<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Cymdeithasiaeth</id>
	<title>Cymdeithasiaeth - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Cymdeithasiaeth"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T12:46:11Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.9</generator>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1320&amp;oldid=prev</id>
		<title>Dafydd James am 12:38, 6 Mehefin 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1320&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-06-06T12:38:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 12:38, 6 Mehefin 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Fodd bynnag, wrth i’r Blaid Lafur gyda’i phwyslais rhyngwladol ddyfod i rym yng Nghymru yn negawdau cynnar yr 20g. disodlwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan ‘sosialaeth’. Ond yn yr 1970au ac 1980au cafodd y term adfywiad yn natganiadau Cymdeithas yr Iaith Gymraeg. ‘[G]an mai yn unig tu fewn i gyd-destun cymuned fyw y gellir adfer iaith…daeth tynged a pharhad cymunedau lleol, a’r polisïau a alwn yn gymdeithasiaeth, i ganol ein hagenda gwleidyddol,’ meddai Ffred Ffransis yn ei bamffled &amp;#039;&amp;#039;Cymdeithasiaeth - Yr Ail Ffrynt&amp;#039;&amp;#039;. Gwelai gyfalafiaeth ‘unigolyddol, gwladwriaethol, neu (yn fwyaf peryglus) cydwladol’ fel y prif fygythiad i ddyfodol cymunedau Cymreig; rhaid oedd cynyddu grym democrataidd a chydweithredol cynghorau lleol i’w gwrthsefyll. Ar yr un adeg, cafwyd dadansoddiadau tebyg gan Raymond Williams wrth iddo yntau ymaelodi â Phlaid Cymru a phwysleisio pwysigrwydd ‘sosialaeth bro’. ‘A new theory of socialism must now centrally involve &amp;#039;&amp;#039;place&amp;#039;&amp;#039;’, meddai mewn cyfweliad a gyhoeddwyd yn &amp;#039;&amp;#039;Radical Wales&amp;#039;&amp;#039; yn 1984; yma, ac mewn llawer erthygl arall, mae ‘sosialaeth bro’ Williams yn ymdebygu i gymdeithasiaeth Derfel.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Fodd bynnag, wrth i’r Blaid Lafur gyda’i phwyslais rhyngwladol ddyfod i rym yng Nghymru yn negawdau cynnar yr 20g. disodlwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan ‘sosialaeth’. Ond yn yr 1970au ac 1980au cafodd y term adfywiad yn natganiadau Cymdeithas yr Iaith Gymraeg. ‘[G]an mai yn unig tu fewn i gyd-destun cymuned fyw y gellir adfer iaith…daeth tynged a pharhad cymunedau lleol, a’r polisïau a alwn yn gymdeithasiaeth, i ganol ein hagenda gwleidyddol,’ meddai Ffred Ffransis yn ei bamffled &amp;#039;&amp;#039;Cymdeithasiaeth - Yr Ail Ffrynt&amp;#039;&amp;#039;. Gwelai gyfalafiaeth ‘unigolyddol, gwladwriaethol, neu (yn fwyaf peryglus) cydwladol’ fel y prif fygythiad i ddyfodol cymunedau Cymreig; rhaid oedd cynyddu grym democrataidd a chydweithredol cynghorau lleol i’w gwrthsefyll. Ar yr un adeg, cafwyd dadansoddiadau tebyg gan Raymond Williams wrth iddo yntau ymaelodi â Phlaid Cymru a phwysleisio pwysigrwydd ‘sosialaeth bro’. ‘A new theory of socialism must now centrally involve &amp;#039;&amp;#039;place&amp;#039;&amp;#039;’, meddai mewn cyfweliad a gyhoeddwyd yn &amp;#039;&amp;#039;Radical Wales&amp;#039;&amp;#039; yn 1984; yma, ac mewn llawer erthygl arall, mae ‘sosialaeth bro’ Williams yn ymdebygu i gymdeithasiaeth Derfel.