<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Cyhoeddiadau_Printiedig</id>
	<title>Cyhoeddiadau Printiedig - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Cyhoeddiadau_Printiedig"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyhoeddiadau_Printiedig&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T13:35:35Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.9</generator>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyhoeddiadau_Printiedig&amp;diff=5230&amp;oldid=prev</id>
		<title>CadiW am 10:30, 25 Awst 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyhoeddiadau_Printiedig&amp;diff=5230&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-08-25T10:30:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 10:30, 25 Awst 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;Llinell 2:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 2:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mae&amp;#039;r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i&amp;#039;w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru&amp;#039;&amp;#039;Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru&amp;#039;&amp;#039;], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mae&amp;#039;r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i&amp;#039;w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru&amp;#039;&amp;#039;Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru&amp;#039;&amp;#039;], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Nid yng Nghymru y cyhoeddwyd y gerddoriaeth Gymreig gyntaf i’w hargraffu, ond yn Llundain, yn rhan o’r casgliad o salmau mydryddol gan [[Edmwnd Prys]], &#039;&#039;Llyfr y Psalmau&#039;&#039;, a argraffwyd yn 1621 gan Thomas Purfoot. Roedd yr un peth yn wir am y casgliadau o alawon Cymreig a ymddangosodd yn niwedd y 18g. o law [[John Parry]] (Rhiwabon) ac [[Edward Jones]] (Bardd y Brenin). Y cyntaf i argraffu cerddoriaeth yng Nghymru oedd Ishmael Dafydd, Trefriw, a gyhoeddodd gasgliad John Ellis (1760–1839) o donau ac [[anthemau]], &#039;&#039;Mawl yr Arglwydd&#039;&#039;, yn 1816, er mai yn Llundain mae’n debyg yr engrafiwyd y platiau cerdd. Dros y degawdau dilynol, tyfodd patrwm o gyhoeddiadau cerddorol Cymreig, er mai araf oedd y twf tan wedi canol y 19g. Rhwng tua 1820 ac 1860 gellir adnabod tri dosbarth o gyhoeddiad: [[gramadegau]] cerddorol, yn amlinellu egwyddorion cerddoriaeth, a gynhwysai enghreifftiau cerddorol; casgliadau o donau ac anthemau, a gynhwysai weithiau ragarweiniad ar elfennau cerddoriaeth; a chasgliadau o alawon cenedlaethol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Nid yng Nghymru y cyhoeddwyd y gerddoriaeth Gymreig gyntaf i’w hargraffu, ond yn Llundain, yn rhan o’r casgliad o salmau mydryddol gan [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Prys, Edmwnd (1542/3-1623) | &lt;/ins&gt;Edmwnd Prys]], &#039;&#039;Llyfr y Psalmau&#039;&#039;, a argraffwyd yn 1621 gan Thomas Purfoot. Roedd yr un peth yn wir am y casgliadau o alawon Cymreig a ymddangosodd yn niwedd y 18g. o law [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Parry, John (Parry Ddall; c.1710-82) | &lt;/ins&gt;John Parry]] (Rhiwabon) ac [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Jones, Edward (Bardd y Brenin; 1752-1824) | &lt;/ins&gt;Edward Jones]] (Bardd y Brenin). Y cyntaf i argraffu cerddoriaeth yng Nghymru oedd Ishmael Dafydd, Trefriw, a gyhoeddodd gasgliad John Ellis (1760–1839) o donau ac [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Anthemau | &lt;/ins&gt;anthemau]], &#039;&#039;Mawl yr Arglwydd&#039;&#039;, yn 1816, er mai yn Llundain mae’n debyg yr engrafiwyd y platiau cerdd. Dros y degawdau dilynol, tyfodd patrwm o gyhoeddiadau cerddorol Cymreig, er mai araf oedd y twf tan wedi canol y 19g. Rhwng tua 1820 ac 1860 gellir adnabod tri dosbarth o gyhoeddiad: [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Gramadegwyr Cerdd | &lt;/ins&gt;gramadegau]] cerddorol, yn amlinellu egwyddorion cerddoriaeth, a gynhwysai enghreifftiau cerddorol; casgliadau o donau ac anthemau, a gynhwysai weithiau ragarweiniad ar elfennau cerddoriaeth; a chasgliadau o alawon cenedlaethol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Perthyn y rhan fwyaf o gyhoeddiadau’r trydydd dosbarth i’r cyhoeddiadau ‘estron’ – fe’u cynhyrchwyd yn Llundain ar gyfer cynulleidfa freintiedig ac eithrio’r ddau gasgliad arloesol o [[alawon gwerin]], &#039;&#039;Ancient National Airs of Gwent and Morganwg&#039;&#039; (1844) gan [[Maria Jane Williams]] a argraffwyd yn Llanymddyfri gan William Rees, a &#039;&#039;Y Caniedydd Cymreig&#039;&#039; (1845) gan [[Ieuan Ddu (John Thomas]]; 1795–1871), a argraffwyd ym Merthyr Tudful gan David Jones. Mwy Cymreig eu naws a’u tarddiad oedd y gramadegau cerddorol megis &#039;&#039;Grisiau cerdd arwest&#039;&#039; (1823) gan Ieuan Ddu o Lan Tawy (John Ryland Harris, 1802–23), a argraffwyd yn Abertawe gan Joseph Harris (Gomer); &#039;&#039;Y caniedydd crefyddol&#039;&#039; (1828) gan William Owen (1788–1838), a argraffwyd yng Nghaer gan John Parry, a &#039;&#039;Gramadeg cerddoriaeth&#039;&#039; (1838 a sawl argraffiad wedyn) gan John Mills (1812–73), a argraffwyd yn Llanidloes gan John Mendus Jones.