<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach</id>
	<title>Dán díreach - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T12:43:25Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.9</generator>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;diff=2776&amp;oldid=prev</id>
		<title>MariFflur am 18:30, 16 Rhagfyr 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;diff=2776&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-12-16T18:30:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 18:30, 16 Rhagfyr 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyfundrefn neu system farddol a fodolai yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd yr 17g. yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;. Mae’n bosibl mai’r gair sydd yn cyfateb orau i &#039;&#039;dán&#039;&#039; yn Gymraeg yw ‘cerdd’. Os cymerir esboniad Gerard Murphy o’r gair, sef ‘gift; skill, art, craft; poem’, gwelir ei fod yn ymdebygu yn ei aml ystyron i ‘cerdd’, gan gyfateb o ran yr hen ystyr eang, a’r ystyr modern mwy cyfyng. Fel yr eglura Osborn Bergin, ‘&#039;&#039;dán&#039;&#039; “craft”, which originally was applied to the craft of poetry rather than to a poem, is also later used commonly to denote a poem.’ ‘Union’ neu ‘uniongyrchol’ yw ystyr ‘díreach’ wedyn, a chyfieithir y term yn ei gyfanrwydd gan John Stoddart i ‘barddas union’. Enw ar y gyfundrefn, felly, yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;, yn debyg i’n ‘cerdd dafod’ ninnau. Efallai mai’r term cyffredinol ‘canu caeth’ a rydd yr argraff orau o’r term Gwyddeleg.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{DEFAULTSORT:Dan direach}}&lt;/ins&gt;Cyfundrefn neu system farddol a fodolai yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd yr 17g. yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;. Mae’n bosibl mai’r gair sydd yn cyfateb orau i &#039;&#039;dán&#039;&#039; yn Gymraeg yw ‘cerdd’. Os cymerir esboniad Gerard Murphy o’r gair, sef ‘gift; skill, art, craft; poem’, gwelir ei fod yn ymdebygu yn ei aml ystyron i ‘cerdd’, gan gyfateb o ran yr hen ystyr eang, a’r ystyr modern mwy cyfyng. Fel yr eglura Osborn Bergin, ‘&#039;&#039;dán&#039;&#039; “craft”, which originally was applied to the craft of poetry rather than to a poem, is also later used commonly to denote a poem.’ ‘Union’ neu ‘uniongyrchol’ yw ystyr ‘díreach’ wedyn, a chyfieithir y term yn ei gyfanrwydd gan John Stoddart i ‘barddas union’. Enw ar y gyfundrefn, felly, yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;, yn debyg i’n ‘cerdd dafod’ ninnau. Efallai mai’r term cyffredinol ‘canu caeth’ a rydd yr argraff orau o’r term Gwyddeleg.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Fel y gynghanedd a’i mesurau, cyfundrefn sydd yn ddibynnol ar gyfrif sillafau, yn hytrach na churiadau, yw &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039;. Dyma rai o brif egwyddorion a gofynion y system, yn ôl Gerard Murphy: cyfuniad o odl, cyseinedd, cytseinedd, cywasgu, ac acennu. Rhaid defnyddio ffordd benodol hefyd o ddirwyn cerdd i ben: rhaid wrth fath ar gyrch lle caiff agoriad y gerdd ei ailadrodd, neu o leiaf ei adleisio, er mwyn rhoi undod a chyflawnder i’r gerdd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Fel y gynghanedd a’i mesurau, cyfundrefn sydd yn ddibynnol ar gyfrif sillafau, yn hytrach na churiadau, yw &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039;. Dyma rai o brif egwyddorion a gofynion y system, yn ôl Gerard Murphy: cyfuniad o odl, cyseinedd, cytseinedd, cywasgu, ac acennu. Rhaid defnyddio ffordd benodol hefyd o ddirwyn cerdd i ben: rhaid wrth fath ar gyrch lle caiff agoriad y gerdd ei ailadrodd, neu o leiaf ei adleisio, er mwyn rhoi undod a chyflawnder i’r gerdd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>MariFflur</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;diff=2016&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks am 23:50, 29 Tachwedd 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;diff=2016&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-11-29T23:50:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 23:50, 29 Tachwedd 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyfundrefn neu system farddol a fodolai yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd yr 17g. yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;. Mae’n bosibl mai’r gair sydd yn cyfateb orau i &#039;&#039;dán&#039;&#039; yn Gymraeg yw ‘cerdd’. Os cymerir esboniad Gerard Murphy o’r gair, sef ‘gift; skill, art, craft; poem’, gwelir ei fod yn ymdebygu yn ei aml ystyron i ‘cerdd’, gan gyfateb o ran yr hen ystyr eang, a’r ystyr modern mwy cyfyng. Fel yr eglura Osborn Bergin, ‘&#039;&#039;dán&#039;&#039; “craft”, which originally was applied to the craft of poetry rather than to a poem, is also later used commonly to denote a poem.’ ‘Union’ neu ‘uniongyrchol’ yw ystyr ‘díreach’ wedyn, a chyfieithir y term yn ei gyfanrwydd gan John Stoddart i ‘barddas union’. Enw ar y gyfundrefn, felly, yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;, yn debyg i’n ‘cerdd dafod’ ninnau. Efallai mai’r term cyffredinol ‘canu caeth’ a rydd yr argraff orau o’r term.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyfundrefn neu system farddol a fodolai yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd yr 17g. yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;. Mae’n bosibl mai’r gair sydd yn cyfateb orau i &#039;&#039;dán&#039;&#039; yn Gymraeg yw ‘cerdd’. Os cymerir esboniad Gerard Murphy o’r gair, sef ‘gift; skill, art, craft; poem’, gwelir ei fod yn ymdebygu yn ei aml ystyron i ‘cerdd’, gan gyfateb o ran yr hen ystyr eang, a’r ystyr modern mwy cyfyng. Fel yr eglura Osborn Bergin, ‘&#039;&#039;dán&#039;&#039; “craft”, which originally was applied to the craft of poetry rather than to a poem, is also later used commonly to denote a poem.’ ‘Union’ neu ‘uniongyrchol’ yw ystyr ‘díreach’ wedyn, a chyfieithir y term yn ei gyfanrwydd gan John Stoddart i ‘barddas union’. Enw ar y gyfundrefn, felly, yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;, yn debyg i’n ‘cerdd dafod’ ninnau. Efallai mai’r term cyffredinol ‘canu caeth’ a rydd yr argraff orau o’r term &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Gwyddeleg&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Fel y gynghanedd a’i mesurau, cyfundrefn sydd yn ddibynnol ar gyfrif sillafau, yn hytrach na churiadau, yw &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039;. Dyma rai o brif egwyddorion a gofynion y system, yn ôl Gerard Murphy: cyfuniad o odl, cyseinedd, cytseinedd, cywasgu, ac acennu. Rhaid defnyddio ffordd benodol hefyd o ddirwyn cerdd i ben: rhaid wrth fath ar gyrch lle caiff agoriad y gerdd ei ailadrodd, neu o leiaf ei adleisio, er mwyn rhoi undod a chyflawnder i’r gerdd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Fel y gynghanedd a’i mesurau, cyfundrefn sydd yn ddibynnol ar gyfrif sillafau, yn hytrach na churiadau, yw &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039;. Dyma rai o brif egwyddorion a gofynion y system, yn ôl Gerard Murphy: cyfuniad o odl, cyseinedd, cytseinedd, cywasgu, ac acennu. Rhaid defnyddio ffordd benodol hefyd o ddirwyn cerdd i ben: rhaid wrth fath ar gyrch lle caiff agoriad y gerdd ei ailadrodd, neu o leiaf ei adleisio, er mwyn rhoi undod a chyflawnder i’r gerdd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wikidb:diff:1.41:old-2011:rev-2016:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;diff=2011&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks am 00:27, 29 Tachwedd 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;diff=2011&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-11-29T00:27:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 