Ellis, Osian (1928-2021) - Hanes diwygio

CadiW am 13:42, 10 Medi 2021

2021-09-10T13:42:33Z

CadiW am 14:15, 6 Gorffennaf 2021

2021-07-06T14:15:26Z

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'NOAUTOLINKS '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

2021-07-06T14:05:29Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '__NOAUTOLINKS__ '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

Tudalen newydd

__NOAUTOLINKS__
'''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''

Un o [[delynorion]] gorau ei genhedlaeth, athro, [[canwr penillion]], trefnydd a chyfansoddwr. Ganed Osian Gwynn Ellis yn Ffynnongroyw, Sir y Fflint, a’i fagu yn Sir Ddinbych mewn teulu hyddysg yng ngherddoriaeth a diwylliant Cymru. Yn ddeg oed, dechreuodd astudio’r delyn gydag Alwena Roberts, Telynores Iâl (1899-1981), ac yna gyda Gwendolen Mason (1883-1977) yn yr Academi Gerdd Frenhinol; ef a olynodd Mason yn Athro’r delyn yn yr Academi (1959-89).

Darlledodd gyntaf yn 1947, a dechrau ar yrfa recordio nodedig yn 1949 gyda’r Welsh Recorded Music Society. Aeth rhagddo i recordio ar gyfer llu o labeli eraill megis Decca, [[Delysé]], Lyrita, Meridian, Philips, Sain ac Unicorn-Kanchana gan gwmpasu ''repertoire'' eang, o [[ganeuon traddodiadol]] Cymru i [[gerddoriaeth gelfyddydol]] y cyfnod Clasurol a Rhamantaidd i ddeunydd o’r 20g.; o ran cerddoriaeth gyfoes, roedd y recordiadau’n cynnwys comisiynau, cyflwyniadau a pherfformiadau cyntaf.

Enillodd ei ddisg o ''concerti'' Handel yn 1960 (i L’Oiseau-Lyre) gyda Philomusica Llundain, dan arweiniad Granville Jones, yr enwog ''Grand Prix du Disque,'' a chafodd ei recordiad yn 1962 o Gerddoriaeth Siambr Ffrengig (ac yn arbennig ''Introduction & Allegro'' Ravel) gydag ''ensemble'' Melos (yr ymunodd â hwy yn 1954) gymeradwyaeth eang gan y beirniaid. Yn 1964, derbyniodd y Wobr Ryngwladol i Unawdwyr a ddyfernir gan banel rhyngwladol i’r ‘offerynnwr unigol mwyaf eithriadol o unrhyw wlad’.

Yn ystod yr 1950au, yr 1960au a’r 1970au teithiodd y byd fel unawdydd a chyda sawl ''ensemble'' gan gynnwys y Philharmonia a Cherddorfa Symffoni Llundain (y bu’n Brif Delynor iddi o 1961 hyd 1994). Gweithiodd hefyd gyda Hugh Griffith, Richard Burton, Dame Edith Evans a Dame Peggy Ashcroft.

Bu cydweithio ffrwythlon rhyngddo ef a Benjamin Britten (1913-76), cydweithio a ddechreuodd yn 1960 gydag ''A Midsummer Night’s Dream'' op. 64 ac a barhaodd gyda gweithiau fel y ''War Requiem'' op. 66 (1962), ''Curlew River'' op. 71 (1964), ''The Burning Fiery Furnace'' op. 77 (1966) a ''The Prodigal Son'' op. 81 (1968). Ellis a gomisiynodd ''Suite'' Britten i delyn unigol op. 83 (1969) gan roi’r perfformiad cyntaf o’r gwaith yng [[Ngŵyl]] Aldeburgh y flwyddyn honno. Arweiniodd ei berfformiad ar gyfer y Fam Frenhines yn 1976 (gyda Peter Pears) o waith Britten, ''A Birthday Hansel,'' at sawl ymweliad â’r Royal Lodge, Windsor.

