<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Cyfriniaeth</id>
	<title>Cyfriniaeth - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Cyfriniaeth"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfriniaeth&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T13:21:28Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.9</generator>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfriniaeth&amp;diff=1704&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks am 23:19, 5 Hydref 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfriniaeth&amp;diff=1704&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-10-05T23:19:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 23:19, 5 Hydref 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l23&quot;&gt;Llinell 23:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 23:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Williams, C. G. (1969), &amp;#039;&amp;#039;Crefyddau’r Dwyrain&amp;#039;&amp;#039; (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Williams, C. G. (1969), &amp;#039;&amp;#039;Crefyddau’r Dwyrain&amp;#039;&amp;#039; (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{CC BY-SA}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfriniaeth&amp;diff=1698&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks am 19:19, 5 Hydref 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfriniaeth&amp;diff=1698&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-10-05T19:19:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 19:19, 5 Hydref 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;Llinell 2:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 2:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Y broses o ymuniaethu â Duw yn ddigyfrwng trwy fyfyrdod ecstatig neu ymgolli’n ysbrydol trwy gynhemlu â’r duwdod. Er bod y syniad o gymuno â’r ysbrydol i’w gael yn y cyfrin-grefyddau Groegaidd, rhoddwyd y prif bwyslais yno ar y defodau y byddai’r ymgeisydd yn cymryd rhan ynddynt wedi iddo gael ei ynydu i’r cwlt. Cyfeiria’r Testament Newydd at y μυςτηριον (&amp;#039;&amp;#039;musterion&amp;#039;&amp;#039;), sef y dirgelwch a ddatguddiwyd yn nyfodiad Crist i’r byd (Effesiaid 3:9; Colosiaid 4:3), felly nid peth ‘cyfrin’ oedd hyn mewn gwirionedd ond peth a ddatgelwyd. (Cyfieithwyd &amp;#039;&amp;#039;musterion&amp;#039;&amp;#039; yn y Fwlgat, sef y Beibl Lladin, yn &amp;#039;&amp;#039;sacramentum&amp;#039;&amp;#039;, a daethpwyd i’w gysylltu â bedydd ac â Swper yr Arglwydd). Gan fod yr efengylau a Llyfr yr Actau yn sôn am wedd brofiadol addoli a gweddïo a bod Paul yn ei epistolau yn cyfeirio at y credadun yn cael ei raddol (neu ei graddol) drawsffurfio trwy’r Ysbryd Glân i ddelw Duw yng Nghrist (‘sancteiddio’), datblygwyd erbyn y canrifoedd Cristnogol cynnar ddysgeidiaeth gyflawn ar ddisgyblaeth ysbrydol ac ymuniaethu profiadol â Duw. Ymhlith y rhai y cysylltir eu henwau â’r symudiad hwn yw Origen o Alexandria (184-254), Grigor o Nyssa (335-95), Awstin Fawr, esgob Hippo yng Ngogledd Affrica (354-430), a’r Pseudo-Dionysius (&amp;#039;&amp;#039;fl.&amp;#039;&amp;#039; 550).