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Perthyn y rhan fwyaf o gyhoeddiadau’r trydydd dosbarth i’r cyhoeddiadau ‘estron’ – fe’u cynhyrchwyd yn Llundain ar gyfer cynulleidfa freintiedig ac eithrio’r ddau gasgliad arloesol o [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Gwerin, Canu a Cherddoriaeth Draddodiadol | &lt;/ins&gt;alawon gwerin]], &#039;&#039;Ancient National Airs of Gwent and Morganwg&#039;&#039; (1844) gan [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Williams, Maria Jane (1795-1873) | &lt;/ins&gt;Maria Jane Williams]] a argraffwyd yn Llanymddyfri gan William Rees, a &#039;&#039;Y Caniedydd Cymreig&#039;&#039; (1845) gan [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Thomas, John (Ieuan Ddu; 1795-1871) | &lt;/ins&gt;Ieuan Ddu (John Thomas]]; 1795–1871), a argraffwyd ym Merthyr Tudful gan David Jones. Mwy Cymreig eu naws a’u tarddiad oedd y gramadegau cerddorol megis &#039;&#039;Grisiau cerdd arwest&#039;&#039; (1823) gan Ieuan Ddu o Lan Tawy (John Ryland Harris, 1802–23), a argraffwyd yn Abertawe gan Joseph Harris (Gomer); &#039;&#039;Y caniedydd crefyddol&#039;&#039; (1828) gan William Owen (1788–1838), a argraffwyd yng Nghaer gan John Parry, a &#039;&#039;Gramadeg cerddoriaeth&#039;&#039; (1838 a sawl argraffiad wedyn) gan John Mills (1812–73), a argraffwyd yn Llanidloes gan John Mendus Jones.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn yr un modd, mae naws frodorol i’r casgliadau tonau &amp;#039;&amp;#039;Peroriaeth hyfryd&amp;#039;&amp;#039; (1837) gan John Parry, a argraffwyd yng Nghaer; &amp;#039;&amp;#039;Caniadau y cyssegr&amp;#039;&amp;#039; (1839) gan John Roberts, a argraffwyd yn Ninbych gan Thomas Gee yr hynaf; sawl casgliad a argraffwyd yn Llanidloes, megis &amp;#039;&amp;#039;Caniadau Seion&amp;#039;&amp;#039; (1840) a &amp;#039;&amp;#039;Yr arweinydd cerddorol&amp;#039;&amp;#039; (1842–45) gan Richard Mills; &amp;#039;&amp;#039;Y salmydd eglwysig&amp;#039;&amp;#039; (1847) gan John Mills; &amp;#039;&amp;#039;Y salmydd cenedlaethol&amp;#039;&amp;#039; (1846), &amp;#039;&amp;#039;Ceinion cerddoriaeth&amp;#039;&amp;#039; (1852) a &amp;#039;&amp;#039;Gemau cerddoriaeth&amp;#039;&amp;#039; (1854) gan Hafrenydd (Thomas Williams; 1807–94); a &amp;#039;&amp;#039;Telyn Seion&amp;#039;&amp;#039; gan Rosser Beynon (1811–76), a argraffwyd ym Merthyr yn 1848.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn yr un modd, mae naws frodorol i’r casgliadau tonau &amp;#039;&amp;#039;Peroriaeth hyfryd&amp;#039;&amp;#039; (1837) gan John Parry, a argraffwyd yng Nghaer; &amp;#039;&amp;#039;Caniadau y cyssegr&amp;#039;&amp;#039; (1839) gan John Roberts, a argraffwyd yn Ninbych gan Thomas Gee yr hynaf; sawl casgliad a argraffwyd yn Llanidloes, megis &amp;#039;&amp;#039;Caniadau Seion&amp;#039;&amp;#039; (1840) a &amp;#039;&amp;#039;Yr arweinydd cerddorol&amp;#039;&amp;#039; (1842–45) gan Richard Mills; &amp;#039;&amp;#039;Y salmydd eglwysig&amp;#039;&amp;#039; (1847) gan John Mills; &amp;#039;&amp;#039;Y salmydd cenedlaethol&amp;#039;&amp;#039; (1846), &amp;#039;&amp;#039;Ceinion cerddoriaeth&amp;#039;&amp;#039; (1852) a &amp;#039;&amp;#039;Gemau cerddoriaeth&amp;#039;&amp;#039; (1854) gan Hafrenydd (Thomas Williams; 1807–94); a &amp;#039;&amp;#039;Telyn Seion&amp;#039;&amp;#039; gan Rosser Beynon (1811–76), a argraffwyd ym Merthyr yn 1848.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Awgryma’r llif hwn o gyhoeddiadau fod y farchnad gerddorol yn tyfu; ond trodd y llif yn llanw wedi 1860, am fwy nag un rheswm. Y rheswm pennaf oedd fod twf aruthrol mewn gweithgarwch cerddorol ar ffurf canu [[corawl]] a chynulleidfaol a mwy o alw am ddeunydd cerddorol, yn gyfrolau ac yn daflenni, galw a ddiwallwyd gan nifer o gyhoeddwyr Cymreig a fu’n weithgar yn ail hanner y 19g. a dechrau’r 20g. Ond roedd hefyd ffactorau allanol. Tyfodd y system reilffordd mewn modd dramatig rhwng 1840 ac 1870, a’i gwnaeth yn rhwyddach i ddosbarthu cyhoeddiadau i wahanol ganolfannau.