00:27, 29 Tachwedd 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyfundrefn neu system farddol a fodolai yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd yr &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ail ganrif ar bymtheg &lt;/del&gt;yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;. Mae’n bosibl mai’r gair sydd yn cyfateb orau i &#039;&#039;dán&#039;&#039; yn Gymraeg yw ‘cerdd’. Os cymerir esboniad Gerard Murphy o’r gair, sef ‘gift; skill, art, craft; poem’, gwelir ei fod yn ymdebygu yn ei aml ystyron i ‘cerdd’, gan gyfateb o ran yr hen ystyr eang, a’r ystyr modern mwy cyfyng. Fel yr eglura Osborn Bergin, ‘&#039;&#039;dán&#039;&#039; “craft”, which originally was applied to the craft of poetry rather than to a poem, is also later used commonly to denote a poem.’ ‘Union’ neu ‘uniongyrchol’ yw ystyr ‘díreach’ wedyn, a chyfieithir y term yn ei gyfanrwydd gan John Stoddart i ‘barddas union’. Enw ar y gyfundrefn, felly, yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;, yn debyg i’n ‘cerdd dafod’ ninnau. Efallai mai’r term cyffredinol ‘canu caeth’ a rydd yr argraff orau o’r term.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cyfundrefn neu system farddol a fodolai yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd yr &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;17g. &lt;/ins&gt;yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;. Mae’n bosibl mai’r gair sydd yn cyfateb orau i &#039;&#039;dán&#039;&#039; yn Gymraeg yw ‘cerdd’. Os cymerir esboniad Gerard Murphy o’r gair, sef ‘gift; skill, art, craft; poem’, gwelir ei fod yn ymdebygu yn ei aml ystyron i ‘cerdd’, gan gyfateb o ran yr hen ystyr eang, a’r ystyr modern mwy cyfyng. Fel yr eglura Osborn Bergin, ‘&#039;&#039;dán&#039;&#039; “craft”, which originally was applied to the craft of poetry rather than to a poem, is also later used commonly to denote a poem.’ ‘Union’ neu ‘uniongyrchol’ yw ystyr ‘díreach’ wedyn, a chyfieithir y term yn ei gyfanrwydd gan John Stoddart i ‘barddas union’. Enw ar y gyfundrefn, felly, yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;, yn debyg i’n ‘cerdd dafod’ ninnau. Efallai mai’r term cyffredinol ‘canu caeth’ a rydd yr argraff orau o’r term.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Fel y gynghanedd a’i mesurau, cyfundrefn sydd yn ddibynnol ar gyfrif sillafau, yn hytrach na churiadau, yw &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039;. Dyma rai o brif egwyddorion a gofynion y system, yn ôl Gerard Murphy: cyfuniad o odl, cyseinedd, cytseinedd, cywasgu, ac acennu. Rhaid defnyddio ffordd benodol hefyd o ddirwyn cerdd i ben: rhaid wrth fath ar gyrch lle caiff agoriad y gerdd ei ailadrodd, neu o leiaf ei adleisio, er mwyn rhoi undod a chyflawnder i’r gerdd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Fel y gynghanedd a’i mesurau, cyfundrefn sydd yn ddibynnol ar gyfrif sillafau, yn hytrach na churiadau, yw &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039;. Dyma rai o brif egwyddorion a gofynion y system, yn ôl Gerard Murphy: cyfuniad o odl, cyseinedd, cytseinedd, cywasgu, ac acennu. Rhaid defnyddio ffordd benodol hefyd o ddirwyn cerdd i ben: rhaid wrth fath ar gyrch lle caiff agoriad y gerdd ei ailadrodd, neu o leiaf ei adleisio, er mwyn rhoi undod a chyflawnder i’r gerdd.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l8&quot;&gt;Llinell 8:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 8:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Fel yn y Gymraeg, yr oedd enwau amrywiol ar y sawl a gyflawnai swyddogaeth bardd o fewn y gyfundrefn hon yn y canol oesoedd. Mae’n debyg mai &amp;#039;&amp;#039;fili&amp;#039;&amp;#039;, neu’r gweledydd, oedd flaenaf yn y dyddiau cynnar, a gellid cymharu ei swyddogaeth â’r ‘cyfarwydd’ Cymraeg, nid yn unig o ran ehangder ei ddyletswyddau ond hefyd o ran amwysedd yr hyn sy’n hysbys i ninnau bellach amdanynt. Ymhen amser daeth y termau &amp;#039;&amp;#039;fili&amp;#039;&amp;#039; a &amp;#039;&amp;#039;bard&amp;#039;&amp;#039; i gael eu defnyddio’n gyfnewidiol heb fawr wahaniaeth rhyngddynt.