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Y broses o ymuniaethu â Duw yn ddigyfrwng trwy fyfyrdod ecstatig neu ymgolli’n ysbrydol trwy gynhemlu â’r duwdod. Er bod y syniad o gymuno â’r ysbrydol i’w gael yn y cyfrin-grefyddau Groegaidd, rhoddwyd y prif bwyslais yno ar y defodau y byddai’r ymgeisydd yn cymryd rhan ynddynt wedi iddo gael ei ynydu i’r cwlt. Cyfeiria’r Testament Newydd at y μυςτηριον (&amp;#039;&amp;#039;musterion&amp;#039;&amp;#039;), sef y dirgelwch a ddatguddiwyd yn nyfodiad Crist i’r byd (Effesiaid 3:9; Colosiaid 4:3), felly nid peth ‘cyfrin’ oedd hyn mewn gwirionedd ond peth a ddatgelwyd. (Cyfieithwyd &amp;#039;&amp;#039;musterion&amp;#039;&amp;#039; yn y Fwlgat, sef y Beibl Lladin, yn &amp;#039;&amp;#039;sacramentum&amp;#039;&amp;#039;, a daethpwyd i’w gysylltu â bedydd ac â Swper yr Arglwydd). Gan fod yr efengylau a Llyfr yr Actau yn sôn am wedd brofiadol addoli a gweddïo a bod Paul yn ei epistolau yn cyfeirio at y credadun yn cael ei raddol (neu ei graddol) drawsffurfio trwy’r Ysbryd Glân i ddelw Duw yng Nghrist (‘sancteiddio’), datblygwyd erbyn y canrifoedd Cristnogol cynnar ddysgeidiaeth gyflawn ar ddisgyblaeth ysbrydol ac ymuniaethu profiadol â Duw. Ymhlith y rhai y cysylltir eu henwau â’r symudiad hwn yw Origen o Alexandria (184-254), Grigor o Nyssa (335-95), Awstin Fawr, esgob Hippo yng Ngogledd Affrica (354-430), a’r Pseudo-Dionysius (&amp;#039;&amp;#039;fl.&amp;#039;&amp;#039; 550).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn yr Oesoedd Canol fodd bynnag y daeth y gyfriniaeth Gristnogol i’w llawn dwf gyda rhai fel Bernard o Clairvaux (1090-1153), y lleian Hildegard o Bingen (1098-1194) ac aelodau Ysgol Sant Victor ym Mharis fel Huw (&#039;&#039;c.&#039;&#039; 1096-1141) a Rhisiart (m. 1173), ac yna Ffransis o Assisi (1181-1226), Bonaventura (1221-74) ac eraill, yn gadael toreth o dystiolaeth i ddwyster eu defosiwn ac angerdd eu profiadau ysbrydol. Fe’u dilynwyd gan yr Almaenwyr Meistr Eckhart (&#039;&#039;c.&#039;&#039; 1260-1321) a Johannes Tauler (&#039;&#039;c.&#039;&#039; 1300-61) a’r Is-Almaenwr Ioan Ruysbroeck (1293-1381), a’u cyfoeswr o Gymro, awdur anhysbys y traethawd hynod &#039;&#039;Ymborth i’r Enaid&#039;&#039;, tra aeth cyfrinwyr mawr y Gwrth-Ddiwygiad, y Sbaenwyr Teresa o Avila (1515-82) &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;a &lt;/del&gt;Ieuan y Groes (1552-91) â ni i mewn i’r cyfnod modern. Astudiaeth orchestol Saunders Lewis Williams Pantycelyn (1927) a dynnodd sylw at rai o’r ffigyrau hyn, a dysgu ei gynulleidfa mai’r ffordd briodol i ddosbarthu profiadau’r enaid oedd trwy ddilyn Bonaventura a sôn am ffordd y puro, ffordd y goleuo a ffordd yr uno. Er gwaethaf disgleirdeb cyfrol Lewis, credir yn bur gyffredin bellach fod y dadansoddiad, o’i gymhwyso at yr emynydd, yn gyfeiliornus, a bod ‘uno â Christ’ yn y traddodiad Protestannaidd yn seiliedig ar ffydd seml yng Nghrist ar sail ei aberth yn hytrach nag ar broses ymdrechgar fwriadus.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn yr Oesoedd Canol fodd bynnag y daeth y gyfriniaeth Gristnogol i’w llawn dwf gyda rhai fel Bernard o Clairvaux (1090-1153), y lleian Hildegard o Bingen (1098-1194) ac aelodau Ysgol Sant Victor ym Mharis fel Huw (&#039;&#039;c.