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Awgryma’r llif hwn o gyhoeddiadau fod y farchnad gerddorol yn tyfu; ond trodd y llif yn llanw wedi 1860, am fwy nag un rheswm. Y rheswm pennaf oedd fod twf aruthrol mewn gweithgarwch cerddorol ar ffurf canu [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Corau Cymysg | &lt;/ins&gt;corawl]] a chynulleidfaol a mwy o alw am ddeunydd cerddorol, yn gyfrolau ac yn daflenni, galw a ddiwallwyd gan nifer o gyhoeddwyr Cymreig a fu’n weithgar yn ail hanner y 19g. a dechrau’r 20g. Ond roedd hefyd ffactorau allanol. Tyfodd y system reilffordd mewn modd dramatig rhwng 1840 ac 1870, a’i gwnaeth yn rhwyddach i ddosbarthu cyhoeddiadau i wahanol ganolfannau.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn 1861 hefyd diddymwyd y dreth olaf ar bapur, a daeth yn haws i gyhoeddi cerddoriaeth a chylchgronau cerddorol am brisiau a oedd o fewn cyrraedd cynulleidfa ehangach. Rhwng 1861 ac 1939 ymddangosodd pedwar ar ddeg o gylchgronau cerddorol Cymraeg, a’r rhan fwyaf ohonynt yn cynnwys atodiadau o ddarnau o gerddoriaeth. Yn sgil poblogrwydd y gymanfa ganu o’r 1870au yn arbennig, cynhyrchwyd llu o lyfrynnau o [[emynau]] a thonau a gwerthwyd miloedd o gopïau o anthemau poblogaidd. Yn yr un cyfnod, tyfodd yr eisteddfod mewn poblogrwydd ar raddfa leol a chenedlaethol, ac mor ddiweddar â’r 1930au ceir y cyhoeddwr D. J. Snell, Abertawe, yn cynnig gwobrau i bwyllgorau eisteddfodol a ddewisai eu darnau prawf o’i gatalog ef o gerddoriaeth Gymreig.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn 1861 hefyd diddymwyd y dreth olaf ar bapur, a daeth yn haws i gyhoeddi cerddoriaeth a chylchgronau cerddorol am brisiau a oedd o fewn cyrraedd cynulleidfa ehangach. Rhwng 1861 ac 1939 ymddangosodd pedwar ar ddeg o gylchgronau cerddorol Cymraeg, a’r rhan fwyaf ohonynt yn cynnwys atodiadau o ddarnau o gerddoriaeth. Yn sgil poblogrwydd y gymanfa ganu o’r 1870au yn arbennig, cynhyrchwyd llu o lyfrynnau o [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Emyn-donau | &lt;/ins&gt;emynau]] a thonau a gwerthwyd miloedd o gopïau o anthemau poblogaidd. Yn yr un cyfnod, tyfodd yr eisteddfod mewn poblogrwydd ar raddfa leol a chenedlaethol, ac mor ddiweddar â’r 1930au ceir y cyhoeddwr D. J. Snell, Abertawe, yn cynnig gwobrau i bwyllgorau eisteddfodol a ddewisai eu darnau prawf o’i gatalog ef o gerddoriaeth Gymreig.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn ystod y 19g. a dechrau’r 20g. roedd nifer o gyhoeddwyr yn cysodi cerddoriaeth gan ddefnyddio ffontiau o deip cerddorol, techneg a oedd o fewn eu cyrraedd ar gyfer darnau byrion. Dyma a wnâi Robert Jones, Bethesda, er enghraifft, cyhoeddwr argraffiad cyntaf anthem John Ambrose Lloyd, &amp;#039;&amp;#039;Teyrnasoedd y ddaear&amp;#039;&amp;#039;. Bu’r cysodwr cerddoriaeth Benjamin Morris Williams (1832–1903) yn gweithio i Thomas Gee ac i Isaac Jones, Treherbert, a bu Richard Mills (1840–1903) yn gysodwr cerdd i Hughes a’i Fab. Ond gan fod cyhoeddwyr Cymru yn gwmnïau bach at ei gilydd – hyd yn oed yng nghwmni mawr Hughes a’i Fab un rhan oedd cerddoriaeth o raglen gyhoeddi fwy o lawer – ni allent gadw’r sgiliau arbenigol hyn o fewn eu tai cyhoeddi eu hunain. O ddiwedd y 19g. daethant i ddibynnu’n gynyddol ar wasanaeth engrafwyr proffesiynol cwmnïau megis Augener yn Llundain a Bayley and Ferguson yn Glasgow: ni bu erioed draddodiad o engrafio cerddoriaeth yng Nghymru.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn ystod y 19g. a dechrau’r 20g. roedd nifer o gyhoeddwyr yn cysodi cerddoriaeth gan ddefnyddio ffontiau o deip cerddorol, techneg a oedd o fewn eu cyrraedd ar gyfer darnau byrion. Dyma a wnâi Robert Jones, Bethesda, er enghraifft, cyhoeddwr argraffiad cyntaf anthem John Ambrose Lloyd, &amp;#039;&amp;#039;Teyrnasoedd y ddaear&amp;#039;&amp;#039;. Bu’r cysodwr cerddoriaeth Benjamin Morris Williams (1832–1903) yn gweithio i Thomas Gee ac i Isaac Jones, Treherbert, a bu Richard Mills (1840–1903) yn gysodwr cerdd i Hughes a’i Fab. Ond gan fod cyhoeddwyr Cymru yn gwmnïau bach at ei gilydd – hyd yn oed yng nghwmni mawr Hughes a’i Fab un rhan oedd cerddoriaeth o raglen gyhoeddi fwy o lawer – ni allent gadw’r sgiliau arbenigol hyn o fewn eu tai cyhoeddi eu hunain. O ddiwedd y 19g. daethant i ddibynnu’n gynyddol ar wasanaeth engrafwyr proffesiynol cwmnïau megis Augener yn Llundain a Bayley and Ferguson yn Glasgow: ni bu erioed draddodiad o engrafio cerddoriaeth yng Nghymru.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l16&quot;&gt;Llinell 16:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 16:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Parhaodd y patrwm o gyhoeddi a sefydlwyd yn rhan olaf y 19g. i mewn i hanner cyntaf yr 20g., ond gwelwyd safonau’n codi, yn enwedig dan ddylanwad y Cyngor Cerdd Cenedlaethol a ffurfiwyd yn 1919, ac a hybodd gyhoeddi gweithiau newydd gan y to iau o gyfansoddwyr Cymreig a chyfieithiadau i’r Gymraeg o ddarnau yn y traddodiad Ewropeaidd. Cyflawnwyd gwaith tebyg gan Gwmni Cyhoeddi Gwynn o 1937 ymlaen.