Ymhlith y cyfansoddwyr eraill a ysgrifennodd ar ei gyfer y mae [[David Wynne]] (1900-83); [[Alun Hoddinott]] (1929–2008); Jørgen Jersild (1913-2004) - a gyflwynwyd i Ellis gan Britten; [[William Mathias]] (1934–92); Malcolm Arnold (1921-2006); Gian Carlo Menotti (1911-2007); William Schuman (1910–92); Robin Holloway (g.1943) a [[Rhian Samuel]] (g.1944). Ymhlith gweithiau gwreiddiol Osian Ellis y mae’r ''St Asaph Canticles'' (1988) a ''Diversions'' ar gyfer dwy delyn (1990).

Arweiniodd cyfnod o ymchwil yng Ngregynog at ei lyfr, ''The Story of the Harp in Wales'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 1991), ac mae wedi cyhoeddi erthyglau ar lawysgrif [[Robert ap Huw]] ac ar [[John Parry]] (Rhiwabon). Yn 1947 fe’i penodwyd yn aelod o bwyllgor gwaith [[Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru]] a bu’n un o’r is-lywyddion er ''c.''1969; mae hefyd yn aelod o [[Gymdeithas Cerdd Dant Cymru]]. Ymhlith yr anrhydeddau niferus a ddaeth i’w ran y mae CBE (1971), DMus er anrhydedd (Prifysgol Cymru, 1970), FRAM (1960) a Chymrodoriaeth [[Prifysgol]] Bangor. Mae ei waith digymar gyda rhai o gerddorion mwyaf yr 20g. wedi cyfoethogi ''repertoire'' y delyn yn sylweddol. Ymhlith ei ddisgyblion y mae [[Elinor Bennett]].

'''David R. Jones'''

==Disgyddiaeth==

*George Frideric Handel, ''Lute and Harp Concerto in B flat major'' [etc.] (L’Oiseau-Lyre QL50181, 1960)

*Benjamin Britten, ''A Birthday Hansel'' (Decca SXL6788, 1976)

*Maurice Ravel, ''Introduction and Allegro'' [etc.] (Decca 414 063-1, 1985)

*William Mathias, ''Harp Concerto'' [etc.] (Lyrita SRCD325, 1995)

==Llyfryddiaeth==

*Osian Ellis, ‘Welsh Music: History and Fancy’, ''Transactions of the Honourable Society of Cymmrodorion,'' Session 1972-73 (Llundain, 1973), 73–94

*———, ‘Ap Huw: Untying the Knot’, ''Soundings,'' 6 (1977), 67–87

*———, ‘Ap Huw, Robert’, ''The New Grove Dictionary of Music and Musicians'' gol. Stanley Sadie (Llundain, 1980), 1, 501–2

*———, ''The Story of the Harp in Wales'' (Caerdydd, 1991 [1980])

{{CC BY-SA Cydymaith}}
[[Categori:Cerddoriaeth]]