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Fel yn y Gymraeg, yr oedd enwau amrywiol ar y sawl a gyflawnai swyddogaeth bardd o fewn y gyfundrefn hon yn y canol oesoedd. Mae’n debyg mai &amp;#039;&amp;#039;fili&amp;#039;&amp;#039;, neu’r gweledydd, oedd flaenaf yn y dyddiau cynnar, a gellid cymharu ei swyddogaeth â’r ‘cyfarwydd’ Cymraeg, nid yn unig o ran ehangder ei ddyletswyddau ond hefyd o ran amwysedd yr hyn sy’n hysbys i ninnau bellach amdanynt. Ymhen amser daeth y termau &amp;#039;&amp;#039;fili&amp;#039;&amp;#039; a &amp;#039;&amp;#039;bard&amp;#039;&amp;#039; i gael eu defnyddio’n gyfnewidiol heb fawr wahaniaeth rhyngddynt.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dibynnai’r system ar ysgolion barddol yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd oddeutu’r &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ail ganrif ar bymtheg&lt;/del&gt;. Roedd cyfnod hyfforddiant llawn yn para oddeutu chwe neu saith mlynedd. Y radd uchaf ymysg beirdd yr ysgolion hyn, yn cyfateb yn fras i’n pencerdd ninnau, ydoedd yr &#039;&#039;ollam&#039;&#039;. Proffesiwn teuluol ydoedd bod yn bard, i raddau mwy helaeth, fe ymddengys, nag yng Nghymru. Serch hynny yr oedd yr hyfforddiant yr âi’r beirdd drwyddo, a’r math o ganu dan nawdd y disgwylid iddynt ei gynhyrchu, yn dra thebyg i’r gyfundrefn farddol ganoloesol yng Nghymru hefyd. Oherwydd hynny, gellid dadlau bod cryn dipyn o gorff y cerddi a oroesodd yn dioddef o’r un gwendidau ag a geir yn llawer o gynnyrch y canu caeth yn y canol oesoedd: gall fod yn fformiwlaig, wedi’i gyfyngu i ddosbarth penodol o feirdd, gwrthrychau a chyd-destunau economaidd; tuedda tuag at y ceidwadol ac mae’n hwyrfrydig i ddatblygu neu arloesi.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dibynnai’r system ar ysgolion barddol yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd oddeutu’r &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;17g&lt;/ins&gt;. Roedd cyfnod hyfforddiant llawn yn para oddeutu chwe neu saith mlynedd. Y radd uchaf ymysg beirdd yr ysgolion hyn, yn cyfateb yn fras i’n pencerdd ninnau, ydoedd yr &#039;&#039;ollam&#039;&#039;. Proffesiwn teuluol ydoedd bod yn &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;bard&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;, i raddau mwy helaeth, fe ymddengys, nag yng Nghymru. Serch hynny yr oedd yr hyfforddiant yr âi’r beirdd drwyddo, a’r math o ganu dan nawdd y disgwylid iddynt ei gynhyrchu, yn dra thebyg i’r gyfundrefn farddol ganoloesol yng Nghymru hefyd. Oherwydd hynny, gellid dadlau bod cryn dipyn o gorff y cerddi a oroesodd yn dioddef o’r un gwendidau ag a geir yn llawer o gynnyrch y canu caeth yn y canol oesoedd: gall fod yn fformiwlaig, wedi’i gyfyngu i ddosbarth penodol o feirdd, gwrthrychau a chyd-destunau economaidd; tuedda tuag at y ceidwadol ac mae’n hwyrfrydig i ddatblygu neu arloesi.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn debyg hefyd i’r olwg draddodiadol o’r canu caeth yng Nghymru, daeth bywiogrwydd y &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039; i ben i bob pwrpas yn ystod yr &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ail ganrif ar bymtheg&lt;/del&gt;. Wedi dweud hynny, ceir rhai enghreifftiau disglair o ymarferwyr cyfoes, megis y bardd-newyddiadurwr o’r Alban, Niall O’Gallagher, a gyhoeddodd gyfrol o gerddi ar fesurau’r &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039; yn 2016.