Cyrff, Y - Hanes diwygio

CadiW: /* Disgyddiaeth */

2021-07-06T14:37:30Z

‎Disgyddiaeth

CadiW am 14:37, 6 Gorffennaf 2021

2021-07-06T14:37:03Z

CadiW am 14:19, 4 Mai 2021

2021-05-04T14:19:00Z

CadiW am 14:18, 4 Mai 2021

2021-05-04T14:18:31Z

CadiW am 19:21, 28 Chwefror 2021

2021-02-28T19:21:15Z

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda ''''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddori...'

2021-02-28T19:19:26Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda ''''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddori...'

Tudalen newydd

'''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''

[[Grŵp roc]] o ardal Llanrwst, Dyffryn Conwy oedd Y Cyrff a fu’n weithgar fel band o 1984–92. O dan ddylanwad Toni Schiavone, athro daearyddiaeth yn Ysgol Dyffryn Conwy, penderfynodd Mark Roberts ffurfio grŵp gyda rhai o’i gyfoedion. Dechreuodd Y Cyrff berfformio yn yr ysgol fel grŵp a oedd yn chwarae fersiynau Cymraeg o ganeuon The Clash (grŵp a fu’n ddylanwad mawr arnynt). Yr aelodau gwreiddiol oedd Mark Roberts (prif leisydd, gitâr), Barry Cawley (gitâr fas) a Dylan Huws (drymiau). Ymunodd [[Paul Jones]] yn ddiweddarach ar y gitâr fas gyda Cawley’n symud i’r gitâr flaen, ac fe ymunodd Mark Kendall fel drymiwr pan ymadawodd Dylan Huws er mwyn ymuno â’r grŵp pync Cymraeg, [[Anhrefn]].

Yn dilyn nifer o berfformiadau ar hyd a lled gogledd Cymru yn 1984–5, daeth y grŵp i sylw cylch ehangach o Gymry o ganlyniad i’w hymddangosiad ar yr LP amlgyfrannog o ganeuon sîn ‘tanddaearol’ fyrlymus y cyfnod ''Cam o’r Tywyllwch'' (Anhrefn, 1985) gyda’r caneuon ‘Lebanon’ a ‘Tic Toc’. Er na chawsant sylw teilwng gan y [[cyfryngau]] Cymraeg yn ystod eu cyfnod cynnar, roedd ymateb beirniadol ffafriol i’w cerddoriaeth amrwd, amgen a chyfwynebiadol, ynghyd â’r geiriau a oedd yn wleidyddol o ran natur ond heb fod yn amlwg genedlaetholgar.

Rhyddhawyd EP chwe chân o’r enw ''Y Testament Newydd'' (Sain) yn 1986, ac roedd yn flwyddyn nodedig iddynt am reswm arall hefyd. O ganlyniad i waith [[Rhys Mwyn]] yn hyrwyddo grwpiau Cymraeg y tu hwnt i Gymru, a’r sylw a roddodd y troellwr disgiau Radio 1, John Peel, i’r cerddorion hynny, derbyniodd Y Cyrff wahoddiad i chwarae mewn gig Cymraeg yn y Fulham Greyhound, Llundain, ym mis Ebrill 1986. Fel grŵp ‘tanddaearol’ rhoddwyd sylw iddynt y tu hwnt i ffiniau Cymru o’r dechrau. Parhaodd yr apêl ryngwladol hon wrth iddynt berfformio yng Ngwlad Pwyl yn 1988. Darlledwyd eu taith yno ar raglen gyntaf ''Fideo 9'' ym mis Mai y flwyddyn honno. Ynghyd â grwpiau fel Anhrefn, a oedd yn [[perfformio]] yn yr Almaen, ac Ewrop yn gyffredinol, roedd Y Cyrff yn nodweddu cyfnod o lwyddiant i gerddoriaeth Gymreig ar dir mawr Ewrop.