@@ Llinell 14: / Llinell 14: @@
 Ymhlith y cyfansoddwyr eraill a ysgrifennodd ar ei gyfer y mae [[Wynne, David (1900-83) | David Wynne]] (1900-83); [[Hoddinott, Alun (1929-2008) | Alun Hoddinott]] (1929–2008); Jørgen Jersild (1913-2004) - a gyflwynwyd i Ellis gan Britten; [[Mathias, William (1934-92) | William Mathias]] (1934–92); Malcolm Arnold (1921-2006); Gian Carlo Menotti (1911-2007); William Schuman (1910–92); Robin Holloway (g.1943) a [[Samuel, Rhian (g.1944) | Rhian Samuel]] (g.1944). Ymhlith gweithiau gwreiddiol Osian Ellis y mae’r ''St Asaph Canticles'' (1988) a ''Diversions'' ar gyfer dwy delyn (1990).
 Arweiniodd cyfnod o ymchwil yng Ngregynog at ei lyfr, ''The Story of the Harp in Wales'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 1991), ac mae wedi cyhoeddi erthyglau ar lawysgrif [[Ap Huw, Robert (c.1580-1665) | Robert ap Huw]] ac ar [[Parry, John (Parry Ddall; c.1710-82) | John Parry]] (Rhiwabon). Yn 1947 fe’i penodwyd yn aelod o bwyllgor gwaith [[Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru]] a bu’n un o’r is-lywyddion er ''c.''1969; mae hefyd yn aelod o [[Cymdeithas Cerdd Dant Cymru | Gymdeithas Cerdd Dant Cymru]]. Ymhlith yr anrhydeddau niferus a ddaeth i’w ran y mae CBE (1971), DMus er anrhydedd (Prifysgol Cymru, 1970), FRAM (1960) a Chymrodoriaeth [[Prifysgolion a Cherddoriaeth yng Nghymru | Prifysgol]] Bangor. Mae ei waith digymar gyda rhai o gerddorion mwyaf yr 20g. wedi cyfoethogi ''repertoire'' y delyn yn sylweddol. Ymhlith ei ddisgyblion y mae [[Bennett, Elinor (g.1943) | Elinor Bennett]].
 '''David R. Jones'''

