Cywydd - Hanes diwygio

MariFflur am 09:42, 28 Mawrth 2018

2018-03-28T09:42:14Z

SeimonBrooks am 00:12, 27 Tachwedd 2016

2016-11-27T00:12:09Z

SeimonBrooks am 00:11, 27 Tachwedd 2016

2016-11-27T00:11:43Z

SeimonBrooks: /* Llyfryddiaeth */

2016-11-27T00:11:05Z

‎Llyfryddiaeth

SeimonBrooks am 00:10, 27 Tachwedd 2016

2016-11-27T00:10:26Z

SeimonBrooks am 00:09, 27 Tachwedd 2016

2016-11-27T00:09:42Z

SeimonBrooks am 00:09, 27 Tachwedd 2016

2016-11-27T00:09:03Z

SeimonBrooks am 00:08, 27 Tachwedd 2016

2016-11-27T00:08:18Z

SeimonBrooks am 00:02, 27 Tachwedd 2016

2016-11-27T00:02:02Z

SeimonBrooks am 23:57, 26 Tachwedd 2016

2016-11-26T23:57:27Z

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
-__NOAUTOLINKS__Mesur cypledol odledig yw’r cywydd deuair hirion, a rhoi iddo ei enw’n llawn, sy’n un o bedwar mesur ar hugain Cerdd Dafod. Ymddangosodd ar glawr gyntaf yn y gramadeg barddol a briodolir i Einion Offeiriad yn gynnar yn y 14g. Ffurf gyntefig arno a geid yno, ond yng ngwaith y Cywyddwyr cynnar ‒ Dafydd ap Gwilym (''fl.'' 1330‒50), Iolo Goch (''fl.'' 1345‒97), Llywelyn Goch Amheurig Hen (''fl.'' 1350‒90) ac eraill ‒ fe’i cywreiniwyd drwy gynganeddu pob llinell a pheri bod diwedd naill fraich y cwpled yn diweddu’n acennog a’r llall yn ddiacen. Gan mai mesur yn cynnwys cwpledi odledig o linellau saith sillaf ydyw, bernir ei fod yn seiliedig ar fesur cynharach y traethodl. Mesur syml digynghanedd oedd hwnnw a ddefnyddid yn bennaf gan y beirdd isradd, y glêr.
+Mesur cypledol odledig yw’r cywydd deuair hirion, a rhoi iddo ei enw’n llawn, sy’n un o bedwar mesur ar hugain Cerdd Dafod. Ymddangosodd ar glawr gyntaf yn y gramadeg barddol a briodolir i Einion Offeiriad yn gynnar yn y 14g. Ffurf gyntefig arno a geid yno, ond yng ngwaith y Cywyddwyr cynnar ‒ [[Dafydd]] ap Gwilym (''fl.'' 1330‒50), Iolo Goch (''fl.'' 1345‒97), Llywelyn Goch Amheurig Hen (''fl.'' 1350‒90) ac eraill ‒ fe’i cywreiniwyd drwy gynganeddu pob llinell a pheri bod diwedd naill fraich y [[cwpled]] yn diweddu’n acennog a’r llall yn ddiacen. Gan mai mesur yn cynnwys cwpledi odledig o linellau saith sillaf ydyw, bernir ei fod yn seiliedig ar fesur cynharach y traethodl. Mesur syml digynghanedd oedd hwnnw a ddefnyddid yn bennaf gan y beirdd isradd, y glêr.
-Y cywyddau cynharaf sy’n debyg o fod ar glawr yw’r rhai a ganodd Dafydd ap Gwilym i Ifor Hael o Fasaleg. Er na ellir dweud i sicrwydd mai Dafydd oedd prif bensaer mesur y cywydd, gellir dweud iddo wneud llawer i’w boblogeiddio gan sicrhau ei fod yn dod yn gyfrwng derbyniol gan y penceirddiaid. Os Dafydd ap Gwilym a arloesodd gyda’r cywydd serch, Iolo Goch a fabwysiadodd y mesur ar gyfer y canu mawl a marwnad urddasol a ffurfiol yn nhraddodiad yr awdl.
+Y cywyddau cynharaf sy’n debyg o fod ar glawr yw’r rhai a ganodd Dafydd ap Gwilym i Ifor Hael o Fasaleg. Er na ellir dweud i sicrwydd mai Dafydd oedd prif bensaer mesur y cywydd, gellir dweud iddo wneud llawer i’w boblogeiddio gan sicrhau ei fod yn dod yn gyfrwng derbyniol gan y penceirddiaid. Os Dafydd ap Gwilym a arloesodd gyda’r cywydd serch, Iolo Goch a fabwysiadodd y mesur ar gyfer y canu [[mawl]] a [[marwnad]] urddasol a ffurfiol yn nhraddodiad yr [[awdl]].
 Roedd a wnelo chwaeth noddwyr barddoniaeth y 14g. lawer â’r derbyniad a gafodd y cywydd. Oherwydd iddo ennill ei blwyf fel ag y gwnaeth, mae’n rhaid fod iddo gryn apêl ymhlith y noddwyr. Diau eu bod hwy yn mwynhau’r elfen o hiwmor a’r defnydd o ymddiddan ffraeth a geid yng nghywyddau serch y cyfnod.
@@ Llinell 33: / Llinell 33: @@
 Huws, B.O. a Lake, A.C. (goln) (2016), ''Genres y Cywydd'' (Tal-y-bont).
-Jones, T.G. (gol.) (1926), ''Gwaith Tudur Aled'', I (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru), XXXI.21‒2.
+Jones, T.G. (gol.) (1926), ''Gwaith Tudur Aled'', I ([[Caerdydd]]: Gwasg Prifysgol Cymru), XXXI.21‒2.
 Johnston, D. (2005), ''Llên yr Uchelwyr: Hanes Beirniadol Llenyddiaeth Gymraeg 1300‒1525'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru), tt. 90‒108.
@@ Llinell 44: / Llinell 44: @@
 {{CC BY-SA}}
 [[Categori:Beirniadaeth a Theori]]