Erbyn rhyddhau eu sengl ''Hwyl Fawr Heulwen/Pethau Achlysurol'' (Ankst, 1990) roedd [[arddull]] a sain y band wedi merwino rhywfaint a’u caneuon yn fwy poblogaidd. Lledaenodd eu hapêl ymhellach o ganlyniad. Recordiwyd eu halbwm olaf ''Llawenydd Heb Ddiwedd'' (Ankst, 1991) yn Stiwdio Les, Bethesda, ac ym marn nifer dyma un o recordiau mwyaf arwyddocaol hanes [[canu pop]] Cymraeg erioed. Cafodd un o’u caneuon enwocaf, ‘Cymru, Lloegr, a Llanrwst’, ei rhyddhau ar ''Yr Atgyfodi'' (1989), EP chwe chân ar eu label eu hunain. Yn wir, yn nhyb rhai, daeth y gân – gyda theitl y gân yn perthyn i ymadrodd lleol sy’n dyddio o gyfnod Llywelyn ap Gruffudd – yn anthem i genhedlaeth gyfan o Gymry Cymraeg.

Ynghyd â’u dawn i gyfansoddi caneuon trawiadol,
bachog, bu geiriau Y Cyrff (a ysgrifennwyd gan eu prif leisydd, Mark Roberts) yn destun sylw academaidd. Gan gyfeirio at y gair ''llyfraith'' o’r llinell ‘ailysgrifennwn y llyfraith’ yn y gân ‘Llawenydd heb Ddiwedd’, dywedodd Damian Walford Davies mewn erthygl ar eiriau caneuon pop Cymraeg: ‘Cywesgir dau air, dau syniad yn un. Wrth i’r gân ruthro i’w diwedd, ymddengys fod dau air yn uno’n sydyn yn afiaith y cyflymdra, dan bwysau’r odlau anorfod. Bethir term newydd yn y fan a’r lle [ac mae’n] fathiad beiddgar… caiff “llyfrau” a “chyfraith” eu ffiwsio’n un … [yr un] yw’r ddau air fan hyn, ac mae’r undod yn awgrymu awdurdod a hynafiaeth y “llyfrau cyfraith” Cymraeg – holl bwysau sefydliadol yr ysgrifenedig, y codedig, yr hyn sy’n cael ei dderbyn fel “Cyfraith”’ (Davies 1996, 202–3).

Yn ystod eu hymgyrch i hyrwyddo’r record ar daith yn Tsiecoslofacia yn 1992, cyhoeddodd y grŵp eu bod am ddod i ben a hynny wedi wyth mlynedd o berfformio. Fyth ers i Mark Roberts gyfarfod [[Cerys Matthews]] yn 1991, roedd hi â’i bryd ar greu cerddoriaeth a apeliai y tu hwnt i Gymru. Dyma a sbardunodd ffurfio [[Catatonia]], grŵp a ddaeth i nodweddu cyfnod o symud oddi wrth gerddoriaeth Gymraeg. Yn eironig, roedd llwyddiant [[cerddoriaeth boblogaidd]] Gymraeg yn hwb i gerddorion fel Mark Roberts a [[Gruff Rhys]] droi at y Saesneg fel cyfrwng i’w cerddoriaeth (gw. er enghraifft, ap Siôn 1996, 24). Yn nhyb rhai, fel Simon Brooks, roedd hyn o ganlyniad i anallu cerddorion o’r fath i wneud bywoliaeth ar sail cerddoriaeth Gymraeg yn unig (Brooks 1998).

Er eu bod erbyn heddiw yn cael eu cydnabod fel un o’r grwpiau pwysicaf a mwyaf dylanwadol yn hanes cerddoriaeth boblogaidd Gymraeg, roedd Y Cyrff yn grŵp a oedd ar yr ymylon yn ddiwylliannol ac yn nodweddu cyfnod o newid mawr yn niwylliant yr ieuenctid. Ynghyd â grwpiau fel Anhrefn, [[Ffa Coffi Pawb]], Tynal Tywyll a’r Crumblowers, roedd eu gweledigaeth amgen ynghylch dyfodol y diwylliant Cymraeg yn un arloesol, a chred un o sylfaenwyr cwmni recordiau Ankst, Emyr Glyn Williams, na fu grŵp cystal erioed wedyn. Yn 2006, penderfynodd Mark Roberts a Paul Jones ryddhau albwm ar label Rasal o’r enw ''Oes''. Eu henw y tro hwn oedd Y Ffyrc, sef anagram o ‘Cyrff’. Er i’r albwm a’r ailffurfio dderbyn sylw ar y pryd, ni ryddhawyd cynnyrch ganddynt wedyn.

