<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Dychan_uffernaidd</id>
	<title>Dychan uffernaidd - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Dychan_uffernaidd"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Dychan_uffernaidd&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T13:23:39Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.9</generator>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Dychan_uffernaidd&amp;diff=2341&amp;oldid=prev</id>
		<title>MariFflur am 09:37, 4 Ebrill 2018</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Dychan_uffernaidd&amp;diff=2341&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-04-04T09:37:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 09:37, 4 Ebrill 2018&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/del&gt;Defnyddir y termau ‘dychan uffernaidd’ ( S. &#039;&#039;infernal satire&#039;&#039;) a ‘genre uffernaidd’ (S. &#039;&#039;infernal genre&#039;&#039;) ar gyfer y genre llenyddol dychanol a oedd yn ymwneud yn benodol ag angau a’r isfyd. Genre cyfansawdd ydyw ac mae iddo wreiddiau hynafol sy’n cynnwys haenau clasurol a phaganaidd cynnar yn ogystal â haenau Cristnogol diweddarach.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Defnyddir y termau ‘dychan uffernaidd’ ( S. &#039;&#039;infernal satire&#039;&#039;) a ‘genre uffernaidd’ (S. &#039;&#039;infernal genre&#039;&#039;) ar gyfer y genre llenyddol dychanol a oedd yn ymwneud yn benodol ag angau a’r isfyd. Genre cyfansawdd ydyw ac mae iddo wreiddiau hynafol sy’n cynnwys haenau clasurol a phaganaidd cynnar yn ogystal â haenau Cristnogol diweddarach.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae haen baganaidd y genre i’w gweld yn neialogau’r meirw gan Lucian (3g.), awdur o Syria a ysgrifennai mewn Groeg. Cafodd Lucian gynulleidfa newydd yn ystod cyfnod y Dadeni wrth i ddyneiddwyr ymddiddori drachefn yng nghlasuron Groeg a Rhufain. Darllenwyd ei waith gan awduron a gynhaliodd fomentwm dychan uffernaidd yn Ewrop: François Rabelais (c. 1494-c. 1553), Ben Jonson (1572/3-1637), Quevedo (1580-1645), Paul Scarron (1610-60), Bernard le Bovier de Fontenelle (1657-1757), Jonathan Swift (1667-1745) a François Fénelon (1751-1715).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae haen baganaidd y genre i’w gweld yn neialogau’r meirw gan Lucian (3g.), awdur o Syria a ysgrifennai mewn Groeg. Cafodd Lucian gynulleidfa newydd yn ystod cyfnod y Dadeni wrth i ddyneiddwyr ymddiddori drachefn yng nghlasuron Groeg a Rhufain. Darllenwyd ei waith gan awduron a gynhaliodd fomentwm &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Dychan Uffernaidd|&lt;/ins&gt;dychan uffernaidd&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;yn Ewrop: François Rabelais (c. 1494-c. 1553), Ben Jonson (1572/3-1637), Quevedo (1580-1645), Paul Scarron (1610-60), Bernard le Bovier de Fontenelle (1657-1757), Jonathan Swift (1667-1745) a François Fénelon (1751-1715).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Gwelir haen Gristnogol y genre yn y modd y benthyciodd yn drwm oddi wrth stoc amrywiol o ddelweddau a oedd yn rhan ‘o waddol cyffredin y traddodiad gweledigaethol’ (Gwyn Thomas), sef elfennau beiblaidd, dwyreinol, Celtaidd a Thiwtonaidd ynghylch nefoedd ac uffern sydd i’w gweld yng ngweledigaethau crefyddol mwyaf poblogaidd Ewrop Ganoloesol: &amp;#039;Purdan Padrig&amp;#039;, &amp;#039;Breuddwyt Pawl Ebostol&amp;#039;,&amp;#039;Apocalupsis Petri&amp;#039;, Gweledigaeth Piers Plowman, Gweledigaeth Drythelm, Gweledigaeth Wettin, a Comedi Ddwyfol Dante.