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 00:12, 27 Tachwedd 2016
Llinell 24:		Llinell 24:

	Mae’r mesur yn fyw ac yn iach heddiw, ac fe’i defnyddir yn fedrus gan nifer o’n beirdd cyfoes i ganu ar bob math o bynciau.		Mae’r mesur yn fyw ac yn iach heddiw, ac fe’i defnyddir yn fedrus gan nifer o’n beirdd cyfoes i ganu ar bob math o bynciau.
−

	'''Bleddyn Owen Huws'''		'''Bleddyn Owen Huws'''

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 00:11, 27 Tachwedd 2016
Llinell 24:		Llinell 24:

	Mae’r mesur yn fyw ac yn iach heddiw, ac fe’i defnyddir yn fedrus gan nifer o’n beirdd cyfoes i ganu ar bob math o bynciau.		Mae’r mesur yn fyw ac yn iach heddiw, ac fe’i defnyddir yn fedrus gan nifer o’n beirdd cyfoes i ganu ar bob math o bynciau.
		+

	'''Bleddyn Owen Huws'''		'''Bleddyn Owen Huws'''

@@ Llinell 41: / Llinell 41: @@
 Morris-Jones, J. (1980), ''Cerdd Dafod'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru), tt. 328‒9.
-Rowlands, E. I. (1963), ‘Nodiadau ar y traddodiad moliant a’r cywydd’, ''Llên Cymru'', 7, 217‒43.{{CC BY-SA}}
+Rowlands, E. I. (1963), ‘Nodiadau ar y traddodiad moliant a’r cywydd’, ''Llên Cymru'', 7, 217‒43.
 [[Categori:Beirniadaeth a Theori]]

@@ Llinell 16: / Llinell 16: @@
 :''Fy nhalcen uwchben y bwrdd''.
 Ceid cyfartaledd uchel o gynganeddion sain yng nghywyddau’r 14g., ond erbyn y ganrif ddilynol ceid mwy o gynganeddion cytseiniol, sef y draws a’r groes. Datblygodd y cwpled yn fwy o uned gyflawn a chywasgedig yng nghywyddau’r 15g. hefyd, gan roi’r cyfle i’r beirdd lunio cwpledi epigramatig. Yr oedd gan Dudur Aled (''c.''1465‒1525x7), er enghraifft, ddawn i lunio cwpledi bachog a chofiadwy tebyg i hwn:
 :Ysbys y dengys pob dyn
 :O ba radd y bo’i wreiddyn.
 Y cywyddau mawl a marwnad oedd y rhai mwyaf niferus o ddigon, ond ceid amryw o ''genres'' eraill yng nghyfnod y Cywyddwyr, gan gynnwys y cywyddau serch, gofyn a diolch, dychan, ymryson, brud neu ddarogan, crefyddol, maswedd, cymod ac iacháu.