'''Gethin Griffiths a Pwyll ap Siôn'''

==Disgyddiaeth==

:‘Pum Munud’/‘Trwy’r Cymylau’ [sengl] (SUS01, 1986)

:''Y Testament Newydd'' (Sain 1419P, 1987)

:''Y Cyrff'' [EP] (DNA 01, 1989)

:''Yr Atgyfodi'' (1989)

:‘Hwyl Fawr Heulwen’/‘Pethau Achlysurol’ [sengl] (Ankst 009, 1990)

:''Llawenydd Heb Ddiwedd'' (Ankst 016, 1991)

'''Casgliadau:'''

:''Mae Ddoe yn Ddoe…'' (Ankst 030, 1992)

:''Atalnod Llawn'' (Rasal CD012, 2005)

==Llyfryddiaeth==

:Damian Walford Davies, ‘“Ailysgrifennwn y Llyfraith”: Barddoniaeth y Canu Pop’, ''Hanes Cerddoriaeth Cymru'', 1 (1996), 180–205

:Pwyll ap Siôn, ‘[[Cerdd Dant]], Cerdd Dafod a’r Cyfryw Anifeiliaid Blewog’, ''Barn'', 404 (Medi, 1996), 24–25

:Simon Brooks, ''Diwylliant Poblogaidd a’r Gymraeg'' (Cyfres y Cynulliad) (Talybont, 1998)

:Hefin Wyn, ''Ble Wyt Ti Rhwng?'' (Talybont, 2006)

{{CC BY-SA Cydymaith}}

@@ Llinell 20: / Llinell 20: @@
 ==Disgyddiaeth==
-*‘Pum Munud’/‘Trwy’r Cymylau’ [sengl] (SUS01, 1986)
+*‘Pum Munud’ / ‘Trwy’r Cymylau’ [sengl] (SUS01, 1986)
 *''Y Testament Newydd'' (Sain 1419P, 1987)
@@ Llinell 28: / Llinell 28: @@
 *''Yr Atgyfodi'' (1989)
-*‘Hwyl Fawr Heulwen’/‘Pethau Achlysurol’ [sengl] (Ankst 009, 1990)
+*‘Hwyl Fawr Heulwen’ / ‘Pethau Achlysurol’ [sengl] (Ankst 009, 1990)
 *''Llawenydd Heb Ddiwedd'' (Ankst 016, 1991)

