Elwyn-Edwards, Dilys (1918-2012) - Hanes diwygio

CadiW am 14:21, 25 Awst 2021

2021-08-25T14:21:07Z

CadiW am 14:20, 25 Awst 2021

2021-08-25T14:20:37Z

CadiW am 14:20, 25 Awst 2021

2021-08-25T14:20:09Z

CadiW am 14:19, 25 Awst 2021

2021-08-25T14:19:43Z

CadiW am 14:19, 25 Awst 2021

2021-08-25T14:19:25Z

CadiW am 14:18, 25 Awst 2021

2021-08-25T14:18:56Z

CadiW am 14:16, 25 Awst 2021

2021-08-25T14:16:14Z

CadiW am 22:15, 1 Mehefin 2021

2021-06-01T22:15:47Z

CadiW am 14:40, 4 Mai 2021

2021-05-04T14:40:51Z

CadiW am 20:34, 19 Mawrth 2021

2021-03-19T20:34:58Z

@@ Llinell 16: / Llinell 16: @@
 Dechreuodd gyhoeddi casgliadau o ganeuon a rhan-ganeuon [[Corau Cymysg | corawl]] tua diwedd yr 1950au a daeth nifer o’r rhain yn glasuron, megis ''Chwe Chân i Blant'' (I. D. Hooson, 1962) a ''Caneuon y Tri Aderyn'' (R. Williams Parry, 1962). Erys ‘Mae hiraeth yn y môr’ o’r casgliad hwn ymhlith y caneuon Cymraeg perffeithiaf a’r mwyaf poblogaidd a gyfansoddwyd erioed, er y byddai Dilys bob amser yn mynnu mai dim ond o dan berswâd y dramodydd John Gwilym Jones y’i cyfansoddodd gan ei bod hi ei hun yn amau y gellid gosod [[soned]] yn llwyddiannus.
-[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor.jpeg|thumb|<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]
+[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor Dilys Elwyn Edwards.png|thumb|<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]
 Daeth rhai caneuon o blith ei chasgliadau diweddarach hefyd yn glasuron, megis ‘Hydref’ i eiriau [[T. Gwynn Jones]] o’r cylch ''Caneuon y Tymhorau'', ac o 1983 ymlaen cyfansoddodd yn helaeth eto ar gyfer corau, gan gynnwys nifer o ddarnau cysegredig. Roedd yn dibynnu’n llwyr ar farn a chefnogaeth Elwyn ar bob mater barddonol ac wrth ymwneud â geiriau, ac yn dilyn ei farwolaeth yn 2003 rhoddodd y gorau i gyfansoddi’n gyfan gwbl.

@@ Llinell 16: / Llinell 16: @@
 Dechreuodd gyhoeddi casgliadau o ganeuon a rhan-ganeuon [[Corau Cymysg | corawl]] tua diwedd yr 1950au a daeth nifer o’r rhain yn glasuron, megis ''Chwe Chân i Blant'' (I. D. Hooson, 1962) a ''Caneuon y Tri Aderyn'' (R. Williams Parry, 1962). Erys ‘Mae hiraeth yn y môr’ o’r casgliad hwn ymhlith y caneuon Cymraeg perffeithiaf a’r mwyaf poblogaidd a gyfansoddwyd erioed, er y byddai Dilys bob amser yn mynnu mai dim ond o dan berswâd y dramodydd John Gwilym Jones y’i cyfansoddodd gan ei bod hi ei hun yn amau y gellid gosod [[soned]] yn llwyddiannus.
-[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor.jpeg|<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]
+[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor.jpeg|thumb|<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]
 Daeth rhai caneuon o blith ei chasgliadau diweddarach hefyd yn glasuron, megis ‘Hydref’ i eiriau [[T. Gwynn Jones]] o’r cylch ''Caneuon y Tymhorau'', ac o 1983 ymlaen cyfansoddodd yn helaeth eto ar gyfer corau, gan gynnwys nifer o ddarnau cysegredig. Roedd yn dibynnu’n llwyr ar farn a chefnogaeth Elwyn ar bob mater barddonol ac wrth ymwneud â geiriau, ac yn dilyn ei farwolaeth yn 2003 rhoddodd y gorau i gyfansoddi’n gyfan gwbl.