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Parhaodd y patrwm o gyhoeddi a sefydlwyd yn rhan olaf y 19g. i mewn i hanner cyntaf yr 20g., ond gwelwyd safonau’n codi, yn enwedig dan ddylanwad y Cyngor Cerdd Cenedlaethol a ffurfiwyd yn 1919, ac a hybodd gyhoeddi gweithiau newydd gan y to iau o gyfansoddwyr Cymreig a chyfieithiadau i’r Gymraeg o ddarnau yn y traddodiad Ewropeaidd. Cyflawnwyd gwaith tebyg gan Gwmni Cyhoeddi Gwynn o 1937 ymlaen.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyhoeddwyd cryn amrywiaeth o gerddoriaeth gan gyhoeddwyr Cymreig, yn unawdau, llyfrau emynau a llyfrau canu, darnau corawl ac weithiau ddarnau mwy sylweddol megis &#039;&#039;Dewi Sant&#039;&#039; (1961) a &#039;&#039;Pantycelyn&#039;&#039; (1964) o waith [[Arwel Hughes]] gan Wasg Prifysgol Cymru. Cyhoeddodd Snell un o ganeuon cynnar [[David Wynne]] – &#039;&#039;Go, lovely rose/O rosyn, dos&#039;&#039; (1949). Eto i gyd, gan dai cyhoeddi Seisnig y cyhoeddwyd nifer o gyfanweithiau a chyfansoddiadau eraill cyfansoddwyr yr 20g. – gan Wasg Prifysgol Rhydychen yn achos llawer o weithiau [[Grace Williams]], [[William Mathias]] ac [[Alun Hoddinott]], gan Novello (e.e. &#039;&#039;The Country Beyond the Stars&#039;&#039; gan [[Daniel Jones]]) a Curwen (e.e. &#039;&#039;The Black Ram&#039;&#039; gan [[Ian Parrott]]).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyhoeddwyd cryn amrywiaeth o gerddoriaeth gan gyhoeddwyr Cymreig, yn unawdau, llyfrau emynau a llyfrau canu, darnau corawl ac weithiau ddarnau mwy sylweddol megis &#039;&#039;Dewi Sant&#039;&#039; (1961) a &#039;&#039;Pantycelyn&#039;&#039; (1964) o waith [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Hughes, Arwel (1909-1988) | &lt;/ins&gt;Arwel Hughes]] gan Wasg Prifysgol Cymru. Cyhoeddodd Snell un o ganeuon cynnar [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Wynne, David (1900-83) | &lt;/ins&gt;David Wynne]] – &#039;&#039;Go, lovely rose/O rosyn, dos&#039;&#039; (1949). Eto i gyd, gan dai cyhoeddi Seisnig y cyhoeddwyd nifer o gyfanweithiau a chyfansoddiadau eraill cyfansoddwyr yr 20g. – gan Wasg Prifysgol Rhydychen yn achos llawer o weithiau [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Williams, Grace (1906-77) | &lt;/ins&gt;Grace Williams]], [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Mathias, William (1934-92) | &lt;/ins&gt;William Mathias]] ac [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Hoddinott, Alun (1929-2008) | &lt;/ins&gt;Alun Hoddinott]], gan Novello (e.e. &#039;&#039;The Country Beyond the Stars&#039;&#039; gan [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Jones, Daniel (1912-93) | &lt;/ins&gt;Daniel Jones]]) a Curwen (e.e. &#039;&#039;The Black Ram&#039;&#039; gan [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Parrott, Ian (1916-2012) | &lt;/ins&gt;Ian Parrott]]).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn yr 1960au gwelid llai o gyhoeddi cerddoriaeth Gymreig wrth i’r gweisg a fu’n gyfrifol grebachu neu ddarfod yn llwyr, ond cafwyd gwynt newydd i hwyliau’r byd cyhoeddi yn negawd olaf yr 20g. trwy waith Curiad a Gwynn yn arbennig. Gwnaed cysodi ac argraffu cerddoriaeth yn haws trwy dechnegau cyfrifiadurol, a gwelwyd erbyn degawd cyntaf yr 21g. gyhoeddwyr yn ymaddasu i’r byd digidol trwy gynnig cerddoriaeth i’w lawrlwytho yn hytrach nag ar ffurf brintiedig draddodiadol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn yr 1960au gwelid llai o gyhoeddi cerddoriaeth Gymreig wrth i’r gweisg a fu’n gyfrifol grebachu neu ddarfod yn llwyr, ond cafwyd gwynt newydd i hwyliau’r byd cyhoeddi yn negawd olaf yr 20g. trwy waith Curiad a Gwynn yn arbennig. Gwnaed cysodi ac argraffu cerddoriaeth yn haws trwy dechnegau cyfrifiadurol, a gwelwyd erbyn degawd cyntaf yr 21g. gyhoeddwyr yn ymaddasu i’r byd digidol trwy gynnig cerddoriaeth i’w lawrlwytho yn hytrach nag ar ffurf brintiedig draddodiadol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>CadiW</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyhoeddiadau_Printiedig&amp;diff=4133&amp;oldid=prev</id>