@@ Llinell 2: / Llinell 2: @@
 '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''
-[[Grŵp roc]] o ardal Llanrwst, Dyffryn Conwy oedd Y Cyrff a fu’n weithgar fel band o 1984–92. O dan ddylanwad Toni Schiavone, athro daearyddiaeth yn Ysgol Dyffryn Conwy, penderfynodd Mark Roberts ffurfio grŵp gyda rhai o’i gyfoedion. Dechreuodd Y Cyrff berfformio yn yr ysgol fel grŵp a oedd yn chwarae fersiynau Cymraeg o ganeuon The Clash (grŵp a fu’n ddylanwad mawr arnynt). Yr aelodau gwreiddiol oedd Mark Roberts (prif leisydd, gitâr), Barry Cawley (gitâr fas) a Dylan Huws (drymiau). Ymunodd Paul Jones yn ddiweddarach ar y gitâr fas gyda Cawley’n symud i’r gitâr flaen, ac fe ymunodd Mark Kendall fel drymiwr pan ymadawodd Dylan Huws er mwyn ymuno â’r grŵp pync Cymraeg, [[Anhrefn]].
+[[Poblogaidd, Cerddoriaeth | Grŵp roc]] o ardal Llanrwst, Dyffryn Conwy oedd Y Cyrff a fu’n weithgar fel band o 1984–92. O dan ddylanwad Toni Schiavone, athro daearyddiaeth yn Ysgol Dyffryn Conwy, penderfynodd Mark Roberts ffurfio grŵp gyda rhai o’i gyfoedion. Dechreuodd Y Cyrff berfformio yn yr ysgol fel grŵp a oedd yn chwarae fersiynau Cymraeg o ganeuon The Clash (grŵp a fu’n ddylanwad mawr arnynt). Yr aelodau gwreiddiol oedd Mark Roberts (prif leisydd, gitâr), Barry Cawley (gitâr fas) a Dylan Huws (drymiau). Ymunodd Paul Jones yn ddiweddarach ar y gitâr fas gyda Cawley’n symud i’r gitâr flaen, ac fe ymunodd Mark Kendall fel drymiwr pan ymadawodd Dylan Huws er mwyn ymuno â’r grŵp pync Cymraeg, [[Anhrefn]].
-Yn dilyn nifer o berfformiadau ar hyd a lled gogledd Cymru yn 1984–5, daeth y grŵp i sylw cylch ehangach o Gymry o ganlyniad i’w hymddangosiad ar yr LP amlgyfrannog o ganeuon sîn ‘tanddaearol’ fyrlymus y cyfnod ''Cam o’r Tywyllwch'' (Anhrefn, 1985) gyda’r caneuon ‘Lebanon’ a ‘Tic Toc’. Er na chawsant sylw teilwng gan y [[cyfryngau]] Cymraeg yn ystod eu cyfnod cynnar, roedd ymateb beirniadol ffafriol i’w cerddoriaeth amrwd, amgen a chyfwynebiadol, ynghyd â’r geiriau a oedd yn wleidyddol o ran natur ond heb fod yn amlwg genedlaetholgar.
+Yn dilyn nifer o berfformiadau ar hyd a lled gogledd Cymru yn 1984–5, daeth y grŵp i sylw cylch ehangach o Gymry o ganlyniad i’w hymddangosiad ar yr LP amlgyfrannog o ganeuon sîn ‘tanddaearol’ fyrlymus y cyfnod ''Cam o’r Tywyllwch'' (Anhrefn, 1985) gyda’r caneuon ‘Lebanon’ a ‘Tic Toc’. Er na chawsant sylw teilwng gan y [[Diwylliant a'r Diwydiant Cerddoriaeth | cyfryngau]] Cymraeg yn ystod eu cyfnod cynnar, roedd ymateb beirniadol ffafriol i’w cerddoriaeth amrwd, amgen a chyfwynebiadol, ynghyd â’r geiriau a oedd yn wleidyddol o ran natur ond heb fod yn amlwg genedlaetholgar.