@@ Llinell 16: / Llinell 16: @@
 Dechreuodd gyhoeddi casgliadau o ganeuon a rhan-ganeuon [[Corau Cymysg | corawl]] tua diwedd yr 1950au a daeth nifer o’r rhain yn glasuron, megis ''Chwe Chân i Blant'' (I. D. Hooson, 1962) a ''Caneuon y Tri Aderyn'' (R. Williams Parry, 1962). Erys ‘Mae hiraeth yn y môr’ o’r casgliad hwn ymhlith y caneuon Cymraeg perffeithiaf a’r mwyaf poblogaidd a gyfansoddwyd erioed, er y byddai Dilys bob amser yn mynnu mai dim ond o dan berswâd y dramodydd John Gwilym Jones y’i cyfansoddodd gan ei bod hi ei hun yn amau y gellid gosod [[soned]] yn llwyddiannus.
-[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor.png|<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]
+[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor.jpeg|<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]
 Daeth rhai caneuon o blith ei chasgliadau diweddarach hefyd yn glasuron, megis ‘Hydref’ i eiriau [[T. Gwynn Jones]] o’r cylch ''Caneuon y Tymhorau'', ac o 1983 ymlaen cyfansoddodd yn helaeth eto ar gyfer corau, gan gynnwys nifer o ddarnau cysegredig. Roedd yn dibynnu’n llwyr ar farn a chefnogaeth Elwyn ar bob mater barddonol ac wrth ymwneud â geiriau, ac yn dilyn ei farwolaeth yn 2003 rhoddodd y gorau i gyfansoddi’n gyfan gwbl.

@@ Llinell 16: / Llinell 16: @@
 Dechreuodd gyhoeddi casgliadau o ganeuon a rhan-ganeuon [[Corau Cymysg | corawl]] tua diwedd yr 1950au a daeth nifer o’r rhain yn glasuron, megis ''Chwe Chân i Blant'' (I. D. Hooson, 1962) a ''Caneuon y Tri Aderyn'' (R. Williams Parry, 1962). Erys ‘Mae hiraeth yn y môr’ o’r casgliad hwn ymhlith y caneuon Cymraeg perffeithiaf a’r mwyaf poblogaidd a gyfansoddwyd erioed, er y byddai Dilys bob amser yn mynnu mai dim ond o dan berswâd y dramodydd John Gwilym Jones y’i cyfansoddodd gan ei bod hi ei hun yn amau y gellid gosod [[soned]] yn llwyddiannus.
-[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor.png]]<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]
+[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor.png|<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]
 Daeth rhai caneuon o blith ei chasgliadau diweddarach hefyd yn glasuron, megis ‘Hydref’ i eiriau [[T. Gwynn Jones]] o’r cylch ''Caneuon y Tymhorau'', ac o 1983 ymlaen cyfansoddodd yn helaeth eto ar gyfer corau, gan gynnwys nifer o ddarnau cysegredig. Roedd yn dibynnu’n llwyr ar farn a chefnogaeth Elwyn ar bob mater barddonol ac wrth ymwneud â geiriau, ac yn dilyn ei farwolaeth yn 2003 rhoddodd y gorau i gyfansoddi’n gyfan gwbl.