		<title>CadiW am 14:13, 4 Mai 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyhoeddiadau_Printiedig&amp;diff=4133&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-05-04T14:13:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 14:13, 4 Mai 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l23&quot;&gt;Llinell 23:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 23:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{CC BY-SA Cydymaith}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{CC BY-SA Cydymaith}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori:Cerddoriaeth]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>CadiW</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyhoeddiadau_Printiedig&amp;diff=3054&amp;oldid=prev</id>
		<title>CadiW am 20:33, 28 Chwefror 2021</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyhoeddiadau_Printiedig&amp;diff=3054&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-02-28T20:33:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 20:33, 28 Chwefror 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mae&amp;#039;r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i&amp;#039;w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru&amp;#039;&amp;#039;Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru&amp;#039;&amp;#039;], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mae&amp;#039;r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i&amp;#039;w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru&amp;#039;&amp;#039;Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru&amp;#039;&amp;#039;], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Nid yng Nghymru y cyhoeddwyd y gerddoriaeth Gymreig gyntaf i’w hargraffu, ond yn Llundain, yn rhan o’r casgliad o salmau mydryddol gan [[Edmwnd Prys]], &#039;&#039;Llyfr y Psalmau&#039;&#039;, a argraffwyd yn 1621 gan Thomas Purfoot. Roedd yr un peth yn wir am y casgliadau o alawon Cymreig a ymddangosodd yn niwedd y 18g. o law [[John Parry]] (Rhiwabon) ac [[Edward Jones]] (Bardd y Brenin). Y cyntaf i argraffu cerddoriaeth yng Nghymru oedd Ishmael &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;Dafydd&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;, Trefriw, a gyhoeddodd gasgliad John Ellis (1760–1839) o donau ac [[anthemau]], &#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;Mawl&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;yr Arglwydd&#039;&#039;, yn 1816, er mai yn Llundain mae’n debyg yr engrafiwyd y platiau cerdd. Dros y degawdau dilynol, tyfodd patrwm o gyhoeddiadau cerddorol Cymreig, er mai araf oedd y twf tan wedi canol y 19g. Rhwng tua 1820 ac 1860 gellir adnabod tri dosbarth o gyhoeddiad: [[gramadegau]] cerddorol, yn amlinellu egwyddorion cerddoriaeth, a gynhwysai enghreifftiau cerddorol; casgliadau o donau ac &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;anthemau&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;, a gynhwysai weithiau ragarweiniad ar elfennau cerddoriaeth; a chasgliadau o alawon cenedlaethol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Nid yng Nghymru y cyhoeddwyd y gerddoriaeth Gymreig gyntaf i’w hargraffu, ond yn Llundain, yn rhan o’r casgliad o salmau mydryddol gan [[Edmwnd Prys]], &#039;&#039;Llyfr y Psalmau&#039;&#039;, a argraffwyd yn 1621 gan Thomas Purfoot. Roedd yr un peth yn wir am y casgliadau o alawon Cymreig a ymddangosodd yn niwedd y 18g. o law [[John Parry]] (Rhiwabon) ac [[Edward Jones]] (Bardd y Brenin). Y cyntaf i argraffu cerddoriaeth yng Nghymru oedd Ishmael Dafydd, Trefriw, a gyhoeddodd gasgliad John Ellis (1760–1839) o donau ac [[anthemau]], &#039;&#039;Mawl yr Arglwydd&#039;&#039;, yn 1816, er mai yn Llundain mae’n debyg yr engrafiwyd y platiau cerdd. Dros y degawdau dilynol, tyfodd patrwm o gyhoeddiadau cerddorol Cymreig, er mai araf oedd y twf tan wedi canol y 19g. Rhwng tua 1820 ac 1860 gellir adnabod tri dosbarth o gyhoeddiad: [[gramadegau]] cerddorol, yn amlinellu egwyddorion cerddoriaeth, a gynhwysai enghreifftiau cerddorol; casgliadau o donau ac anthemau, a gynhwysai weithiau ragarweiniad ar elfennau cerddoriaeth; a chasgliadau o alawon cenedlaethol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Perthyn y rhan fwyaf o gyhoeddiadau’r trydydd dosbarth i’r cyhoeddiadau ‘estron’ – fe’u cynhyrchwyd yn Llundain ar gyfer cynulleidfa freintiedig ac eithrio’r ddau gasgliad arloesol o [[alawon gwerin]], &amp;#039;&amp;#039;Ancient National Airs of Gwent and Morganwg&amp;#039;&amp;#039; (1844) gan [[Maria Jane Williams]] a argraffwyd yn Llanymddyfri gan William Rees, a &amp;#039;&amp;#039;Y Caniedydd Cymreig&amp;#039;&amp;#039; (1845) gan [[Ieuan Ddu (John Thomas]]; 1795–1871), a argraffwyd ym Merthyr Tudful gan David Jones. Mwy Cymreig eu naws a’u tarddiad oedd y gramadegau cerddorol megis &amp;#039;&amp;#039;Grisiau cerdd arwest&amp;#039;&amp;#039; (1823) gan Ieuan Ddu o Lan Tawy (John Ryland Harris, 1802–23), a argraffwyd yn Abertawe gan Joseph Harris (Gomer); &amp;#039;&amp;#039;Y caniedydd crefyddol&amp;#039;&amp;#039; (1828) gan William Owen (1788–1838), a argraffwyd yng Nghaer gan John Parry, a &amp;#039;&amp;#039;Gramadeg cerddoriaeth&amp;#039;&amp;#039; (1838 a sawl argraffiad wedyn) gan John Mills (1812–73), a argraffwyd yn Llanidloes gan John Mendus Jones.