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Gan mai fel bardd yr adwaenid Derfel yn bennaf, yn nechrau’r 20g. cysylltwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ â gweithgaredd llenyddol. ‘[B]ardd cymdeithasiaeth oedd R. J. Derfel,’ meddai J. Breeze Davies yn 1923. ‘Dylasai ei &#039;&#039;Ganeuon&#039;&#039; fod ym meddiant pob gweithiwr’, meddai T. E. Nicholas yn 1912, gan gyfeirio at y casgliad a gyhoeddwyd gan Derfel yn 1891, sy’n cynnwys cerddi fel ‘Pob un i bawb - pawb i bob un’ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;lle&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/del&gt;anogir y Cymry i ddiddymu tlodi a meddiannu eu cymunedau, neu ‘Gwerth yr hyn sydd gennyt’, sy’n herio cyfalafwyr Cymreig penodol fel Arglwydd Penrhyn i drosglwyddo’u cyfoeth ‘yn feddiant cymdeithasol’ i’r cymunedau a ecsbloetiwyd ganddynt. Ar ôl ei ddisodli gan y term ‘sosialaeth’, ni ddefnyddiwyd ‘cymdeithasiaeth’ i gyfeirio at weithiau llên, ond gellid dadlau mai ‘bardd cymdeithasiaeth’ yn yr un modd oedd T. E. Nicholas yntau, yn ogystal â beirdd Eingl-Gymreig megis Huw Menai yn &#039;&#039;Through the Upcast Shaft&#039;&#039; (1920) ac Idris Davies yn ei farddoniaeth yntau. Oherwydd iddynt ganolbwyntio ar bortreadu cymunedau Cymreig yn gwrthsefyll effeithiau niweidiol cyfalafiaeth, mae gwaith nifer o nofelwyr Eingl-Gymreig yr 1930au yn perthyn i’r un categori hefyd, fel, er enghraifft, nofel Lewis Jones, &#039;&#039;Cwmardy&#039;&#039; (1937) a thrioleg  Rhys Davies am gymunedau Cwm Clydach yn y Rhondda – &#039;&#039;Honey and Bread&#039;&#039;, &#039;&#039;A Time to Laugh&#039;&#039; a &#039;&#039;Jubilee Blues&#039;&#039; (1935, 1937, 1939). Yn ddiweddarach ceir mewn nofelau fel &#039;&#039;The Fight for Manod&#039;&#039; (1979) Raymond Williams, neu &#039;&#039;Shifts&#039;&#039; (1988) Chris Meredith yr un pwyslais ar geisio sicrhau dyfodol cymunedau Cymreig a’u diwylliant cynhenid yn wyneb cyfalafiaeth sy’n ddiystyriol o’u hanghenion. Yn y Gymraeg gellid dadlau bod testunau megis,  &#039;&#039;Chwalfa&#039;&#039; T. Rowland Hughes (1946), &#039;&#039;Cysgod y Cryman&#039;&#039; Islwyn Ffowc Elis (1953), a &#039;&#039;Trefaelog&#039;&#039; Gareth Miles (1989) hefyd yn yr un modd yn ‘nofelau cymdeithasiaeth’.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Gan mai fel bardd yr adwaenid Derfel yn bennaf, yn nechrau’r 20g. cysylltwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ â gweithgaredd llenyddol. ‘[B]ardd cymdeithasiaeth oedd R. J. Derfel,’ meddai J. Breeze Davies yn 1923. ‘Dylasai ei &#039;&#039;Ganeuon&#039;&#039; fod ym meddiant pob gweithiwr’, meddai T. E. Nicholas yn 1912, gan gyfeirio at y casgliad a gyhoeddwyd gan Derfel yn 1891, sy’n cynnwys cerddi fel ‘Pob un i bawb - pawb i bob un’ lle anogir y Cymry i ddiddymu tlodi a meddiannu eu cymunedau, neu ‘Gwerth yr hyn sydd gennyt’, sy’n herio cyfalafwyr Cymreig penodol fel Arglwydd Penrhyn i drosglwyddo’u cyfoeth ‘yn feddiant cymdeithasol’ i’r cymunedau a ecsbloetiwyd ganddynt. Ar ôl ei ddisodli gan y term ‘sosialaeth’, ni ddefnyddiwyd ‘cymdeithasiaeth’ i gyfeirio at weithiau llên, ond gellid dadlau mai ‘bardd