaidd. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Adlewyrchir peth o repertoire y ‘cyfarwydd’ yn chwedlau’r Mabinogion, ynghyd â’r technegau naratif a ddefnyddid ganddo. Sylwer mai rhyddiaith, nid barddoniaeth, yw cyfrwng y naratif estynedig hwn, yn wahanol i’r sefyllfa yn y mwyafrif o wledydd Indo-Ewropeaidd. &amp;#160;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l16&quot; &gt;Llinell 16:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 16:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Davies, S. (2005). '&amp;quot;He was the best teller of tales in the world&amp;quot;: Performing Medieval Welsh Narrative’ yn ''Performing Medieval Narrative'', goln Evelyn Birge Vitz et al (D.S. Brewer, Cambridge), tt. 15-26.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Davies, S. (2005). '&amp;quot;He was the best teller of tales in the world&amp;quot;: Performing Medieval Welsh Narrative’ yn ''Performing Medieval Narrative'', goln Evelyn Birge Vitz et al (D.S. Brewer, Cambridge), tt. 15-26.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Davies, S. (1995), ''Crefft y Cyfarwydd: Astudiaeth o dechnegau naratif yn Y Mabinogion'' (&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;Caerdydd&lt;del class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Davies, S. (1995), ''Crefft y Cyfarwydd: Astudiaeth o dechnegau naratif yn Y Mabinogion'' (&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;nowiki&amp;gt;&lt;/ins&gt;Caerdydd&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;&amp;lt;/nowiki&amp;gt;&lt;/ins&gt;: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roberts, B.F. (1992), ''Studies on Middle Welsh Literature'' (Edwin Mellen: Lewiston, Queenston, Lampeter).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Roberts, B.F. (1992), ''Studies on Middle Welsh Literature'' (Edwin Mellen: Lewiston, Queenston, Lampeter).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>RobertRhys</name></author>	</entry>

	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfarwydd&amp;diff=2653&amp;oldid=prev</id>
		<title>RobertRhys: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '  ‘Cyfarwydd’ yw’r term a ddefnyddir am storïwr yn yr Oesoedd Canol. Ei ystyr yn wreiddiol, yn ôl pob tebyg, oedd ‘gŵr hyddysg’ neu hyd yn oe...'</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfarwydd&amp;diff=2653&amp;oldid=prev"/>
				<updated>2018-08-31T15:58:31Z</updated>
		