&#039;&#039; 1096-1141) a Rhisiart (m. 1173), ac yna Ffransis o Assisi (1181-1226), Bonaventura (1221-74) ac eraill, yn gadael toreth o dystiolaeth i ddwyster eu defosiwn ac angerdd eu profiadau ysbrydol. Fe’u dilynwyd gan yr Almaenwyr Meistr Eckhart (&#039;&#039;c.&#039;&#039; 1260-1321) a Johannes Tauler (&#039;&#039;c.&#039;&#039; 1300-61) a’r Is-Almaenwr Ioan Ruysbroeck (1293-1381), a’u cyfoeswr o Gymro, awdur anhysbys y traethawd hynod&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;&#039;&#039;Ymborth i’r Enaid&#039;&#039;, tra aeth cyfrinwyr mawr y Gwrth-Ddiwygiad, y Sbaenwyr Teresa o Avila (1515-82) &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ac &lt;/ins&gt;Ieuan y Groes (1552-91) â ni i mewn i’r cyfnod modern. Astudiaeth orchestol Saunders Lewis&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &#039;&#039;&lt;/ins&gt;Williams Pantycelyn&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039; &lt;/ins&gt;(1927)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, &lt;/ins&gt;a dynnodd sylw at rai o’r ffigyrau hyn, a dysgu ei gynulleidfa mai’r ffordd briodol i ddosbarthu profiadau’r enaid oedd trwy ddilyn Bonaventura a sôn am ffordd y puro, ffordd y goleuo a ffordd yr uno. Er gwaethaf disgleirdeb cyfrol Lewis, credir yn bur gyffredin bellach fod y dadansoddiad, o’i gymhwyso at yr emynydd, yn gyfeiliornus, a bod ‘uno â Christ’ yn y traddodiad Protestannaidd yn seiliedig ar ffydd seml yng Nghrist ar sail ei aberth yn hytrach nag ar broses ymdrechgar fwriadus.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Er bod agweddau cyfriniol i’w canfod mewn Iddewiaeth (y &amp;#039;&amp;#039;Kabbalah&amp;#039;&amp;#039;) ac Islam yn ogystal ag mewn cyfundrefnau crefyddol eraill fel Hindŵaeth, Bwdïaeth a siamanïaeth (fwdw), cyfriniaeth Gristnogol, boed Gatholig neu Uniongred, sydd fwyaf cyfarwydd yn Ewrop a’r Gorllewin. Yn ôl rhai beirniaid, ceir elfennau cyfriniol yng ngwaith y Piwritan Morgan Llwyd, y Methodist Ann Griffiths, a’r Crynwr Waldo Williams.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Er bod agweddau cyfriniol i’w canfod mewn Iddewiaeth (y &amp;#039;&amp;#039;Kabbalah&amp;#039;&amp;#039;) ac Islam yn ogystal ag mewn cyfundrefnau crefyddol eraill fel Hindŵaeth, Bwdïaeth a siamanïaeth (fwdw), cyfriniaeth Gristnogol, boed Gatholig neu Uniongred, sydd fwyaf cyfarwydd yn Ewrop a’r Gorllewin. Yn ôl rhai beirniaid, ceir elfennau cyfriniol yng ngwaith y Piwritan Morgan Llwyd, y Methodist Ann Griffiths, a’r Crynwr Waldo Williams.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l16&quot;&gt;Llinell 16:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 16:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Jones, R. M. (1994), &amp;#039;&amp;#039;Cyfriniaeth Gymraeg&amp;#039;&amp;#039; (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Jones, R. M. (1994), &amp;#039;&amp;#039;Cyfriniaeth Gymraeg&amp;#039;&amp;#039; (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Lewis, S. (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1927&lt;/del&gt;), &#039;&#039;Williams Pantycelyn&#039;&#039; (Llundain: Cwmni Foyle); argraffiad newydd gyda rhagymadrodd gan D. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Densil Morgan &lt;/del&gt;(Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, 2016&lt;/del&gt;).