@@ Llinell 6: / Llinell 6: @@
 Dwy nodwedd ar grefft y cywydd yn y 14g. oedd cymeriad llythrennol, lle’r oedd geiriau dechreuol y llinellau yn cychwyn â’r un gytsain, a chymeriad cynganeddol, lle’r oedd gair ar ddechrau un llinell yn cynganeddu â’r gair ar ddechrau’r llinell ddilynol. Nodwedd amlwg arall ar arddull cywyddau’r 14g. oedd y defnydd o dorymadroddi, lle’r oedd brawddeg yn ymestyn dros nifer o linellau ac yn cynnwys sangiadau. Gwelir yr arddull hon ar ei gorau yng nghywyddau Dafydd ap Gwilym, a cheir enghraifft o dorymadroddi bwriadus yn y dyfyniad hwn o’i gywydd ‘Trafferth mewn Tafarn’, lle mae modd dilyn rhediad y ddwy frawddeg mewn print italig isod:
 :''Briwais'', ni neidiais yn iach,
@@ Llinell 15: / Llinell 14: @@
 :''Lle y’m rhoed, heb un llam rhwydd'',
 :Mynych dwyll amwyll ymwrdd,
 :''Fy nhalcen uwchben y bwrdd''.
 Ceid cyfartaledd uchel o gynganeddion sain yng nghywyddau’r 14g., ond erbyn y ganrif ddilynol ceid mwy o gynganeddion cytseiniol, sef y draws a’r groes. Datblygodd y cwpled yn fwy o uned gyflawn a chywasgedig yng nghywyddau’r 15g. hefyd, gan roi’r cyfle i’r beirdd lunio cwpledi epigramatig. Yr oedd gan Dudur Aled (''c.''1465‒1525x7), er enghraifft, ddawn i lunio cwpledi bachog a chofiadwy tebyg i hwn:
 :Ysbys y dengys pob dyn
 :O ba radd y bo’i wreiddyn.
 Y cywyddau mawl a marwnad oedd y rhai mwyaf niferus o ddigon, ond ceid amryw o ''genres'' eraill yng nghyfnod y Cywyddwyr, gan gynnwys y cywyddau serch, gofyn a diolch, dychan, ymryson, brud neu ddarogan, crefyddol, maswedd, cymod ac iacháu.

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 00:08, 27 Tachwedd 2016
Llinell 23:		Llinell 23:


−	Y cywyddau mawl a marwnad oedd y rhai mwyaf niferus o ddigon, ond ceid amryw o genres eraill yng nghyfnod y Cywyddwyr, gan gynnwys y cywyddau serch, gofyn a diolch, dychan, ymryson, brud neu ddarogan, crefyddol, maswedd, cymod ac iacháu.	+	Y cywyddau mawl a marwnad oedd y rhai mwyaf niferus o ddigon, ond ceid amryw o ''genres'' eraill yng nghyfnod y Cywyddwyr, gan gynnwys y cywyddau serch, gofyn a diolch, dychan, ymryson, brud neu ddarogan, crefyddol, maswedd, cymod ac iacháu.

	Mae’r mesur yn fyw ac yn iach heddiw, ac fe’i defnyddir yn fedrus gan nifer o’n beirdd cyfoes i ganu ar bob math o bynciau.		Mae’r mesur yn fyw ac yn iach heddiw, ac fe’i defnyddir yn fedrus gan nifer o’n beirdd cyfoes i ganu ar bob math o bynciau.

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 00:02, 27 Tachwedd 2016
Llinell 43:		Llinell 43:
	Morris-Jones, J. (1980), ''Cerdd Dafod'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru), tt. 328‒9.		Morris-Jones, J. (1980), ''Cerdd Dafod'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru), tt. 328‒9.

−	Rowlands, E. I. (1963), ‘Nodiadau ar y traddodiad moliant a’r cywydd’, ''Llên Cymru'', 7, 217‒43.	+	Rowlands, E. I. (1963), ‘Nodiadau ar y traddodiad moliant a’r cywydd’, ''Llên Cymru'', 7, 217‒43.{{CC BY-SA}}
		+	[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]