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Perthyn y rhan fwyaf o gyhoeddiadau’r trydydd dosbarth i’r cyhoeddiadau ‘estron’ – fe’u cynhyrchwyd yn Llundain ar gyfer cynulleidfa freintiedig ac eithrio’r ddau gasgliad arloesol o [[alawon gwerin]], &amp;#039;&amp;#039;Ancient National Airs of Gwent and Morganwg&amp;#039;&amp;#039; (1844) gan [[Maria Jane Williams]] a argraffwyd yn Llanymddyfri gan William Rees, a &amp;#039;&amp;#039;Y Caniedydd Cymreig&amp;#039;&amp;#039; (1845) gan [[Ieuan Ddu (John Thomas]]; 1795–1871), a argraffwyd ym Merthyr Tudful gan David Jones. Mwy Cymreig eu naws a’u tarddiad oedd y gramadegau cerddorol megis &amp;#039;&amp;#039;Grisiau cerdd arwest&amp;#039;&amp;#039; (1823) gan Ieuan Ddu o Lan Tawy (John Ryland Harris, 1802–23), a argraffwyd yn Abertawe gan Joseph Harris (Gomer); &amp;#039;&amp;#039;Y caniedydd crefyddol&amp;#039;&amp;#039; (1828) gan William Owen (1788–1838), a argraffwyd yng Nghaer gan John Parry, a &amp;#039;&amp;#039;Gramadeg cerddoriaeth&amp;#039;&amp;#039; (1838 a sawl argraffiad wedyn) gan John Mills (1812–73), a argraffwyd yn Llanidloes gan John Mendus Jones.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l17&quot;&gt;Llinell 17:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 18:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyhoeddwyd cryn amrywiaeth o gerddoriaeth gan gyhoeddwyr Cymreig, yn unawdau, llyfrau emynau a llyfrau canu, darnau corawl ac weithiau ddarnau mwy sylweddol megis &amp;#039;&amp;#039;Dewi Sant&amp;#039;&amp;#039; (1961) a &amp;#039;&amp;#039;Pantycelyn&amp;#039;&amp;#039; (1964) o waith [[Arwel Hughes]] gan Wasg Prifysgol Cymru. Cyhoeddodd Snell un o ganeuon cynnar [[David Wynne]] – &amp;#039;&amp;#039;Go, lovely rose/O rosyn, dos&amp;#039;&amp;#039; (1949). Eto i gyd, gan dai cyhoeddi Seisnig y cyhoeddwyd nifer o gyfanweithiau a chyfansoddiadau eraill cyfansoddwyr yr 20g. – gan Wasg Prifysgol Rhydychen yn achos llawer o weithiau [[Grace Williams]], [[William Mathias]] ac [[Alun Hoddinott]], gan Novello (e.e. &amp;#039;&amp;#039;The Country Beyond the Stars&amp;#039;&amp;#039; gan [[Daniel Jones]]) a Curwen (e.e. &amp;#039;&amp;#039;The Black Ram&amp;#039;&amp;#039; gan [[Ian Parrott]]).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyhoeddwyd cryn amrywiaeth o gerddoriaeth gan gyhoeddwyr Cymreig, yn unawdau, llyfrau emynau a llyfrau canu, darnau corawl ac weithiau ddarnau mwy sylweddol megis &amp;#039;&amp;#039;Dewi Sant&amp;#039;&amp;#039; (1961) a &amp;#039;&amp;#039;Pantycelyn&amp;#039;&amp;#039; (1964) o waith [[Arwel Hughes]] gan Wasg Prifysgol Cymru. Cyhoeddodd Snell un o ganeuon cynnar [[David Wynne]] – &amp;#039;&amp;#039;Go, lovely rose/O rosyn, dos&amp;#039;&amp;#039; (1949). Eto i gyd, gan dai cyhoeddi Seisnig y cyhoeddwyd nifer o gyfanweithiau a chyfansoddiadau eraill cyfansoddwyr yr 20g. – gan Wasg Prifysgol Rhydychen yn achos llawer o weithiau [[Grace Williams]], [[William Mathias]] ac [[Alun Hoddinott]], gan Novello (e.e. &amp;#039;&amp;#039;The Country Beyond the Stars&amp;#039;&amp;#039; gan [[Daniel Jones]]) a Curwen (e.e. &amp;#039;&amp;#039;The Black Ram&amp;#039;&amp;#039; gan [[Ian Parrott]]).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn yr 1960au gwelid llai o gyhoeddi cerddoriaeth Gymreig wrth i’r gweisg a fu’n gyfrifol grebachu neu ddarfod yn llwyr, ond cafwyd gwynt newydd i hwyliau’r byd cyhoeddi yn negawd olaf yr 20g. trwy waith &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;Curiad&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;a Gwynn yn arbennig. Gwnaed cysodi ac argraffu cerddoriaeth yn haws trwy dechnegau cyfrifiadurol, a gwelwyd erbyn degawd cyntaf yr 21g. gyhoeddwyr yn ymaddasu i’r byd digidol trwy gynnig cerddoriaeth i’w lawrlwytho yn hytrach nag ar ffurf brintiedig draddodiadol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Erbyn yr 1960au gwelid llai o gyhoeddi cerddoriaeth Gymreig wrth i’r gweisg a fu’n gyfrifol grebachu neu ddarfod yn llwyr, ond cafwyd gwynt newydd i hwyliau’r byd cyhoeddi yn negawd olaf yr 20g. trwy waith Curiad a Gwynn yn arbennig. Gwnaed cysodi ac argraffu cerddoriaeth yn haws trwy dechnegau cyfrifiadurol, a gwelwyd erbyn degawd cyntaf yr 21g. gyhoeddwyr yn ymaddasu i’r byd digidol trwy gynnig cerddoriaeth i’w lawrlwytho yn hytrach nag ar ffurf brintiedig draddodiadol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Rhidian Griffiths&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Rhidian Griffiths&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{CC BY-SA Cydymaith}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{CC BY-SA Cydymaith}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>CadiW</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyhoeddiadau_Printiedig&amp;diff=3053&amp;oldid=prev</id>