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Lewis, S. (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2016&lt;/ins&gt;), &#039;&#039;Williams Pantycelyn&#039;&#039; (Llundain: Cwmni Foyle); argraffiad newydd gyda rhagymadrodd gan &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Morgan, D. &lt;/ins&gt;D. (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Lossky, V. (1957), &amp;#039;&amp;#039;The Mystical Theology of the Eastern Church&amp;#039;&amp;#039; (Cambridge: James Clark).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Lossky, V. (1957), &amp;#039;&amp;#039;The Mystical Theology of the Eastern Church&amp;#039;&amp;#039; (Cambridge: James Clark).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfriniaeth&amp;diff=1697&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039;__NOAUTOLINKS__ Y broses o ymuniaethu â Duw yn ddigyfrwng trwy fyfyrdod ecstatig neu ymgolli’n ysbrydol trwy gynhemlu â’r duwdod. Er bod y syniad o ...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyfriniaeth&amp;diff=1697&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-10-05T19:14:40Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039;__NOAUTOLINKS__ Y broses o ymuniaethu â Duw yn ddigyfrwng trwy fyfyrdod ecstatig neu ymgolli’n ysbrydol trwy gynhemlu â’r duwdod. Er bod y syniad o ...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;br /&gt;
Y broses o ymuniaethu â Duw yn ddigyfrwng trwy fyfyrdod ecstatig neu ymgolli’n ysbrydol trwy gynhemlu â’r duwdod. Er bod y syniad o gymuno â’r ysbrydol i’w gael yn y cyfrin-grefyddau Groegaidd, rhoddwyd y prif bwyslais yno ar y defodau y byddai’r ymgeisydd yn cymryd rhan ynddynt wedi iddo gael ei ynydu i’r cwlt. Cyfeiria’r Testament Newydd at y μυςτηριον (&amp;#039;&amp;#039;musterion&amp;#039;&amp;#039;), sef y dirgelwch a ddatguddiwyd yn nyfodiad Crist i’r byd (Effesiaid 3:9; Colosiaid 4:3), felly nid peth ‘cyfrin’ oedd hyn mewn gwirionedd ond peth a ddatgelwyd. (Cyfieithwyd &amp;#039;&amp;#039;musterion&amp;#039;&amp;#039; yn y Fwlgat, sef y Beibl Lladin, yn &amp;#039;&amp;#039;sacramentum&amp;#039;&amp;#039;, a daethpwyd i’w gysylltu â bedydd ac â Swper yr Arglwydd). Gan fod yr efengylau a Llyfr yr Actau yn sôn am wedd brofiadol addoli a gweddïo a bod Paul yn ei epistolau yn cyfeirio at y credadun yn cael ei raddol (neu ei graddol) drawsffurfio trwy’r Ysbryd Glân i ddelw Duw yng Nghrist (‘sancteiddio’), datblygwyd erbyn y canrifoedd Cristnogol cynnar ddysgeidiaeth gyflawn ar ddisgyblaeth ysbrydol ac ymuniaethu profiadol â Duw. Ymhlith y rhai y cysylltir eu henwau â’r symudiad hwn yw Origen o Alexandria (184-254), Grigor o Nyssa (335-95), Awstin Fawr, esgob Hippo yng Ngogledd Affrica (354-430), a’r Pseudo-Dionysius (&amp;#039;&amp;#039;fl.&amp;#039;&amp;#039; 550). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Erbyn yr Oesoedd Canol fodd bynnag y daeth y gyfriniaeth Gristnogol i’w llawn dwf gyda rhai fel Bernard o Clairvaux (1090-1153), y lleian Hildegard o Bingen (1098-1194) ac aelodau Ysgol Sant Victor ym Mharis fel Huw (&amp;#039;&amp;#039;c.