-Rhyddhawyd EP chwe chân o’r enw ''Y Testament Newydd'' (Sain) yn 1986, ac roedd yn flwyddyn nodedig iddynt am reswm arall hefyd. O ganlyniad i waith [[Rhys Mwyn]] yn hyrwyddo grwpiau Cymraeg y tu hwnt i Gymru, a’r sylw a roddodd y troellwr disgiau Radio 1, John Peel, i’r cerddorion hynny, derbyniodd Y Cyrff wahoddiad i chwarae mewn gig Cymraeg yn y Fulham Greyhound, Llundain, ym mis Ebrill 1986. Fel grŵp ‘tanddaearol’ rhoddwyd sylw iddynt y tu hwnt i ffiniau Cymru o’r dechrau. Parhaodd yr apêl ryngwladol hon wrth iddynt berfformio yng Ngwlad Pwyl yn 1988. Darlledwyd eu taith yno ar raglen gyntaf ''Fideo 9'' ym mis Mai y flwyddyn honno. Ynghyd â grwpiau fel Anhrefn, a oedd yn perfformio yn yr Almaen, ac Ewrop yn gyffredinol, roedd Y Cyrff yn nodweddu cyfnod o lwyddiant i gerddoriaeth Gymreig ar dir mawr Ewrop.
+Rhyddhawyd EP chwe chân o’r enw ''Y Testament Newydd'' (Sain) yn 1986, ac roedd yn flwyddyn nodedig iddynt am reswm arall hefyd. O ganlyniad i waith [[Mwyn, Rhys (g.1962) | Rhys Mwyn]] yn hyrwyddo grwpiau Cymraeg y tu hwnt i Gymru, a’r sylw a roddodd y troellwr disgiau Radio 1, John Peel, i’r cerddorion hynny, derbyniodd Y Cyrff wahoddiad i chwarae mewn gig Cymraeg yn y Fulham Greyhound, Llundain, ym mis Ebrill 1986. Fel grŵp ‘tanddaearol’ rhoddwyd sylw iddynt y tu hwnt i ffiniau Cymru o’r dechrau. Parhaodd yr apêl ryngwladol hon wrth iddynt berfformio yng Ngwlad Pwyl yn 1988. Darlledwyd eu taith yno ar raglen gyntaf ''Fideo 9'' ym mis Mai y flwyddyn honno. Ynghyd â grwpiau fel Anhrefn, a oedd yn perfformio yn yr Almaen, ac Ewrop yn gyffredinol, roedd Y Cyrff yn nodweddu cyfnod o lwyddiant i gerddoriaeth Gymreig ar dir mawr Ewrop.
-Erbyn rhyddhau eu sengl ''Hwyl Fawr Heulwen/Pethau Achlysurol'' (Ankst, 1990) roedd arddull a sain y band wedi merwino rhywfaint a’u caneuon yn fwy poblogaidd. Lledaenodd eu hapêl ymhellach o ganlyniad. Recordiwyd eu halbwm olaf ''Llawenydd Heb Ddiwedd'' (Ankst, 1991) yn Stiwdio Les, Bethesda, ac ym marn nifer dyma un o recordiau mwyaf arwyddocaol hanes [[canu pop]] Cymraeg erioed. Cafodd un o’u caneuon enwocaf, ‘Cymru, Lloegr, a Llanrwst’, ei rhyddhau ar ''Yr Atgyfodi'' (1989), EP chwe chân ar eu label eu hunain. Yn wir, yn nhyb rhai, daeth y gân – gyda theitl y gân yn perthyn i ymadrodd lleol sy’n dyddio o gyfnod Llywelyn ap Gruffudd – yn anthem i genhedlaeth gyfan o Gymry Cymraeg.
+Erbyn rhyddhau eu sengl ''Hwyl Fawr Heulwen/Pethau Achlysurol'' (Ankst, 1990) roedd arddull a sain y band wedi merwino rhywfaint a’u caneuon yn fwy poblogaidd. Lledaenodd eu hapêl ymhellach o ganlyniad. Recordiwyd eu halbwm olaf ''Llawenydd Heb Ddiwedd'' (Ankst, 1991) yn Stiwdio Les, Bethesda, ac ym marn nifer dyma un o recordiau mwyaf arwyddocaol hanes [[Poblogaidd, Cerddoriaeth | canu pop]] Cymraeg erioed. Cafodd un o’u caneuon enwocaf, ‘Cymru, Lloegr, a Llanrwst’, ei rhyddhau ar ''Yr Atgyfodi'' (1989), EP chwe chân ar eu label eu hunain. Yn wir, yn nhyb rhai, daeth y gân – gyda theitl y gân yn perthyn i ymadrodd lleol sy’n dyddio o gyfnod Llywelyn ap Gruffudd – yn anthem i genhedlaeth gyfan o Gymry Cymraeg.
-Ynghyd â’u dawn i gyfansoddi caneuon trawiadol,