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Yn debyg hefyd i’r olwg draddodiadol o’r canu caeth yng Nghymru, daeth bywiogrwydd y &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039; i ben i bob pwrpas yn ystod yr &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;17g&lt;/ins&gt;. Wedi dweud hynny, ceir rhai enghreifftiau disglair o ymarferwyr cyfoes, megis y bardd-newyddiadurwr o’r Alban, Niall O’Gallagher, a gyhoeddodd gyfrol o gerddi ar fesurau’r &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039; yn 2016.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Llŷr Gwyn Lewis&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Llŷr Gwyn Lewis&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wikidb:diff:1.41:old-2010:rev-2011:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;diff=2010&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks am 00:22, 29 Tachwedd 2016</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;diff=2010&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-11-29T00:22:38Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 00:22, 29 Tachwedd 2016&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l27&quot;&gt;Llinell 27:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 27:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Williams, J. E. C. (1958), &amp;#039;&amp;#039;Traddodiad Llenyddol Iwerddon&amp;#039;&amp;#039; (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Williams, J. E. C. (1958), &amp;#039;&amp;#039;Traddodiad Llenyddol Iwerddon&amp;#039;&amp;#039; (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{CC BY-SA}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wikidb:diff:1.41:old-2009:rev-2010:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;diff=2009&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039;__NOAUTOLINKS__ Cyfundrefn neu system farddol a fodolai yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd yr ail ganrif ar bymtheg yw &#039;&#039;dán díreach&#039;&#039;. Mae...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=D%C3%A1n_d%C3%ADreach&amp;diff=2009&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-11-29T00:21:00Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039;__NOAUTOLINKS__ Cyfundrefn neu system farddol a fodolai yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd yr ail ganrif ar bymtheg yw &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039;. Mae...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;br /&gt;
Cyfundrefn neu system farddol a fodolai yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd yr ail ganrif ar bymtheg yw &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039;. Mae’n bosibl mai’r gair sydd yn cyfateb orau i &amp;#039;&amp;#039;dán&amp;#039;&amp;#039; yn Gymraeg yw ‘cerdd’. Os cymerir esboniad Gerard Murphy o’r gair, sef ‘gift; skill, art, craft; poem’, gwelir ei fod yn ymdebygu yn ei aml ystyron i ‘cerdd’, gan gyfateb o ran yr hen ystyr eang, a’r ystyr modern mwy cyfyng. Fel yr eglura Osborn Bergin, ‘&amp;#039;&amp;#039;dán&amp;#039;&amp;#039; “craft”, which originally was applied to the craft of poetry rather than to a poem, is also later used commonly to denote a poem.’ ‘Union’ neu ‘uniongyrchol’ yw ystyr ‘díreach’ wedyn, a chyfieithir y term yn ei gyfanrwydd gan John Stoddart i ‘barddas union’. Enw ar y gyfundrefn, felly, yw &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039;, yn debyg i’n ‘cerdd dafod’ ninnau. Efallai mai’r term cyffredinol ‘canu caeth’ a rydd yr argraff orau o’r term.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Fel y gynghanedd a’i mesurau, cyfundrefn sydd yn ddibynnol ar gyfrif sillafau, yn hytrach na churiadau, yw &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039;. Dyma rai o brif egwyddorion a gofynion y system, yn ôl Gerard Murphy: cyfuniad o odl, cyseinedd, cytseinedd, cywasgu, ac acennu. Rhaid defnyddio ffordd benodol hefyd o ddirwyn cerdd i ben: rhaid wrth fath ar gyrch lle caiff agoriad y gerdd ei ailadrodd, neu o leiaf ei adleisio, er mwyn rhoi undod a chyflawnder i’r gerdd. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Un mesur penodol o fewn y gyfundrefn hon yw’r &amp;#039;&amp;#039;deibide&amp;#039;&amp;#039; (neu’r &amp;#039;&amp;#039;deibhidhe&amp;#039;&amp;#039;). Mae’r mesur hwn yn aml wedi cael cryn sylw gan feirniaid Cymraeg wrth iddynt ei gymharu â’r Cywydd Deuair Hirion, oherwydd ei fod yn cael ei lunio mewn cwpledi o linellau seithsill sydd yn diweddu’n acennog a diacen am yn ail.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Fel yn y Gymraeg, yr oedd enwau amrywiol ar y sawl a gyflawnai swyddogaeth bardd o fewn y gyfundrefn hon yn y canol oesoedd. Mae’n debyg mai &amp;#039;&amp;#039;fili&amp;#039;&amp;#039;, neu’r gweledydd, oedd flaenaf yn y dyddiau cynnar, a gellid cymharu ei swyddogaeth â’r ‘cyfarwydd’ Cymraeg, nid yn unig o ran ehangder ei ddyletswyddau ond hefyd o ran amwysedd yr hyn sy’n hysbys i ninnau bellach amdanynt. Ymhen amser daeth y termau &amp;#039;&amp;#039;fili&amp;#039;&amp;#039; a &amp;#039;&amp;#039;bard&amp;#039;&amp;#039; i gael eu defnyddio’n gyfnewidiol heb fawr wahaniaeth rhyngddynt. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dibynnai’r system ar ysgolion barddol yn Iwerddon ac yn ardaloedd Gaeleg yr Alban hyd oddeutu’r ail ganrif ar bymtheg. Roedd cyfnod hyfforddiant llawn yn para oddeutu chwe neu saith mlynedd. Y radd uchaf ymysg beirdd yr ysgolion hyn, yn cyfateb yn fras i’n pencerdd ninnau, ydoedd yr &amp;#039;&amp;#039;ollam&amp;#039;&amp;#039;. Proffesiwn teuluol ydoedd bod yn bard, i raddau mwy helaeth, fe ymddengys, nag yng Nghymru. Serch hynny yr oedd yr hyfforddiant yr âi’r beirdd drwyddo, a’r math o ganu dan nawdd y disgwylid iddynt ei gynhyrchu, yn dra thebyg i’r gyfundrefn farddol ganoloesol yng Nghymru hefyd. Oherwydd hynny, gellid dadlau bod cryn dipyn o gorff y cerddi a oroesodd yn dioddef o’r un gwendidau ag a geir yn llawer o gynnyrch y canu caeth yn y canol oesoedd: gall fod yn fformiwlaig, wedi’i gyfyngu i ddosbarth penodol o feirdd, gwrthrychau a chyd-destunau economaidd; tuedda tuag at y ceidwadol ac mae’n hwyrfrydig i ddatblygu neu arloesi.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Yn debyg hefyd i’r olwg draddodiadol o’r canu caeth yng Nghymru, daeth bywiogrwydd y &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039; i ben i bob pwrpas yn ystod yr ail ganrif ar bymtheg. Wedi dweud hynny, ceir rhai enghreifftiau disglair o ymarferwyr cyfoes, megis y bardd-newyddiadurwr o’r Alban, Niall O’Gallagher, a gyhoeddodd gyfrol o gerddi ar fesurau’r &amp;#039;&amp;#039;dán díreach&amp;#039;&amp;#039; yn 2016.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Llŷr Gwyn Lewis&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Llyfryddiaeth==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bergin, O. (1970), &amp;#039;&amp;#039;Irish Bardic Poetry&amp;#039;&amp;#039; (Dublin: Dublin Institute for Advanced Studies).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Murphy, G. (1956), &amp;#039;&amp;#039;Early Irish Lyrics: Eighth to Twelfth Century&amp;#039;&amp;#039; (Oxford: Oxford University Press). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Murphy, G. (1961), &amp;#039;&amp;#039;Early Irish Metrics&amp;#039;&amp;#039; (Dublin: Royal Irish Academy).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
O’Gallagher, N. (2016), &amp;#039;&amp;#039;Suain nan Trì Latha&amp;#039;&amp;#039; (Clàr: Inbhir Nis).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Stoddart, J. (1987), &amp;#039;&amp;#039;Awen y Gael: Blodeugerdd o Farddoniaeth Aeleg o’r bymthegfed ganrif hyd at drothwy’r Rhyfel Byd Cyntaf&amp;#039;&amp;#039; (Llandybïe: Barddas).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Williams, J. E. C. (1958), &amp;#039;&amp;#039;Traddodiad Llenyddol Iwerddon&amp;#039;&amp;#039; (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
</feed>