cymdeithasiaeth’ yn yr un modd oedd T. E. Nicholas yntau, yn ogystal â beirdd Eingl-Gymreig megis Huw Menai yn &#039;&#039;Through the Upcast Shaft&#039;&#039; (1920) ac Idris Davies yn ei farddoniaeth yntau. Oherwydd iddynt ganolbwyntio ar bortreadu cymunedau Cymreig yn gwrthsefyll effeithiau niweidiol cyfalafiaeth, mae gwaith nifer o nofelwyr Eingl-Gymreig yr 1930au yn perthyn i’r un categori hefyd, fel, er enghraifft, nofel Lewis Jones, &#039;&#039;Cwmardy&#039;&#039; (1937) a thrioleg  Rhys Davies am gymunedau Cwm Clydach yn y Rhondda – &#039;&#039;Honey and Bread&#039;&#039;, &#039;&#039;A Time to Laugh&#039;&#039; a &#039;&#039;Jubilee Blues&#039;&#039; (1935, 1937, 1939). Yn ddiweddarach ceir mewn nofelau fel &#039;&#039;The Fight for Manod&#039;&#039; (1979) Raymond Williams, neu &#039;&#039;Shifts&#039;&#039; (1988) Chris Meredith yr un pwyslais ar geisio sicrhau dyfodol cymunedau Cymreig a’u diwylliant cynhenid yn wyneb cyfalafiaeth sy’n ddiystyriol o’u hanghenion. Yn y Gymraeg gellid dadlau bod testunau megis,  &#039;&#039;Chwalfa&#039;&#039; T. Rowland Hughes (1946), &#039;&#039;Cysgod y Cryman&#039;&#039; Islwyn Ffowc Elis (1953), a &#039;&#039;Trefaelog&#039;&#039; Gareth Miles (1989) hefyd yn yr un modd yn ‘nofelau cymdeithasiaeth’.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jane Aaron&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jane Aaron&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wikidb:diff:1.41:old-1319:rev-1320:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Dafydd James</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1319&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks am 12:18, 6 Mehefin 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1319&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-06-06T12:18:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 12:18, 6 Mehefin 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&amp;#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ddarllen gweithiau Robert Owen o’r Drenewydd, tad y mudiad cydweithredol, y daeth R. J. Derfel yn sosialydd, ac o’r cychwyn rhoddodd bwyslais arbennig ar ‘[g]ydweithrediad, cydfeddiant, cydfwynhad’, yn ogystal â chydraddoldeb, wrth ddiffinio cymdeithasiaeth. ‘[E]fengyl newydd Cymdeithasiaeth i bobl Cymru,’ meddai yn y cylchgrawn &amp;#039;&amp;#039;Cymru Fydd&amp;#039;&amp;#039; yn 1888, yw bod ‘rhaid cenedleiddio…tir, a thai a gwaith’ er mwyn ‘sicrhau&amp;#039;r elw, sydd yn awr yn myned i logellau&amp;#039;r ychydig, i&amp;#039;r cyfundeb er lles i bawb yn y cyfundeb.’ Oherwydd y pwyslais a roddai ar les cymunedau, ni welai Derfel anhawster mewn bod yn sosialydd ac yn genedlaetholwr Cymreig: ‘Yr wyf yn methu â gweled bod dim Cymdeithasiaeth yn gofyn i mi beidio â bod yn Gymro,’ meddai yn 1900.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&amp;#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ddarllen gweithiau Robert Owen o’r Drenewydd, tad y mudiad cydweithredol, y daeth R. J. Derfel yn sosialydd, ac o’r cychwyn rhoddodd bwyslais arbennig ar ‘[g]ydweithrediad, cydfeddiant, cydfwynhad’, yn ogystal â chydraddoldeb, wrth ddiffinio cymdeithasiaeth. ‘[E]fengyl newydd Cymdeithasiaeth i bobl Cymru,’ meddai yn y cylchgrawn &amp;#039;&amp;#039;Cymru Fydd&amp;#039;&amp;#039; yn 1888, yw bod ‘rhaid cenedleiddio…tir, a thai a gwaith’ er mwyn ‘sicrhau&amp;#039;r elw, sydd yn awr yn myned i logellau&amp;#039;r ychydig, i&amp;#039;r cyfundeb er lles i bawb yn y cyfundeb.’ Oherwydd y pwyslais a roddai ar les cymunedau, ni welai Derfel anhawster mewn bod yn sosialydd ac yn genedlaetholwr Cymreig: ‘Yr wyf yn methu â gweled bod dim Cymdeithasiaeth yn gofyn i mi beidio â bod yn Gymro,’ meddai yn 1900.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wikidb:diff:1.41:old-1318:rev-1319:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1318&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks am 12:17, 6 Mehefin 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1318&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-06-06T12:17:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 12:17, 6 Mehefin 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;_NOAUTOLINKS_&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&amp;#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ddarllen gweithiau Robert Owen o’r Drenewydd, tad y mudiad cydweithredol, y daeth R. J. Derfel yn sosialydd, ac o’r cychwyn rhoddodd bwyslais arbennig ar ‘[g]ydweithrediad, cydfeddiant, cydfwynhad’, yn ogystal â chydraddoldeb, wrth ddiffinio cymdeithasiaeth. ‘[E]fengyl newydd Cymdeithasiaeth i bobl Cymru,’ meddai yn y cylchgrawn &amp;#039;&amp;#039;Cymru Fydd&amp;#039;&amp;#039; yn 1888, yw bod ‘rhaid cenedleiddio…tir, a thai a gwaith’ er mwyn ‘sicrhau&amp;#039;r elw, sydd yn awr yn myned i logellau&amp;#039;r ychydig, i&amp;#039;r cyfundeb er lles i bawb yn y cyfundeb.’ Oherwydd y pwyslais a roddai ar les cymunedau, ni welai Derfel anhawster mewn bod yn sosialydd ac yn genedlaetholwr Cymreig: ‘Yr wyf yn methu â gweled bod dim Cymdeithasiaeth yn gofyn i mi beidio â bod yn Gymro,’ meddai yn 1900.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&amp;#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ddarllen gweithiau Robert Owen o’r Drenewydd, tad y mudiad cydweithredol, y daeth R. J. Derfel yn sosialydd, ac o’r cychwyn rhoddodd bwyslais arbennig ar ‘[g]ydweithrediad, cydfeddiant, cydfwynhad’, yn ogystal â chydraddoldeb, wrth ddiffinio cymdeithasiaeth. ‘[E]fengyl newydd Cymdeithasiaeth i bobl Cymru,’ meddai yn y cylchgrawn &amp;#039;&amp;#039;Cymru Fydd&amp;#039;&amp;#039; yn 1888, yw bod ‘rhaid cenedleiddio…tir, a thai a gwaith’ er mwyn ‘sicrhau&amp;#039;r elw, sydd yn awr yn myned i logellau&amp;#039;r ychydig, i&amp;#039;r cyfundeb er lles i bawb yn y cyfundeb.’ Oherwydd y pwyslais a roddai ar les cymunedau, ni welai Derfel anhawster mewn bod yn sosialydd ac yn genedlaetholwr Cymreig: ‘Yr wyf yn methu â gweled bod dim Cymdeithasiaeth yn gofyn i mi beidio â bod yn Gymro,’ meddai yn 1900.