@@ Llinell 2: / Llinell 2: @@
 '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''
-Un o [[delynorion]] gorau ei genhedlaeth, athro, [[canwr penillion]], trefnydd a chyfansoddwr. Ganed Osian Gwynn Ellis yn Ffynnongroyw, Sir y Fflint, a’i fagu yn Sir Ddinbych mewn teulu hyddysg yng ngherddoriaeth a diwylliant Cymru. Yn ddeg oed, dechreuodd astudio’r delyn gydag Alwena Roberts, Telynores Iâl (1899-1981), ac yna gyda Gwendolen Mason (1883-1977) yn yr Academi Gerdd Frenhinol; ef a olynodd Mason yn Athro’r delyn yn yr Academi (1959-89).
+Un o [[Telyn | delynorion]] gorau ei genhedlaeth, athro, [[Canu Penillion (gwreiddiau) | canwr penillion]], trefnydd a chyfansoddwr. Ganed Osian Gwynn Ellis yn Ffynnongroyw, Sir y Fflint, a’i fagu yn Sir Ddinbych mewn teulu hyddysg yng ngherddoriaeth a diwylliant Cymru. Yn ddeg oed, dechreuodd astudio’r delyn gydag Alwena Roberts, Telynores Iâl (1899-1981), ac yna gyda Gwendolen Mason (1883-1977) yn yr Academi Gerdd Frenhinol; ef a olynodd Mason yn Athro’r delyn yn yr Academi (1959-89).
-Darlledodd gyntaf yn 1947, a dechrau ar yrfa recordio nodedig yn 1949 gyda’r Welsh Recorded Music Society. Aeth rhagddo i recordio ar gyfer llu o labeli eraill megis Decca, [[Delysé]], Lyrita, Meridian, Philips, Sain ac Unicorn-Kanchana gan gwmpasu ''repertoire'' eang, o [[ganeuon traddodiadol]] Cymru i [[gerddoriaeth gelfyddydol]] y cyfnod Clasurol a Rhamantaidd i ddeunydd o’r 20g.; o ran cerddoriaeth gyfoes, roedd y recordiadau’n cynnwys comisiynau, cyflwyniadau a pherfformiadau cyntaf.
+Darlledodd gyntaf yn 1947, a dechrau ar yrfa recordio nodedig yn 1949 gyda’r Welsh Recorded Music Society. Aeth rhagddo i recordio ar gyfer llu o labeli eraill megis Decca, [[Delysé, Cwmni Recordio | Delysé]], Lyrita, Meridian, Philips, Sain ac Unicorn-Kanchana gan gwmpasu ''repertoire'' eang, o [[Gwerin, Canu a Cherddoriaeth Draddodiadol | ganeuon traddodiadol]] Cymru i [[Clasurol a Chelfyddydol, Cerddoriaeth | gerddoriaeth gelfyddydol]] y cyfnod Clasurol a Rhamantaidd i ddeunydd o’r 20g.; o ran cerddoriaeth gyfoes, roedd y recordiadau’n cynnwys comisiynau, cyflwyniadau a pherfformiadau cyntaf.
 Enillodd ei ddisg o ''concerti'' Handel yn 1960 (i L’Oiseau-Lyre) gyda Philomusica Llundain, dan arweiniad Granville Jones, yr enwog ''Grand Prix du Disque,'' a chafodd ei recordiad yn 1962 o Gerddoriaeth Siambr Ffrengig (ac yn arbennig ''Introduction & Allegro'' Ravel) gydag ''ensemble'' Melos (yr ymunodd â hwy yn 1954) gymeradwyaeth eang gan y beirniaid. Yn 1964, derbyniodd y Wobr Ryngwladol i Unawdwyr a ddyfernir gan banel rhyngwladol i’r ‘offerynnwr unigol mwyaf eithriadol o unrhyw wlad’.
@@ Llinell 10: / Llinell 10: @@
 Yn ystod yr 1950au, yr 1960au a’r 1970au teithiodd y byd fel unawdydd a chyda sawl ''ensemble'' gan gynnwys y Philharmonia a Cherddorfa Symffoni Llundain (y bu’n Brif Delynor iddi o 1961 hyd 1994). Gweithiodd hefyd gyda Hugh Griffith, Richard Burton, Dame Edith Evans a Dame Peggy Ashcroft.
-Bu cydweithio ffrwythlon rhyngddo ef a Benjamin Britten (1913-76), cydweithio a ddechreuodd yn 1960 gydag ''A Midsummer Night’s Dream'' op. 64 ac a barhaodd gyda gweithiau fel y ''War Requiem'' op. 66 (1962), ''Curlew River'' op. 71 (1964), ''The Burning Fiery Furnace'' op. 77 (1966) a ''The Prodigal Son'' op. 81 (1968). Ellis a gomisiynodd ''Suite'' Britten i delyn unigol op. 83 (1969) gan roi’r perfformiad cyntaf o’r gwaith yng [[Ngŵyl]] Aldeburgh y flwyddyn honno. Arweiniodd ei berfformiad ar gyfer y Fam Frenhines yn 1976 (gyda Peter Pears) o waith Britten, ''A Birthday Hansel,'' at sawl ymweliad â’r Royal Lodge, Windsor.