@@ Llinell 16: / Llinell 16: @@
 Dechreuodd gyhoeddi casgliadau o ganeuon a rhan-ganeuon [[Corau Cymysg | corawl]] tua diwedd yr 1950au a daeth nifer o’r rhain yn glasuron, megis ''Chwe Chân i Blant'' (I. D. Hooson, 1962) a ''Caneuon y Tri Aderyn'' (R. Williams Parry, 1962). Erys ‘Mae hiraeth yn y môr’ o’r casgliad hwn ymhlith y caneuon Cymraeg perffeithiaf a’r mwyaf poblogaidd a gyfansoddwyd erioed, er y byddai Dilys bob amser yn mynnu mai dim ond o dan berswâd y dramodydd John Gwilym Jones y’i cyfansoddodd gan ei bod hi ei hun yn amau y gellid gosod [[soned]] yn llwyddiannus.
-[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor.png|200px|bawd|chwith]]<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]
+[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor.png]]<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]
 Daeth rhai caneuon o blith ei chasgliadau diweddarach hefyd yn glasuron, megis ‘Hydref’ i eiriau [[T. Gwynn Jones]] o’r cylch ''Caneuon y Tymhorau'', ac o 1983 ymlaen cyfansoddodd yn helaeth eto ar gyfer corau, gan gynnwys nifer o ddarnau cysegredig. Roedd yn dibynnu’n llwyr ar farn a chefnogaeth Elwyn ar bob mater barddonol ac wrth ymwneud â geiriau, ac yn dilyn ei farwolaeth yn 2003 rhoddodd y gorau i gyfansoddi’n gyfan gwbl.

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 14:16, 25 Awst 2021
Llinell 15:		Llinell 15:

	Dechreuodd gyhoeddi casgliadau o ganeuon a rhan-ganeuon [[Corau Cymysg \| corawl]] tua diwedd yr 1950au a daeth nifer o’r rhain yn glasuron, megis ''Chwe Chân i Blant'' (I. D. Hooson, 1962) a ''Caneuon y Tri Aderyn'' (R. Williams Parry, 1962). Erys ‘Mae hiraeth yn y môr’ o’r casgliad hwn ymhlith y caneuon Cymraeg perffeithiaf a’r mwyaf poblogaidd a gyfansoddwyd erioed, er y byddai Dilys bob amser yn mynnu mai dim ond o dan berswâd y dramodydd John Gwilym Jones y’i cyfansoddodd gan ei bod hi ei hun yn amau y gellid gosod [[soned]] yn llwyddiannus.		Dechreuodd gyhoeddi casgliadau o ganeuon a rhan-ganeuon [[Corau Cymysg \| corawl]] tua diwedd yr 1950au a daeth nifer o’r rhain yn glasuron, megis ''Chwe Chân i Blant'' (I. D. Hooson, 1962) a ''Caneuon y Tri Aderyn'' (R. Williams Parry, 1962). Erys ‘Mae hiraeth yn y môr’ o’r casgliad hwn ymhlith y caneuon Cymraeg perffeithiaf a’r mwyaf poblogaidd a gyfansoddwyd erioed, er y byddai Dilys bob amser yn mynnu mai dim ond o dan berswâd y dramodydd John Gwilym Jones y’i cyfansoddodd gan ei bod hi ei hun yn amau y gellid gosod [[soned]] yn llwyddiannus.
		+
		+	[[Delwedd:Mae Hiraeth yn y Mor.jpeg\|thumb\|<small>Bar 1–4 o ‘Mae Hiraeth yn y Môr’ gan Dilys Elwyn-Edwards (© Cwmni Cyhoeddi Gwynn).</small>]]

	Daeth rhai caneuon o blith ei chasgliadau diweddarach hefyd yn glasuron, megis ‘Hydref’ i eiriau [[T. Gwynn Jones]] o’r cylch ''Caneuon y Tymhorau'', ac o 1983 ymlaen cyfansoddodd yn helaeth eto ar gyfer corau, gan gynnwys nifer o ddarnau cysegredig. Roedd yn dibynnu’n llwyr ar farn a chefnogaeth Elwyn ar bob mater barddonol ac wrth ymwneud â geiriau, ac yn dilyn ei farwolaeth yn 2003 rhoddodd y gorau i gyfansoddi’n gyfan gwbl.		Daeth rhai caneuon o blith ei chasgliadau diweddarach hefyd yn glasuron, megis ‘Hydref’ i eiriau [[T. Gwynn Jones]] o’r cylch ''Caneuon y Tymhorau'', ac o 1983 ymlaen cyfansoddodd yn helaeth eto ar gyfer corau, gan gynnwys nifer o ddarnau cysegredig. Roedd yn dibynnu’n llwyr ar farn a chefnogaeth Elwyn ar bob mater barddonol ac wrth ymwneud â geiriau, ac yn dilyn ei farwolaeth yn 2003 rhoddodd y gorau i gyfansoddi’n gyfan gwbl.