&amp;#039;&amp;#039; 1096-1141) a Rhisiart (m. 1173), ac yna Ffransis o Assisi (1181-1226), Bonaventura (1221-74) ac eraill, yn gadael toreth o dystiolaeth i ddwyster eu defosiwn ac angerdd eu profiadau ysbrydol. Fe’u dilynwyd gan yr Almaenwyr Meistr Eckhart (&amp;#039;&amp;#039;c.&amp;#039;&amp;#039; 1260-1321) a Johannes Tauler (&amp;#039;&amp;#039;c.&amp;#039;&amp;#039; 1300-61) a’r Is-Almaenwr Ioan Ruysbroeck (1293-1381), a’u cyfoeswr o Gymro, awdur anhysbys y traethawd hynod &amp;#039;&amp;#039;Ymborth i’r Enaid&amp;#039;&amp;#039;, tra aeth cyfrinwyr mawr y Gwrth-Ddiwygiad, y Sbaenwyr Teresa o Avila (1515-82) a Ieuan y Groes (1552-91) â ni i mewn i’r cyfnod modern. Astudiaeth orchestol Saunders Lewis Williams Pantycelyn (1927) a dynnodd sylw at rai o’r ffigyrau hyn, a dysgu ei gynulleidfa mai’r ffordd briodol i ddosbarthu profiadau’r enaid oedd trwy ddilyn Bonaventura a sôn am ffordd y puro, ffordd y goleuo a ffordd yr uno. Er gwaethaf disgleirdeb cyfrol Lewis, credir yn bur gyffredin bellach fod y dadansoddiad, o’i gymhwyso at yr emynydd, yn gyfeiliornus, a bod ‘uno â Christ’ yn y traddodiad Protestannaidd yn seiliedig ar ffydd seml yng Nghrist ar sail ei aberth yn hytrach nag ar broses ymdrechgar fwriadus. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er bod agweddau cyfriniol i’w canfod mewn Iddewiaeth (y &amp;#039;&amp;#039;Kabbalah&amp;#039;&amp;#039;) ac Islam yn ogystal ag mewn cyfundrefnau crefyddol eraill fel Hindŵaeth, Bwdïaeth a siamanïaeth (fwdw), cyfriniaeth Gristnogol, boed Gatholig neu Uniongred, sydd fwyaf cyfarwydd yn Ewrop a’r Gorllewin. Yn ôl rhai beirniaid, ceir elfennau cyfriniol yng ngwaith y Piwritan Morgan Llwyd, y Methodist Ann Griffiths, a’r Crynwr Waldo Williams. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;D. Densil Morgan&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Llyfryddiaeth==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Allchin, A. M. (1988), &amp;#039;&amp;#039;Participation in God: A Forgotten Strand in Anglican Tradition&amp;#039;&amp;#039; (London: Darton, Longman and Todd).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Davies, P. (1974), ‘Yr Absen Dwyfol’ yn &amp;#039;&amp;#039;Y Brenin Alltud&amp;#039;&amp;#039; (Llandybie: Christopher Davies), tt. 121-77. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Jones, R. M. (1994), &amp;#039;&amp;#039;Cyfriniaeth Gymraeg&amp;#039;&amp;#039; (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Lewis, S. (1927), &amp;#039;&amp;#039;Williams Pantycelyn&amp;#039;&amp;#039; (Llundain: Cwmni Foyle); argraffiad newydd gyda rhagymadrodd gan D. Densil Morgan (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 2016).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Lossky, V. (1957), &amp;#039;&amp;#039;The Mystical Theology of the Eastern Church&amp;#039;&amp;#039; (Cambridge: James Clark).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
McGinn, B., Meyendorff, J. a Leclercq, J. (goln) (1987), &amp;#039;&amp;#039;Christian Spirituality: Origins to the Twelfth Century&amp;#039;&amp;#039; (London: SCM Press).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Williams, C. G. (1969), &amp;#039;&amp;#039;Crefyddau’r Dwyrain&amp;#039;&amp;#039; (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
</feed>