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wikidb:diff:1.41:old-1317:rev-1318:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1317&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks am 12:16, 6 Mehefin 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1317&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-06-06T12:16:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 12:16, 6 Mehefin 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;_NOAUTOLINKS_&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;_NOAUTOLINKS_&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&amp;#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ddarllen gweithiau Robert Owen o’r Drenewydd, tad y mudiad cydweithredol, y daeth R. J. Derfel yn sosialydd, ac o’r cychwyn rhoddodd bwyslais arbennig ar ‘[g]ydweithrediad, cydfeddiant, cydfwynhad’, yn ogystal â chydraddoldeb, wrth ddiffinio cymdeithasiaeth. ‘[E]fengyl newydd Cymdeithasiaeth i bobl Cymru,’ meddai yn y cylchgrawn &amp;#039;&amp;#039;Cymru Fydd&amp;#039;&amp;#039; yn 1888, yw bod ‘rhaid cenedleiddio…tir, a thai a gwaith’ er mwyn ‘sicrhau&amp;#039;r elw, sydd yn awr yn myned i logellau&amp;#039;r ychydig, i&amp;#039;r cyfundeb er lles i bawb yn y cyfundeb.’ Oherwydd y pwyslais a roddai ar les cymunedau, ni welai Derfel anhawster mewn bod yn sosialydd ac yn genedlaetholwr Cymreig: ‘Yr wyf yn methu â gweled bod dim Cymdeithasiaeth yn gofyn i mi beidio â bod yn Gymro,’ meddai yn 1900.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&amp;#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ddarllen gweithiau Robert Owen o’r Drenewydd, tad y mudiad cydweithredol, y daeth R. J. Derfel yn sosialydd, ac o’r cychwyn rhoddodd bwyslais arbennig ar ‘[g]ydweithrediad, cydfeddiant, cydfwynhad’, yn ogystal â chydraddoldeb, wrth ddiffinio cymdeithasiaeth. ‘[E]fengyl newydd Cymdeithasiaeth i bobl Cymru,’ meddai yn y cylchgrawn &amp;#039;&amp;#039;Cymru Fydd&amp;#039;&amp;#039; yn 1888, yw bod ‘rhaid cenedleiddio…tir, a thai a gwaith’ er mwyn ‘sicrhau&amp;#039;r elw, sydd yn awr yn myned i logellau&amp;#039;r ychydig, i&amp;#039;r cyfundeb er lles i bawb yn y cyfundeb.’ Oherwydd y pwyslais a roddai ar les cymunedau, ni welai Derfel anhawster mewn bod yn sosialydd ac yn genedlaetholwr Cymreig: ‘Yr wyf yn methu â gweled bod dim Cymdeithasiaeth yn gofyn i mi beidio â bod yn Gymro,’ meddai yn 1900.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wikidb:diff:1.41:old-1316:rev-1317:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1316&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks am 12:16, 6 Mehefin 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1316&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-06-06T12:16:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 12:16, 6 Mehefin 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;_NOAUTOLINKS_&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&amp;#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ddarllen gweithiau Robert Owen o’r Drenewydd, tad y mudiad cydweithredol, y daeth R. J. Derfel yn sosialydd, ac o’r cychwyn rhoddodd bwyslais arbennig ar ‘[g]ydweithrediad, cydfeddiant, cydfwynhad’, yn ogystal â chydraddoldeb, wrth ddiffinio cymdeithasiaeth. ‘[E]fengyl newydd Cymdeithasiaeth i bobl Cymru,’ meddai yn y cylchgrawn &amp;#039;&amp;#039;Cymru Fydd&amp;#039;&amp;#039; yn 1888, yw bod ‘rhaid cenedleiddio…tir, a thai a gwaith’ er mwyn ‘sicrhau&amp;#039;r elw, sydd yn awr yn myned i logellau&amp;#039;r ychydig, i&amp;#039;r cyfundeb er lles i bawb yn y cyfundeb.’ Oherwydd y pwyslais a roddai ar les cymunedau, ni welai Derfel anhawster mewn bod yn sosialydd ac yn genedlaetholwr Cymreig: ‘Yr wyf yn methu â gweled bod dim Cymdeithasiaeth yn gofyn i mi beidio â bod yn Gymro,’ meddai yn 1900.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&amp;#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ddarllen gweithiau Robert Owen o’r Drenewydd, tad y mudiad cydweithredol, y daeth R. J. Derfel yn sosialydd, ac o’r cychwyn rhoddodd bwyslais arbennig ar ‘[g]ydweithrediad, cydfeddiant, cydfwynhad’, yn ogystal â chydraddoldeb, wrth ddiffinio cymdeithasiaeth. ‘[E]fengyl newydd Cymdeithasiaeth i bobl Cymru,’ meddai yn y cylchgrawn &amp;#039;&amp;#039;Cymru Fydd&amp;#039;&amp;#039; yn 1888, yw bod ‘rhaid cenedleiddio…tir, a thai a gwaith’ er mwyn ‘sicrhau&amp;#039;r elw, sydd yn awr yn myned i logellau&amp;#039;r ychydig, i&amp;#039;r cyfundeb er lles i bawb yn y cyfundeb.’ Oherwydd y pwyslais a roddai ar les cymunedau, ni welai Derfel anhawster mewn bod yn sosialydd ac yn genedlaetholwr Cymreig: ‘Yr wyf yn methu â gweled bod dim Cymdeithasiaeth yn gofyn i mi beidio â bod yn Gymro,’ meddai yn 1900.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wikidb:diff:1.41:old-1300:rev-1316:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1300&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks am 00:00, 29 Mai 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1300&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-05-29T00:00:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 00:00, 29 Mai 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l32&quot;&gt;Llinell 32:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 32:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wright, M. (2015), ‘Cymdeithasiaeth’, yn y gyfres ‘Welsh Key Words’, &amp;#039;&amp;#039;Planet&amp;#039;&amp;#039;, 219, 20-26.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wright, M. (2015), ‘Cymdeithasiaeth’, yn y gyfres ‘Welsh Key Words’, &amp;#039;&amp;#039;Planet&amp;#039;&amp;#039;, 219, 20-26.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{CC BY-SA&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;))&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{CC BY-SA&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wikidb:diff:1.41:old-1299:rev-1300:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1299&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039; Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Cymdeithasiaeth&amp;diff=1299&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-05-28T23:59:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039; Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&amp;#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
Bathwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan Robert Jones Derfel (1824-1905) yn yr 1880au i gyfleu&amp;#039;r cysyniad ‘sosialaeth’ mewn cyd-destun Cymreig. Trwy ddarllen gweithiau Robert Owen o’r Drenewydd, tad y mudiad cydweithredol, y daeth R. J. Derfel yn sosialydd, ac o’r cychwyn rhoddodd bwyslais arbennig ar ‘[g]ydweithrediad, cydfeddiant, cydfwynhad’, yn ogystal â chydraddoldeb, wrth ddiffinio cymdeithasiaeth. ‘[E]fengyl newydd Cymdeithasiaeth i bobl Cymru,’ meddai yn y cylchgrawn &amp;#039;&amp;#039;Cymru Fydd&amp;#039;&amp;#039; yn 1888, yw bod ‘rhaid cenedleiddio…tir, a thai a gwaith’ er mwyn ‘sicrhau&amp;#039;r elw, sydd yn awr yn myned i logellau&amp;#039;r ychydig, i&amp;#039;r cyfundeb er lles i bawb yn y cyfundeb.’ Oherwydd y pwyslais a roddai ar les cymunedau, ni welai Derfel anhawster mewn bod yn sosialydd ac yn genedlaetholwr Cymreig: ‘Yr wyf yn methu â gweled bod dim Cymdeithasiaeth yn gofyn i mi beidio â bod yn Gymro,’ meddai yn 1900.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Fodd bynnag, wrth i’r Blaid Lafur gyda’i phwyslais rhyngwladol ddyfod i rym yng Nghymru yn negawdau cynnar yr 20g. disodlwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ gan ‘sosialaeth’. Ond yn yr 1970au ac 1980au cafodd y term adfywiad yn natganiadau Cymdeithas yr Iaith Gymraeg. ‘[G]an mai yn unig tu fewn i gyd-destun cymuned fyw y gellir adfer iaith…daeth tynged a pharhad cymunedau lleol, a’r polisïau a alwn yn gymdeithasiaeth, i ganol ein hagenda gwleidyddol,’ meddai Ffred Ffransis yn ei bamffled &amp;#039;&amp;#039;Cymdeithasiaeth - Yr Ail Ffrynt&amp;#039;&amp;#039;. Gwelai gyfalafiaeth ‘unigolyddol, gwladwriaethol, neu (yn fwyaf peryglus) cydwladol’ fel y prif fygythiad i ddyfodol cymunedau Cymreig; rhaid oedd cynyddu grym democrataidd a chydweithredol cynghorau lleol i’w gwrthsefyll. Ar yr un adeg, cafwyd dadansoddiadau tebyg gan Raymond Williams wrth iddo yntau ymaelodi â Phlaid Cymru a phwysleisio pwysigrwydd ‘sosialaeth bro’. ‘A new theory of socialism must now centrally involve &amp;#039;&amp;#039;place&amp;#039;&amp;#039;’, meddai mewn cyfweliad a gyhoeddwyd yn &amp;#039;&amp;#039;Radical Wales&amp;#039;&amp;#039; yn 1984; yma, ac mewn llawer erthygl arall, mae ‘sosialaeth bro’ Williams yn ymdebygu i gymdeithasiaeth Derfel.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gan mai fel bardd yr adwaenid Derfel yn bennaf, yn nechrau’r 20g. cysylltwyd y term ‘cymdeithasiaeth’ â gweithgaredd llenyddol. ‘[B]ardd cymdeithasiaeth oedd R. J. Derfel,’ meddai J. Breeze Davies yn 1923. ‘Dylasai ei &amp;#039;&amp;#039;Ganeuon&amp;#039;&amp;#039; fod ym meddiant pob gweithiwr’, meddai T. E. Nicholas yn 1912, gan gyfeirio at y casgliad a gyhoeddwyd gan Derfel yn 1891, sy’n cynnwys cerddi fel ‘Pob un i bawb - pawb i bob un’ [[lle]] anogir y Cymry i ddiddymu tlodi a meddiannu eu cymunedau, neu ‘Gwerth yr hyn sydd gennyt’, sy’n herio cyfalafwyr Cymreig penodol fel Arglwydd Penrhyn i drosglwyddo’u cyfoeth ‘yn feddiant cymdeithasol’ i’r cymunedau a ecsbloetiwyd ganddynt. Ar ôl ei ddisodli gan y term ‘sosialaeth’, ni ddefnyddiwyd ‘cymdeithasiaeth’ i gyfeirio at weithiau llên, ond gellid dadlau mai ‘bardd cymdeithasiaeth’ yn yr un modd oedd T. E. Nicholas yntau, yn ogystal â beirdd Eingl-Gymreig megis Huw Menai yn &amp;#039;&amp;#039;Through the Upcast Shaft&amp;#039;&amp;#039; (1920) ac Idris Davies yn ei farddoniaeth yntau. Oherwydd iddynt ganolbwyntio ar bortreadu cymunedau Cymreig yn gwrthsefyll effeithiau niweidiol cyfalafiaeth, mae gwaith nifer o nofelwyr Eingl-Gymreig yr 1930au yn perthyn i’r un categori hefyd, fel, er enghraifft, nofel Lewis