+Ynghyd â’u dawn i gyfansoddi caneuon trawiadol, bachog, bu geiriau Y Cyrff (a ysgrifennwyd gan eu prif leisydd, Mark Roberts) yn destun sylw academaidd. Gan gyfeirio at y gair ''llyfraith'' o’r llinell ‘ailysgrifennwn y llyfraith’ yn y gân ‘Llawenydd heb Ddiwedd’, dywedodd Damian Walford Davies mewn erthygl ar eiriau caneuon pop Cymraeg: ‘Cywesgir dau air, dau syniad yn un. Wrth i’r gân ruthro i’w diwedd, ymddengys fod dau air yn uno’n sydyn yn afiaith y cyflymdra, dan bwysau’r odlau anorfod. Bethir term newydd yn y fan a’r lle [ac mae’n] fathiad beiddgar… caiff “llyfrau” a “chyfraith” eu ffiwsio’n un … [yr un] yw’r ddau air fan hyn, ac mae’r undod yn awgrymu awdurdod a hynafiaeth y “llyfrau cyfraith” Cymraeg – holl bwysau sefydliadol yr ysgrifenedig, y codedig, yr hyn sy’n cael ei dderbyn fel “Cyfraith”’ (Davies 1996, 202–3).
-Yn ystod eu hymgyrch i hyrwyddo’r record ar daith yn Tsiecoslofacia yn 1992, cyhoeddodd y grŵp eu bod am ddod i ben a hynny wedi wyth mlynedd o berfformio. Fyth ers i Mark Roberts gyfarfod [[Cerys Matthews]] yn 1991, roedd hi â’i bryd ar greu cerddoriaeth a apeliai y tu hwnt i Gymru. Dyma a sbardunodd ffurfio [[Catatonia]], grŵp a ddaeth i nodweddu cyfnod o symud oddi wrth gerddoriaeth Gymraeg. Yn eironig, roedd llwyddiant [[cerddoriaeth boblogaidd]] Gymraeg yn hwb i gerddorion fel Mark Roberts a [[Gruff Rhys]] droi at y Saesneg fel cyfrwng i’w cerddoriaeth (gw. er enghraifft, ap Siôn 1996, 24). Yn nhyb rhai, fel Simon Brooks, roedd hyn o ganlyniad i anallu cerddorion o’r fath i wneud bywoliaeth ar sail cerddoriaeth Gymraeg yn unig (Brooks 1998).
+Yn ystod eu hymgyrch i hyrwyddo’r record ar daith yn Tsiecoslofacia yn 1992, cyhoeddodd y grŵp eu bod am ddod i ben a hynny wedi wyth mlynedd o berfformio. Fyth ers i Mark Roberts gyfarfod [[Matthews, Cerys (g.1969) | Cerys Matthews]] yn 1991, roedd hi â’i bryd ar greu cerddoriaeth a apeliai y tu hwnt i Gymru. Dyma a sbardunodd ffurfio [[Catatonia]], grŵp a ddaeth i nodweddu cyfnod o symud oddi wrth gerddoriaeth Gymraeg. Yn eironig, roedd llwyddiant [[Poblogaidd, Cerddoriaeth | cerddoriaeth boblogaidd]] Gymraeg yn hwb i gerddorion fel Mark Roberts a [[Rhys, Gruff (g.1970) | Gruff Rhys]] droi at y Saesneg fel cyfrwng i’w cerddoriaeth (gw. er enghraifft, ap Siôn 1996, 24). Yn nhyb rhai, fel Simon Brooks, roedd hyn o ganlyniad i anallu cerddorion o’r fath i wneud bywoliaeth ar sail cerddoriaeth Gymraeg yn unig (Brooks 1998).
 Er eu bod erbyn heddiw yn cael eu cydnabod fel un o’r grwpiau pwysicaf a mwyaf dylanwadol yn hanes cerddoriaeth boblogaidd Gymraeg, roedd Y Cyrff yn grŵp a oedd ar yr ymylon yn ddiwylliannol ac yn nodweddu cyfnod o newid mawr yn niwylliant yr ieuenctid. Ynghyd â grwpiau fel Anhrefn, [[Ffa Coffi Pawb]], Tynal Tywyll a’r Crumblowers, roedd eu gweledigaeth amgen ynghylch dyfodol y diwylliant Cymraeg yn un arloesol, a chred un o sylfaenwyr cwmni recordiau Ankst, Emyr Glyn Williams, na fu grŵp cystal erioed wedyn. Yn 2006, penderfynodd Mark Roberts a Paul Jones ryddhau albwm ar label Rasal o’r enw ''Oes''. Eu henw y tro hwn oedd Y Ffyrc, sef anagram o ‘Cyrff’. Er i’r albwm a’r ailffurfio dderbyn sylw ar y pryd, ni ryddhawyd cynnyrch ganddynt wedyn.