		<title>CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039;&#039;&#039;&#039;Mae&#039;r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i&#039;w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru&#039;&#039;Cydymaith i Gerddori...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cyhoeddiadau_Printiedig&amp;diff=3053&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-02-28T20:31:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mae&amp;#039;r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i&amp;#039;w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru&amp;#039;&amp;#039;Cydymaith i Gerddori...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Mae&amp;#039;r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i&amp;#039;w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru&amp;#039;&amp;#039;Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru&amp;#039;&amp;#039;], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nid yng Nghymru y cyhoeddwyd y gerddoriaeth Gymreig gyntaf i’w hargraffu, ond yn Llundain, yn rhan o’r casgliad o salmau mydryddol gan [[Edmwnd Prys]], &amp;#039;&amp;#039;Llyfr y Psalmau&amp;#039;&amp;#039;, a argraffwyd yn 1621 gan Thomas Purfoot. Roedd yr un peth yn wir am y casgliadau o alawon Cymreig a ymddangosodd yn niwedd y 18g. o law [[John Parry]] (Rhiwabon) ac [[Edward Jones]] (Bardd y Brenin). Y cyntaf i argraffu cerddoriaeth yng Nghymru oedd Ishmael [[Dafydd]], Trefriw, a gyhoeddodd gasgliad John Ellis (1760–1839) o donau ac [[anthemau]], &amp;#039;&amp;#039;[[Mawl]] yr Arglwydd&amp;#039;&amp;#039;, yn 1816, er mai yn Llundain mae’n debyg yr engrafiwyd y platiau cerdd. Dros y degawdau dilynol, tyfodd patrwm o gyhoeddiadau cerddorol Cymreig, er mai araf oedd y twf tan wedi canol y 19g. Rhwng tua 1820 ac 1860 gellir adnabod tri dosbarth o gyhoeddiad: [[gramadegau]] cerddorol, yn amlinellu egwyddorion cerddoriaeth, a gynhwysai enghreifftiau cerddorol; casgliadau o donau ac [[anthemau]], a gynhwysai weithiau ragarweiniad ar elfennau cerddoriaeth; a chasgliadau o alawon cenedlaethol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Perthyn y rhan fwyaf o gyhoeddiadau’r trydydd dosbarth i’r cyhoeddiadau ‘estron’ – fe’u cynhyrchwyd yn Llundain ar gyfer cynulleidfa freintiedig ac eithrio’r ddau gasgliad arloesol o [[alawon gwerin]], &amp;#039;&amp;#039;Ancient National Airs of Gwent and Morganwg&amp;#039;&amp;#039; (1844) gan [[Maria Jane Williams]] a argraffwyd yn Llanymddyfri gan William Rees, a &amp;#039;&amp;#039;Y Caniedydd Cymreig&amp;#039;&amp;#039; (1845) gan [[Ieuan Ddu (John Thomas]]; 1795–1871), a argraffwyd ym Merthyr Tudful gan David Jones. Mwy Cymreig eu naws a’u tarddiad oedd y gramadegau cerddorol megis &amp;#039;&amp;#039;Grisiau cerdd arwest&amp;#039;&amp;#039; (1823) gan Ieuan Ddu o Lan Tawy (John Ryland Harris, 1802–23), a argraffwyd yn Abertawe gan Joseph Harris (Gomer); &amp;#039;&amp;#039;Y caniedydd crefyddol&amp;#039;&amp;#039; (1828) gan William Owen (1788–1838), a argraffwyd yng Nghaer gan John Parry, a &amp;#039;&amp;#039;Gramadeg cerddoriaeth&amp;#039;&amp;#039; (1838 a sawl argraffiad wedyn) gan John Mills (1812–73), a argraffwyd yn Llanidloes gan John Mendus Jones.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Yn yr un modd, mae naws frodorol i’r casgliadau tonau &amp;#039;&amp;#039;Peroriaeth hyfryd&amp;#039;&amp;#039; (1837) gan John Parry, a argraffwyd yng Nghaer; &amp;#039;&amp;#039;Caniadau y cyssegr&amp;#039;&amp;#039; (1839) gan John Roberts, a argraffwyd yn Ninbych gan Thomas Gee yr hynaf; sawl casgliad a argraffwyd yn Llanidloes, megis &amp;#039;&amp;#039;Caniadau Seion&amp;#039;&amp;#039; (1840) a &amp;#039;&amp;#039;Yr arweinydd cerddorol&amp;#039;&amp;#039; (1842–45) gan Richard Mills; &amp;#039;&amp;#039;Y salmydd eglwysig&amp;#039;&amp;#039; (1847) gan John Mills; &amp;#039;&amp;#039;Y salmydd cenedlaethol&amp;#039;&amp;#039; (1846), &amp;#039;&amp;#039;Ceinion cerddoriaeth&amp;#039;&amp;#039; (1852) a &amp;#039;&amp;#039;Gemau cerddoriaeth&amp;#039;&amp;#039; (1854) gan Hafrenydd (Thomas Williams; 1807–94); a &amp;#039;&amp;#039;Telyn Seion&amp;#039;&amp;#039; gan Rosser Beynon (1811–76), a argraffwyd ym Merthyr yn 1848.