@@ Llinell 4: / Llinell 4: @@
 Un o brif gyfansoddwyr caneuon Cymru   yn ystod yr 20g. Tra oedd yn ddisgybl yn Ysgol Dr Williams yn ei thref enedigol, Dolgellau, dangosodd ddiddordeb brwd mewn cerddoriaeth a barddoniaeth gan ddechrau cyfansoddi caneuon yn gynnar a defnyddio’i doniau fel cantores a phianydd i amlygu ei thalent greadigol.
-Enillodd ysgoloriaeth i Goleg Girton, Caergrawnt (cryn gamp mewn cyfnod pan nad oedd i ferched hawliau cyfartal yn y brifysgol honno), ond dewisodd yn hytrach dderbyn Ysgoloriaeth [[Joseph Parry]] i Brifysgol Caerdydd. Er iddi gael y cwrs yno yn sych a diddychymyg, digwyddodd dau beth yng Nghaerdydd a oedd i newid cwrs ei bywyd, sef iddi ddarganfod cerddoriaeth Herbert Howells (1892–1983) (wrth ganu ei waith yn y côr) a chyfarfod ei darpar ŵr, un o Gymry Llundain oedd â’i fryd ar y weinidogaeth, David Elwyn Edwards.
+Enillodd ysgoloriaeth i Goleg Girton, Caergrawnt (cryn gamp mewn cyfnod pan nad oedd i ferched hawliau cyfartal yn y brifysgol honno), ond dewisodd yn hytrach dderbyn Ysgoloriaeth [[Parry, Joseph (1841-1903) | Joseph Parry]] i Brifysgol Caerdydd. Er iddi gael y cwrs yno yn sych a diddychymyg, digwyddodd dau beth yng Nghaerdydd a oedd i newid cwrs ei bywyd, sef iddi ddarganfod cerddoriaeth Herbert Howells (1892–1983) (wrth ganu ei waith yn y côr) a chyfarfod ei darpar ŵr, un o Gymry Llundain oedd â’i fryd ar y weinidogaeth, David Elwyn Edwards.
 Wedi cyfnod yn ôl yn Ysgol Dr Williams yn dysgu, enillodd ysgoloriaeth bellach i’r Coleg Cerdd Brenhinol yn Llundain yn ystod yr 1950au cynnar lle gwireddodd freuddwyd trwy astudio am dair blynedd gyda Herbert Howells ei hun. Yn ystod y cyfnod hwn roedd yn byw yn Rhydychen lle’r oedd Elwyn yn astudio yng Ngholeg Mansfield.
-Roedd Howells yn enwog, fel athro, am ei allu i ddarganfod rhuddin personol ei ddisgyblion ac yna i’w galluogi i ddatblygu ar hyd llwybr a oedd yn gydnaws â’u greddf gynhenid. Yn achos Dilys Elwyn-Edwards canolbwyntiodd ei sylw ar ei thalent delynegol naturiol gan ddadansoddi tarddle ei harddull yn iaith foddawl gyfrin cyfansoddwyr Seisnig megis Delius, Vaughan Williams, Gustav Holst a [[Peter Warlock]]; sylwodd hefyd fod elfen Geltaidd yn perthyn i nifer o’r tueddiadau hyn er nad oeddynt â’u gwreiddiau o gwbl mewn unrhyw draddodiad neu [[ganu gwerin]].
+Roedd Howells yn enwog, fel athro, am ei allu i ddarganfod rhuddin personol ei ddisgyblion ac yna i’w galluogi i ddatblygu ar hyd llwybr a oedd yn gydnaws â’u greddf gynhenid. Yn achos Dilys Elwyn-Edwards canolbwyntiodd ei sylw ar ei thalent delynegol naturiol gan ddadansoddi tarddle ei harddull yn iaith foddawl gyfrin cyfansoddwyr Seisnig megis Delius, Vaughan Williams, Gustav Holst a [[Warlock, Peter (1894-1930) | Peter Warlock]]; sylwodd hefyd fod elfen Geltaidd yn perthyn i nifer o’r tueddiadau hyn er nad oeddynt â’u gwreiddiau o gwbl mewn unrhyw draddodiad neu [[Gwerin, Canu a Cherddoriaeth Draddodiadol | ganu gwerin]].