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Gwelir haen Gristnogol y genre yn y modd y benthyciodd yn drwm oddi wrth stoc amrywiol o ddelweddau a oedd yn rhan ‘o waddol cyffredin y traddodiad gweledigaethol’ (Gwyn Thomas), sef elfennau beiblaidd, dwyreinol, Celtaidd a Thiwtonaidd ynghylch nefoedd ac uffern sydd i’w gweld yng ngweledigaethau crefyddol mwyaf poblogaidd Ewrop Ganoloesol: &amp;#039;Purdan Padrig&amp;#039;, &amp;#039;Breuddwyt Pawl Ebostol&amp;#039;,&amp;#039;Apocalupsis Petri&amp;#039;, Gweledigaeth Piers Plowman, Gweledigaeth Drythelm, Gweledigaeth Wettin, a Comedi Ddwyfol Dante.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wikidb:diff:1.41:old-2340:rev-2341:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>MariFflur</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Dychan_uffernaidd&amp;diff=2340&amp;oldid=prev</id>
		<title>MariFflur: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039; Defnyddir y termau ‘dychan uffernaidd’ ( S. &#039;&#039;infernal satire&#039;&#039;) a ‘genre uffernaidd’ (S. &#039;&#039;infernal genre&#039;&#039;) ar gyfer y genre llenyddol dychanol...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Dychan_uffernaidd&amp;diff=2340&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2018-04-04T09:37:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039; Defnyddir y termau ‘dychan uffernaidd’ ( S. &amp;#039;&amp;#039;infernal satire&amp;#039;&amp;#039;) a ‘genre uffernaidd’ (S. &amp;#039;&amp;#039;infernal genre&amp;#039;&amp;#039;) ar gyfer y genre llenyddol dychanol...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt; Defnyddir y termau ‘dychan uffernaidd’ ( S. &amp;#039;&amp;#039;infernal satire&amp;#039;&amp;#039;) a ‘genre uffernaidd’ (S. &amp;#039;&amp;#039;infernal genre&amp;#039;&amp;#039;) ar gyfer y genre llenyddol dychanol a oedd yn ymwneud yn benodol ag angau a’r isfyd. Genre cyfansawdd ydyw ac mae iddo wreiddiau hynafol sy’n cynnwys haenau clasurol a phaganaidd cynnar yn ogystal â haenau Cristnogol diweddarach. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mae haen baganaidd y genre i’w gweld yn neialogau’r meirw gan Lucian (3g.), awdur o Syria a ysgrifennai mewn Groeg. Cafodd Lucian gynulleidfa newydd yn ystod cyfnod y Dadeni wrth i ddyneiddwyr ymddiddori drachefn yng nghlasuron Groeg a Rhufain. Darllenwyd ei waith gan awduron a gynhaliodd fomentwm dychan uffernaidd yn Ewrop: François Rabelais (c. 1494-c. 1553), Ben Jonson (1572/3-1637), Quevedo (1580-1645), Paul Scarron (1610-60), Bernard le Bovier de Fontenelle (1657-1757), Jonathan Swift (1667-1745) a François Fénelon (1751-1715).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gwelir haen Gristnogol y genre yn y modd y benthyciodd yn drwm oddi wrth stoc amrywiol o ddelweddau a oedd yn rhan ‘o waddol cyffredin y traddodiad gweledigaethol’ (Gwyn Thomas), sef elfennau beiblaidd, dwyreinol, Celtaidd a Thiwtonaidd ynghylch nefoedd ac uffern sydd i’w gweld yng ngweledigaethau crefyddol mwyaf poblogaidd Ewrop Ganoloesol: &amp;#039;Purdan Padrig&amp;#039;, &amp;#039;Breuddwyt Pawl Ebostol&amp;#039;,&amp;#039;Apocalupsis Petri&amp;#039;, Gweledigaeth Piers Plowman, Gweledigaeth Drythelm, Gweledigaeth Wettin, a Comedi Ddwyfol Dante.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Er gwaethaf y gwreiddiau hynafol hyn, daeth dychan uffernaidd yn boblogaidd iawn ymhlith awduron yn Lloegr yn ystod 17g. a’r 18g.. Mae’n debyg mai gwaith Barnabe Riche yw’r enghraifft gynharaf, sef &amp;#039;&amp;#039;Greenes News both from Heaven and Hell&amp;#039;&amp;#039; (1593). Addasiadau Saesneg Richard Crawshawe a Roger L’Estrange (1616-1704) o &amp;#039;Los Sueños&amp;#039;, gweledigaethau’r Sbaenwr Dom Fransisco Gomez de Quevedo Villegas, fu’n gyfrifol am boblogeiddio’r genre, a Tom Brown (1663-1704) a Ned Ward (1667-1731) yw’r awduron a gysylltir fwyaf â’r genre. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;Gweledigaetheu y Bardd Cwsc&amp;#039;&amp;#039; (1703) gan Ellis Wynne (1671–1734) yw’r enghraifft fwyaf adnabyddus o ddychan uffernaidd yn y Gymraeg. Dangosodd Gwyn Thomas fod ar Ellis Wynne ddyled lenyddol drom i waith L’Estrange. Y mae cyfrol Gwyn Thomas yn dal ei thir fel yr astudiaeth fwyaf cynhwysfawr o wedd Gymreig y genre yng Nghymru. Erbyn i Ellis Wynne gyhoeddi ei weledigaethau, roedd y genre ar drai. Yn y 18g. yng Nghymru, ceir enghreifftiau byrion o’r genre ar ffurf llythyrau oddi wrth y meirw at y byw gan Lewis Morris (1701-65), William Williams o Bantycelyn (1717-91) ac Edward Williams (Iolo Morganwg, 1747-1826). Ystyrir &amp;#039;&amp;#039;Gohebiaethau Syr Meurig Grynwsth&amp;#039;&amp;#039; (1856–58) gan John Ceiriog Hughes (Ceiriog, 1832-87) yn enghreifftiau o ffuglen wyddonol gynnar, ond mae’r llythyrau hefyd yn dal perthynas agos â’r genre uffernaidd ar sail eu lleoliad arallfydol. Mae’r genre uffernaidd yn dangos sut y cyfoethogwyd traddodiadau llenyddol Cymru trwy gyfieithu diwylliannol o draddodiadau llenyddol Seisnig, Ewropeaidd a Chlasurol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dwy echel hanfodol y genre hwn yw’r lleoliad arallfydol a’r safbwynt dychanol. Fe’i lleolir mewn byd arall, fel arfer mewn uffern neu burdan y traddodiad Cristnogol, neu ynteu’r isfyd Clasurol. Y meirw a’r natur ddynol yw ffocws y dychan. Gan mai’r deunydd crai uffernaidd hwn sy’n diffinio’r genre mae iddo gryn hyblygrwydd o ran ei ffurf allanol. Ceir enghreifftiau o lythyrau oddi wrth unigolyn marw at unigolyn byw, a’r rheiny wedi eu postio yn uffern neu mewn lleoliad arallfydol arall fel y lleuad. Ceir enghreifftiau eraill ar ffurf breuddwyd neu weledigaeth o’r byd arall; fel arfer yng nghwmni cydymaith neu dywysydd arallfydol, fel angel neu un o’r meirw. Ceir hefyd enghreifftiau ar ffurf [[deialog]], sef naill ai â chydymaith arallfydol neu rhwng y byw a’r marw.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dadleuodd yr hanesydd llenyddol Benjamin Boyce fod rhesymoliaeth y cyfnod yn un achos dros boblogrwydd y genre hwn yn yr 17g., yn arbennig felly, ddadleuon Sosiniaid Gwlad Pwyl, Ariaid Seisnig a Phlatonwyr Caer-grawnt a oedd yn bwrw amheuaeth ar athrawiaeth uffern. Mewn cyfnod a danseiliodd athrawiaeth uffern, gallai llenorion fanteisio ar botensial comig uffern a’r isfyd. Serch hynny, roedd ambell awdur yn ofalus i bwysleisio mai dychanu’r natur ddynol oedd eu bwriad ac nid dychanu’r athrawiaeth Gristnogol ynghylch uffern fel y cyfryw.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Cathryn A. Charnell-White&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Llyfryddiaeth==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Benjamin Boyce, B. (1943), ‘News From Hell: Communications from the Nether World in English Writings of the Seventeenth and Eighteenth Centuries’, &amp;#039;&amp;#039;Publications of the Modern Language Asssociation&amp;#039;&amp;#039;, 58:2, 402–37; ar gael ar-lein https://www.jstor.org/stable/459052?seq=1#page_scan_tab_contents [Cyrchwyd 3 Ionawr 2018].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Charnell-White, C.A. (2007), &amp;#039;&amp;#039;O’r Cysgodion: Llythyrau’r Meirw at y Byw&amp;#039;&amp;#039; (Aberystwyth, 2007).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hughes, J. Ceiriog, (1948) &amp;#039;&amp;#039;Gohebiaethau Syr Meurig Grynswth&amp;#039;&amp;#039;, gol. Hugh Bevan (&amp;lt;nowiki&amp;gt;Caerdydd&amp;lt;/nowiki&amp;gt;: Gwasg Prifysgol Cymru)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Thomas, G. (1971) &amp;#039;&amp;#039;Y Bardd Cwsg a’r Gefndir&amp;#039;&amp;#039; (&amp;lt;nowiki&amp;gt;Caerdydd&amp;lt;/nowiki&amp;gt;: Gwasg Prifysgol Cymru).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{CC BY-SA}}&lt;br /&gt;
[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>MariFflur</name></author>
	</entry>
</feed>