		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039;  ‘Cyfarwydd’ yw’r term a ddefnyddir am storïwr yn yr Oesoedd Canol. Ei ystyr yn wreiddiol, yn ôl pob tebyg, oedd ‘gŵr hyddysg’ neu hyd yn oe...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
‘Cyfarwydd’ yw’r term a ddefnyddir am storïwr yn yr Oesoedd Canol. Ei ystyr yn wreiddiol, yn ôl pob tebyg, oedd ‘gŵr hyddysg’ neu hyd yn oed ‘ŵr hyddysg yn y gyfraith’. Ceir yr enghraifft gynharaf o’r gair, yn ei ffurf luosog ''cimarguitheit'' (‘cyfarwyddiaid’), mewn breinlen a ychwanegwyd at lawysgrif Ladin o’r Efengylau (Llyfr St Chad) ddiwedd y nawfed ganrif. Ychydig iawn a wyddom am y cyfarwydd a’i swyddogaeth yng Nghymru yn yr Oesoedd Canol – yn wahanol i’r ‘pencerdd’ a’r ‘bardd teulu’, nid yw’n ymddangos yn rhestr swyddogion y llys yng Nghyfraith Hywel Dda a phrin iawn yw’r cyfeiriadau ato o gwbl yn y llenyddiaeth. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ceir dau gyfeiriad at y ‘cyfarwydd’ ym Mhedwaredd Gainc [[y Mabinogi]], a’r rheini wedi denu cryn sylw gan ysgolheigion. Yn y cyntaf, â Gwydion a’i gyfeillion i lys Pryderi ‘yn rhith beirdd’, hynny yw gan ymddangos neu ymagweddu fel beirdd. Derbyniant groeso mawr a gosodir Gwydion i eistedd mewn lle anrhydeddus wrth y bwrdd bwyd. Pan ofynnir am ‘gyfarwyddyd’, mae Gwydion yn ‘diddanu y llys’ ag ‘ymddiddanau digrif’ a ‘chyfarwyddyd’, a nodir mai ef yw’r ‘cyfarwydd gorau yn y byd’. Yn ddiweddarach yn y gainc, â Gwydion a’i nai, Lleu, i lys Arianrhod gan gymryd arnynt i fod yn feirdd o Forgannwg. Eto, rhoddir croeso mawr iddynt, ac ar ôl bwyta mae Gwydion a’i chwaer yn sgwrsio am ‘chwedlau a chyfarwyddyd’; pwysleisir mai ‘cyfarwydd da’ oedd Gwydion.Tybir mai ystyr ‘cyfarwydd’ yn y ddau achos yw ‘storïwr’ ac mai ‘stori’ neu ‘hanes’ yw’r ‘cyfarwyddyd’. Os felly, beth yn union yw’r berthynas rhwng ‘bardd’ a ‘chyfarwydd’? Ai’r un ydynt? Na, yn ôl y coloffon a geir ar ddiwedd un arall o chwedlau’r ''Mabinogion'', sef ''Breuddwyd Rhonabwy'', lle awgrymir mai dwy garfan annibynnol ar ei gilydd oedd y beirdd a’r cyfarwyddiaid. Yma nodir mai’r rheswm pam na ŵyr neb y freuddwyd, ‘na bardd na chyfarwydd, heb lyfr’, yw oherwydd yr holl liwiau a grybwyllir yn y stori. Ond wedi dweud hynny, gellid dadlau mai dwbled (sef dau air cyfystyr) sydd yma, techneg weddol gyffredin mewn chwedlau llafar, cymharer ‘tir a daear’ neu ‘hud a lledrith’. O ystyried hyn oll, tybed felly a ellid dadlau mai teitl achlysurol yw ‘cyfarwydd’ sy’n dynodi swyddogaeth yn hytrach na dosbarth cymdeithasol neu broffesiynol; tybed ai un o swyddogaethau eilaidd y bardd oedd adrodd ‘cyfarwyddyd’. Yn sicr, roedd y beirdd yn gwybod am y chwedlau traddodiadol fel y dengys y cyfeiriadau yn eu cerddi. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Heblaw ‘cyfarwyddyd’, ceir sawl term arall am [[naratif]] mewn ffynonellau Cymraeg canoloesol. ‘Chwedl’ sydd fwyaf cyffredin – gall hefyd olygu ‘hanes’ neu ‘newyddion’. Yn ogystal, defnyddir termau megis ‘cyfranc’ (ystyr wreiddiol y gair oedd ‘cyfarfyddiad’), ‘ystoria’ (enw sy’n tarddu o’r Lladin ''historia'' ac yn dwyn cysylltiadau efallai â ffynonellau ysgrifenedig yn hytrach na llafar) ac, wrth gwrs, ‘cainc’ a ‘mabinogi’. Mae’r term ‘ymddiddan’ (&amp;lt; ym + diddan(u) sef ‘diddanu eich gilydd’) yn awgrymu math arbennig o naratif – digwydd y term mewn cerddi ymddiddan megis ''Ymddiddan Arthur a’r Eryr'' lle ceir [[deialog]] rhwng dau gymeriad a hwnnw efallai ar ffurf perfformiad dramatig. ‘Ymddiddan’ yw’r term a ddefnyddir yn chwedl ''Iarlles y Ffynnon'' i ddisgrifio monolog Cynon ar ddechrau’r stori; mae’n cyfarch Cai drwy gydol y naratif ac er nad yw Cai’n ymateb, gellid dadlau mai rhyw fath o ddeialog sydd yma rhwng Cynon a Chai. Dengys ein testunau canoloesol fod ymddiddan, yn yr ystyr o sgwrsio, hefyd yn digwydd yn anffurfiol rhwng cymeriadau, ac weithiau gall atgof personol godi yn sgil sgwrs o’r fath fel, er enghraifft, yn achos Matholwch frenin Iwerddon sydd yn adrodd hanes y Pair Dadeni wrth Bendigeidfran wedi iddynt wledda. Daw’n amlwg, felly, fod adrodd straeon yn ddigwyddiad tra chyffredin yng nghymdeithas lafar Cymru’r Oesoedd Canol ac yn diriogaeth y rhai proffesiynol a’r amatur fel ei gilydd. At hynny, mae nifer y gwahanol dermau am ‘stori’ yn adlewyrchu’r amrywiaeth o fewn y genre.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Adlewyrchir peth o repertoire y ‘cyfarwydd’ yn chwedlau’r Mabinogion, ynghyd â’r technegau naratif a ddefnyddid ganddo. Sylwer mai rhyddiaith, nid barddoniaeth, yw cyfrwng y naratif estynedig hwn, yn wahanol i’r sefyllfa yn y mwyafrif o wledydd Indo-Ewropeaidd. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Sioned Davies'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Llyfryddiaeth==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Davies, S. (2005). '&amp;quot;He was the best teller of tales in the world&amp;quot;: Performing Medieval Welsh Narrative’ yn ''Performing Medieval Narrative'', goln Evelyn Birge Vitz et al (D.S. Brewer, Cambridge), tt. 15-26.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Davies, S. (1995), ''Crefft y Cyfarwydd: Astudiaeth o dechnegau naratif yn Y Mabinogion'' ([[Caerdydd]]: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Roberts, B.F. (1992), ''Studies on Middle Welsh Literature'' (Edwin Mellen: Lewiston, Queenston, Lampeter).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ford, P. (1975-76), ‘The Poet as Cyfarwydd in Early Welsh Tradition’, ''Studia Celtica'' X/XI, 152-62.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[CC BY-SA}}&lt;br /&gt;
[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>RobertRhys</name></author>	</entry>

	</feed>