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Awgryma’r llif hwn o gyhoeddiadau fod y farchnad gerddorol yn tyfu; ond trodd y llif yn llanw wedi 1860, am fwy nag un rheswm. Y rheswm pennaf oedd fod twf aruthrol mewn gweithgarwch cerddorol ar ffurf canu [[corawl]] a chynulleidfaol a mwy o alw am ddeunydd cerddorol, yn gyfrolau ac yn daflenni, galw a ddiwallwyd gan nifer o gyhoeddwyr Cymreig a fu’n weithgar yn ail hanner y 19g. a dechrau’r 20g. Ond roedd hefyd ffactorau allanol. Tyfodd y system reilffordd mewn modd dramatig rhwng 1840 ac 1870, a’i gwnaeth yn rhwyddach i ddosbarthu cyhoeddiadau i wahanol ganolfannau.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Erbyn 1861 hefyd diddymwyd y dreth olaf ar bapur, a daeth yn haws i gyhoeddi cerddoriaeth a chylchgronau cerddorol am brisiau a oedd o fewn cyrraedd cynulleidfa ehangach. Rhwng 1861 ac 1939 ymddangosodd pedwar ar ddeg o gylchgronau cerddorol Cymraeg, a’r rhan fwyaf ohonynt yn cynnwys atodiadau o ddarnau o gerddoriaeth. Yn sgil poblogrwydd y gymanfa ganu o’r 1870au yn arbennig, cynhyrchwyd llu o lyfrynnau o [[emynau]] a thonau a gwerthwyd miloedd o gopïau o anthemau poblogaidd. Yn yr un cyfnod, tyfodd yr eisteddfod mewn poblogrwydd ar raddfa leol a chenedlaethol, ac mor ddiweddar â’r 1930au ceir y cyhoeddwr D. J. Snell, Abertawe, yn cynnig gwobrau i bwyllgorau eisteddfodol a ddewisai eu darnau prawf o’i gatalog ef o gerddoriaeth Gymreig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Yn ystod y 19g. a dechrau’r 20g. roedd nifer o gyhoeddwyr yn cysodi cerddoriaeth gan ddefnyddio ffontiau o deip cerddorol, techneg a oedd o fewn eu cyrraedd ar gyfer darnau byrion. Dyma a wnâi Robert Jones, Bethesda, er enghraifft, cyhoeddwr argraffiad cyntaf anthem John Ambrose Lloyd, &amp;#039;&amp;#039;Teyrnasoedd y ddaear&amp;#039;&amp;#039;. Bu’r cysodwr cerddoriaeth Benjamin Morris Williams (1832–1903) yn gweithio i Thomas Gee ac i Isaac Jones, Treherbert, a bu Richard Mills (1840–1903) yn gysodwr cerdd i Hughes a’i Fab. Ond gan fod cyhoeddwyr Cymru yn gwmnïau bach at ei gilydd – hyd yn oed yng nghwmni mawr Hughes a’i Fab un rhan oedd cerddoriaeth o raglen gyhoeddi fwy o lawer – ni allent gadw’r sgiliau arbenigol hyn o fewn eu tai cyhoeddi eu hunain. O ddiwedd y 19g. daethant i ddibynnu’n gynyddol ar wasanaeth engrafwyr proffesiynol cwmnïau megis Augener yn Llundain a Bayley and Ferguson yn Glasgow: ni bu erioed draddodiad o engrafio cerddoriaeth yng Nghymru.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Parhaodd y patrwm o gyhoeddi a sefydlwyd yn rhan olaf y 19g. i mewn i hanner cyntaf yr 20g., ond gwelwyd safonau’n codi, yn enwedig dan ddylanwad y Cyngor Cerdd Cenedlaethol a ffurfiwyd yn 1919, ac a hybodd gyhoeddi gweithiau newydd gan y to iau o gyfansoddwyr Cymreig a chyfieithiadau i’r Gymraeg o ddarnau yn y traddodiad Ewropeaidd. Cyflawnwyd gwaith tebyg gan Gwmni Cyhoeddi Gwynn o 1937 ymlaen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cyhoeddwyd cryn amrywiaeth o gerddoriaeth gan gyhoeddwyr Cymreig, yn unawdau, llyfrau emynau a llyfrau canu, darnau corawl ac weithiau ddarnau mwy sylweddol megis &amp;#039;&amp;#039;Dewi Sant&amp;#039;&amp;#039; (1961) a &amp;#039;&amp;#039;Pantycelyn&amp;#039;&amp;#039; (1964) o waith [[Arwel Hughes]] gan Wasg Prifysgol Cymru. Cyhoeddodd Snell un o ganeuon cynnar [[David Wynne]] – &amp;#039;&amp;#039;Go, lovely rose/O rosyn, dos&amp;#039;&amp;#039; (1949). Eto i gyd, gan dai cyhoeddi Seisnig y cyhoeddwyd nifer o gyfanweithiau a chyfansoddiadau eraill cyfansoddwyr yr 20g. – gan Wasg Prifysgol Rhydychen yn achos llawer o weithiau [[Grace Williams]], [[William Mathias]] ac [[Alun Hoddinott]], gan Novello (e.e. &amp;#039;&amp;#039;The Country Beyond the Stars&amp;#039;&amp;#039; gan [[Daniel Jones]]) a Curwen (e.e. &amp;#039;&amp;#039;The Black Ram&amp;#039;&amp;#039; gan [[Ian Parrott]]).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Erbyn yr 1960au gwelid llai o gyhoeddi cerddoriaeth Gymreig wrth i’r gweisg a fu’n gyfrifol grebachu neu ddarfod yn llwyr, ond cafwyd gwynt newydd i hwyliau’r byd cyhoeddi yn negawd olaf yr 20g. trwy waith [[Curiad]] a Gwynn yn arbennig. Gwnaed cysodi ac argraffu cerddoriaeth yn haws trwy dechnegau cyfrifiadurol, a gwelwyd erbyn degawd cyntaf yr 21g. gyhoeddwyr yn ymaddasu i’r byd digidol trwy gynnig cerddoriaeth i’w lawrlwytho yn hytrach nag ar ffurf brintiedig draddodiadol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Rhidian Griffiths&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{CC BY-SA Cydymaith}}&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>CadiW</name></author>
	</entry>
</feed>