+Bu cydweithio ffrwythlon rhyngddo ef a Benjamin Britten (1913-76), cydweithio a ddechreuodd yn 1960 gydag ''A Midsummer Night’s Dream'' op. 64 ac a barhaodd gyda gweithiau fel y ''War Requiem'' op. 66 (1962), ''Curlew River'' op. 71 (1964), ''The Burning Fiery Furnace'' op. 77 (1966) a ''The Prodigal Son'' op. 81 (1968). Ellis a gomisiynodd ''Suite'' Britten i delyn unigol op. 83 (1969) gan roi’r perfformiad cyntaf o’r gwaith yng [[Gwyliau Cerddoriaeth | Ngŵyl]] Aldeburgh y flwyddyn honno. Arweiniodd ei berfformiad ar gyfer y Fam Frenhines yn 1976 (gyda Peter Pears) o waith Britten, ''A Birthday Hansel,'' at sawl ymweliad â’r Royal Lodge, Windsor.
-Ymhlith y cyfansoddwyr eraill a ysgrifennodd ar ei gyfer y mae [[David Wynne]] (1900-83); [[Alun Hoddinott]] (1929–2008); Jørgen Jersild (1913-2004) - a gyflwynwyd i Ellis gan Britten; [[William Mathias]] (1934–92); Malcolm Arnold (1921-2006); Gian Carlo Menotti (1911-2007); William Schuman (1910–92); Robin Holloway (g.1943) a [[Rhian Samuel]] (g.1944). Ymhlith gweithiau gwreiddiol Osian Ellis y mae’r ''St Asaph Canticles'' (1988) a ''Diversions'' ar gyfer dwy delyn (1990).
+Ymhlith y cyfansoddwyr eraill a ysgrifennodd ar ei gyfer y mae [[Wynne, David (1900-83) | David Wynne]] (1900-83); [[Hoddinott, Alun (1929-2008) | Alun Hoddinott]] (1929–2008); Jørgen Jersild (1913-2004) - a gyflwynwyd i Ellis gan Britten; [[Mathias, William (1934-92) | William Mathias]] (1934–92); Malcolm Arnold (1921-2006); Gian Carlo Menotti (1911-2007); William Schuman (1910–92); Robin Holloway (g.1943) a [[Samuel, Rhian (g.1944) | Rhian Samuel]] (g.1944). Ymhlith gweithiau gwreiddiol Osian Ellis y mae’r ''St Asaph Canticles'' (1988) a ''Diversions'' ar gyfer dwy delyn (1990).
-Arweiniodd cyfnod o ymchwil yng Ngregynog at ei lyfr, ''The Story of the Harp in Wales'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 1991), ac mae wedi cyhoeddi erthyglau ar lawysgrif [[Robert ap Huw]] ac ar [[John Parry]] (Rhiwabon). Yn 1947 fe’i penodwyd yn aelod o bwyllgor gwaith [[Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru]] a bu’n un o’r is-lywyddion er ''c.''1969; mae hefyd yn aelod o [[Gymdeithas Cerdd Dant Cymru]]. Ymhlith yr anrhydeddau niferus a ddaeth i’w ran y mae CBE (1971), DMus er anrhydedd (Prifysgol Cymru, 1970), FRAM (1960) a Chymrodoriaeth [[Prifysgol]] Bangor. Mae ei waith digymar gyda rhai o gerddorion mwyaf yr 20g. wedi cyfoethogi ''repertoire'' y delyn yn sylweddol. Ymhlith ei ddisgyblion y mae [[Elinor Bennett]].
+Arweiniodd cyfnod o ymchwil yng Ngregynog at ei lyfr, ''The Story of the Harp in Wales'' (Gwasg Prifysgol Cymru, 1991), ac mae wedi cyhoeddi erthyglau ar lawysgrif [[Ap Huw, Robert (c.1580-1665) | Robert ap Huw]] ac ar [[Parry, John (Parry Ddall; c.1710-82) | John Parry]] (Rhiwabon). Yn 1947 fe’i penodwyd yn aelod o bwyllgor gwaith [[Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru]] a bu’n un o’r is-lywyddion er ''c.''1969; mae hefyd yn aelod o [[Cymdeithas Cerdd Dant Cymru | Gymdeithas Cerdd Dant Cymru]]. Ymhlith yr anrhydeddau niferus a ddaeth i’w ran y mae CBE (1971), DMus er anrhydedd (Prifysgol Cymru, 1970), FRAM (1960) a Chymrodoriaeth [[Prifysgolion a Cherddoriaeth yng Nghymru | Prifysgol]] Bangor. Mae ei waith digymar gyda rhai o gerddorion mwyaf yr 20g. wedi cyfoethogi ''repertoire'' y delyn yn sylweddol. Ymhlith ei ddisgyblion y mae [[Bennett, Elinor (g.1943) | Elinor Bennett]].
 '''David R. Jones'''

Ellis, Osian (1928-2021) - Hanes diwygio

CadiW am 13:42, 10 Medi 2021

CadiW am 14:15, 6 Gorffennaf 2021

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '__NOAUTOLINKS__ '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'NOAUTOLINKS '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'