Jones, &amp;#039;&amp;#039;Cwmardy&amp;#039;&amp;#039; (1937) a thrioleg  Rhys Davies am gymunedau Cwm Clydach yn y Rhondda – &amp;#039;&amp;#039;Honey and Bread&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;A Time to Laugh&amp;#039;&amp;#039; a &amp;#039;&amp;#039;Jubilee Blues&amp;#039;&amp;#039; (1935, 1937, 1939). Yn ddiweddarach ceir mewn nofelau fel &amp;#039;&amp;#039;The Fight for Manod&amp;#039;&amp;#039; (1979) Raymond Williams, neu &amp;#039;&amp;#039;Shifts&amp;#039;&amp;#039; (1988) Chris Meredith yr un pwyslais ar geisio sicrhau dyfodol cymunedau Cymreig a’u diwylliant cynhenid yn wyneb cyfalafiaeth sy’n ddiystyriol o’u hanghenion. Yn y Gymraeg gellid dadlau bod testunau megis,  &amp;#039;&amp;#039;Chwalfa&amp;#039;&amp;#039; T. Rowland Hughes (1946), &amp;#039;&amp;#039;Cysgod y Cryman&amp;#039;&amp;#039; Islwyn Ffowc Elis (1953), a &amp;#039;&amp;#039;Trefaelog&amp;#039;&amp;#039; Gareth Miles (1989) hefyd yn yr un modd yn ‘nofelau cymdeithasiaeth’.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Jane Aaron&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Llyfryddiaeth ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Davies, J. B. (1923), ‘Bywyd a gwaith Emrys ap Iwan, 1851-1906’, &amp;#039;&amp;#039;Cymru&amp;#039;&amp;#039;, 64, 60-3.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Derfel, R. J. (1888), ‘Ein Rhagolygon a’n Gwaith’, &amp;#039;&amp;#039;Cymru Fydd&amp;#039;&amp;#039;, 1, 270-8.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Derfel, R. J. (1892), ‘Cymdeithasiaeth’, &amp;#039;&amp;#039;Cwrs y Byd&amp;#039;&amp;#039;, 2, 224-6.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Derfel, R. J. (1891), &amp;#039;&amp;#039;Caneuon&amp;#039;&amp;#039; (R. J. Derfel: Manceinion).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Derfel, R. J. (1900), ‘Gwladgarwch dan Gymdeithasiaeth’, &amp;#039;&amp;#039;Llais Llafur&amp;#039;&amp;#039;, 3 Mawrth 1900.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Derfel, R. J. (1905), ‘A brief account of my life’, &amp;#039;&amp;#039;Llais Llafur&amp;#039;&amp;#039;, 5 Awst-12 Rhagfyr 1905.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ffransis, Ff. (1987), &amp;#039;&amp;#039;Cymdeithasiaeth – Yr Ail Ffrynt&amp;#039;&amp;#039; (Aberystwyth: Cymdeithas yr Iaith).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nicholas, T. E. (1912), ‘R. J. Derfel’, &amp;#039;&amp;#039;Ceninen Gŵyl Dewi&amp;#039;&amp;#039;, 23-4.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Williams, S. (2014), ‘Cloriannu Cymdeithasiaeth: Syniadau Gwleidyddol Cymdeithas yr Iaith’, &amp;#039;&amp;#039;Gwerddon&amp;#039;&amp;#039;, 17, 41-57.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Williams, R. (1984), ‘Decentralism and the Politics of Place’, &amp;#039;&amp;#039;Resources of Hope&amp;#039;&amp;#039; (Llundain: Verso, 1989), tt. 238-44.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wright, M. (2015), ‘Cymdeithasiaeth’, yn y gyfres ‘Welsh Key Words’, &amp;#039;&amp;#039;Planet&amp;#039;&amp;#039;, 219, 20-26.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{CC BY-SA))&lt;br /&gt;
[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
</feed>