@@ Llinell 6: / Llinell 6: @@
 Yn dilyn nifer o berfformiadau ar hyd a lled gogledd Cymru yn 1984–5, daeth y grŵp i sylw cylch ehangach o Gymry o ganlyniad i’w hymddangosiad ar yr LP amlgyfrannog o ganeuon sîn ‘tanddaearol’ fyrlymus y cyfnod ''Cam o’r Tywyllwch'' (Anhrefn, 1985) gyda’r caneuon ‘Lebanon’ a ‘Tic Toc’. Er na chawsant sylw teilwng gan y [[cyfryngau]] Cymraeg yn ystod eu cyfnod cynnar, roedd ymateb beirniadol ffafriol i’w cerddoriaeth amrwd, amgen a chyfwynebiadol, ynghyd â’r geiriau a oedd yn wleidyddol o ran natur ond heb fod yn amlwg genedlaetholgar.
-Rhyddhawyd EP chwe chân o’r enw ''Y Testament Newydd'' (Sain) yn 1986, ac roedd yn flwyddyn nodedig iddynt am reswm arall hefyd. O ganlyniad i waith [[Rhys Mwyn]] yn hyrwyddo grwpiau Cymraeg y tu hwnt i Gymru, a’r sylw a roddodd y troellwr disgiau Radio 1, John Peel, i’r cerddorion hynny, derbyniodd Y Cyrff wahoddiad i chwarae mewn gig Cymraeg yn y Fulham Greyhound, Llundain, ym mis Ebrill 1986. Fel grŵp ‘tanddaearol’ rhoddwyd sylw iddynt y tu hwnt i ffiniau Cymru o’r dechrau. Parhaodd yr apêl ryngwladol hon wrth iddynt berfformio yng Ngwlad Pwyl yn 1988. Darlledwyd eu taith yno ar raglen gyntaf ''Fideo 9'' ym mis Mai y flwyddyn honno. Ynghyd â grwpiau fel Anhrefn, a oedd yn [[perfformio]] yn yr Almaen, ac Ewrop yn gyffredinol, roedd Y Cyrff yn nodweddu cyfnod o lwyddiant i gerddoriaeth Gymreig ar dir mawr Ewrop.
+Rhyddhawyd EP chwe chân o’r enw ''Y Testament Newydd'' (Sain) yn 1986, ac roedd yn flwyddyn nodedig iddynt am reswm arall hefyd. O ganlyniad i waith [[Rhys Mwyn]] yn hyrwyddo grwpiau Cymraeg y tu hwnt i Gymru, a’r sylw a roddodd y troellwr disgiau Radio 1, John Peel, i’r cerddorion hynny, derbyniodd Y Cyrff wahoddiad i chwarae mewn gig Cymraeg yn y Fulham Greyhound, Llundain, ym mis Ebrill 1986. Fel grŵp ‘tanddaearol’ rhoddwyd sylw iddynt y tu hwnt i ffiniau Cymru o’r dechrau. Parhaodd yr apêl ryngwladol hon wrth iddynt berfformio yng Ngwlad Pwyl yn 1988. Darlledwyd eu taith yno ar raglen gyntaf ''Fideo 9'' ym mis Mai y flwyddyn honno. Ynghyd â grwpiau fel Anhrefn, a oedd yn perfformio yn yr Almaen, ac Ewrop yn gyffredinol, roedd Y Cyrff yn nodweddu cyfnod o lwyddiant i gerddoriaeth Gymreig ar dir mawr Ewrop.
 Erbyn rhyddhau eu sengl ''Hwyl Fawr Heulwen/Pethau Achlysurol'' (Ankst, 1990) roedd arddull a sain y band wedi merwino rhywfaint a’u caneuon yn fwy poblogaidd. Lledaenodd eu hapêl ymhellach o ganlyniad. Recordiwyd eu halbwm olaf ''Llawenydd Heb Ddiwedd'' (Ankst, 1991) yn Stiwdio Les, Bethesda, ac ym marn nifer dyma un o recordiau mwyaf arwyddocaol hanes [[canu pop]] Cymraeg erioed. Cafodd un o’u caneuon enwocaf, ‘Cymru, Lloegr, a Llanrwst’, ei rhyddhau ar ''Yr Atgyfodi'' (1989), EP chwe chân ar eu label eu hunain. Yn wir, yn nhyb rhai, daeth y gân – gyda theitl y gân yn perthyn i ymadrodd lleol sy’n dyddio o gyfnod Llywelyn ap Gruffudd – yn anthem i genhedlaeth gyfan o Gymry Cymraeg.

@@ Llinell 21: / Llinell 21: @@
 ==Disgyddiaeth==
-:‘Pum Munud’/‘Trwy’r Cymylau’ [sengl] (SUS01, 1986)
+*‘Pum Munud’/‘Trwy’r Cymylau’ [sengl] (SUS01, 1986)
-:''Y Testament Newydd'' (Sain 1419P, 1987)
+*''Y Testament Newydd'' (Sain 1419P, 1987)
-:''Y Cyrff'' [EP] (DNA 01, 1989)
+*''Y Cyrff'' [EP] (DNA 01, 1989)
-:''Yr Atgyfodi'' (1989)
+*''Yr Atgyfodi'' (1989)
-:‘Hwyl Fawr Heulwen’/‘Pethau Achlysurol’ [sengl] (Ankst 009, 1990)
+*‘Hwyl Fawr Heulwen’/‘Pethau Achlysurol’ [sengl] (Ankst 009, 1990)
-:''Llawenydd Heb Ddiwedd'' (Ankst 016, 1991)
+*''Llawenydd Heb Ddiwedd'' (Ankst 016, 1991)
 '''Casgliadau:'''
-:''Mae Ddoe yn Ddoe…'' (Ankst 030, 1992)
+*''Mae Ddoe yn Ddoe…'' (Ankst 030, 1992)
-:''Atalnod Llawn'' (Rasal CD012, 2005)
+*''Atalnod Llawn'' (Rasal CD012, 2005)
 ==Llyfryddiaeth==
-:Damian Walford Davies, ‘“Ailysgrifennwn y Llyfraith”: Barddoniaeth y Canu Pop’, ''Hanes Cerddoriaeth Cymru'', 1 (1996), 180–205
+*Damian Walford Davies, ‘“Ailysgrifennwn y Llyfraith”: Barddoniaeth y Canu Pop’, ''Hanes Cerddoriaeth Cymru'', 1 (1996), 180–205
-:Pwyll ap Siôn, ‘[[Cerdd Dant]], Cerdd Dafod a’r Cyfryw Anifeiliaid Blewog’, ''Barn'', 404 (Medi, 1996), 24–25
+*Pwyll ap Siôn, ‘[[Cerdd Dant]], Cerdd Dafod a’r Cyfryw Anifeiliaid Blewog’, ''Barn'', 404 (Medi, 1996), 24–25
-:Simon Brooks, ''Diwylliant Poblogaidd a’r Gymraeg'' (Cyfres y Cynulliad) (Talybont, 1998)
+*Simon Brooks, ''Diwylliant Poblogaidd a’r Gymraeg'' (Cyfres y Cynulliad) (Talybont, 1998)
-:Hefin Wyn, ''Ble Wyt Ti Rhwng?'' (Talybont, 2006)
+*Hefin Wyn, ''Ble Wyt Ti Rhwng?'' (Talybont, 2006)
 {{CC BY-SA Cydymaith}}