 Camp Dilys wrth aeddfedu oedd perffeithio iaith gerddorol ystwyth a chanadwy a oedd yn glir a chain ei mynegiant ond yn deillio hefyd o gyfoeth y traddodiad ''lieder'' ‘clasurol’ Almaenig, fel y’i hamlygwyd yng ngwaith Franz Schubert a Robert Schumann, a’r ''chanson'' Ffrengig yng nghaneuon Gabriel Fauré, Maurice Ravel a Claude Debussy. Ffefryn arall ganddi oedd Edvard Grieg, ac roedd cyfrolau caneuon y cyfansoddwyr hyn yn aml i’w canfod yn agored ar biano Dilys. Llwyddodd i greu arddull glasurol Gymreig yn ei chaneuon, un a ddeilliai’n uniongyrchol o’i hymateb greddfol i batrwm yr iaith yn y farddoniaeth a oedd agosaf at ei chalon.
@@ Llinell 14: / Llinell 14: @@
 Wedi ymgartrefu yng Nghaernarfon, lle’r oedd Elwyn yn weinidog gyda’r Presbyteriaid yng nghapel Castle Square (a hithau’n wraig gweinidog anghonfensiynol iawn), bu Dilys am gyfnod yn athrawes gerddoriaeth yn Ysgol Syr Hugh Owen ac wedyn yn diwtor piano yn y Coleg Normal, Bangor, a hefyd yn y Brifysgol yno.
-Dechreuodd gyhoeddi casgliadau o ganeuon a rhan-ganeuon [[corawl]] tua diwedd yr 1950au a daeth nifer o’r rhain yn glasuron, megis ''Chwe Chân i Blant'' (I. D. Hooson, 1962) a ''Caneuon y Tri Aderyn'' (R. Williams Parry, 1962). Erys ‘Mae hiraeth yn y môr’ o’r casgliad hwn ymhlith y caneuon Cymraeg perffeithiaf a’r mwyaf poblogaidd a gyfansoddwyd erioed, er y byddai Dilys bob amser yn mynnu mai dim ond o dan berswâd y dramodydd John Gwilym Jones y’i cyfansoddodd gan ei bod hi ei hun yn amau y gellid gosod [[soned]] yn llwyddiannus.
+Dechreuodd gyhoeddi casgliadau o ganeuon a rhan-ganeuon [[Corau Cymysg | corawl]] tua diwedd yr 1950au a daeth nifer o’r rhain yn glasuron, megis ''Chwe Chân i Blant'' (I. D. Hooson, 1962) a ''Caneuon y Tri Aderyn'' (R. Williams Parry, 1962). Erys ‘Mae hiraeth yn y môr’ o’r casgliad hwn ymhlith y caneuon Cymraeg perffeithiaf a’r mwyaf poblogaidd a gyfansoddwyd erioed, er y byddai Dilys bob amser yn mynnu mai dim ond o dan berswâd y dramodydd John Gwilym Jones y’i cyfansoddodd gan ei bod hi ei hun yn amau y gellid gosod [[soned]] yn llwyddiannus.
 Daeth rhai caneuon o blith ei chasgliadau diweddarach hefyd yn glasuron, megis ‘Hydref’ i eiriau [[T. Gwynn Jones]] o’r cylch ''Caneuon y Tymhorau'', ac o 1983 ymlaen cyfansoddodd yn helaeth eto ar gyfer corau, gan gynnwys nifer o ddarnau cysegredig. Roedd yn dibynnu’n llwyr ar farn a chefnogaeth Elwyn ar bob mater barddonol ac wrth ymwneud â geiriau, ac yn dilyn ei farwolaeth yn 2003 rhoddodd y gorau i gyfansoddi’n gyfan gwbl.
-Wrth ganolbwyntio ar ei phriod feysydd ym myd cerddoriaeth leisiol a chorawl gellid dweud i Dilys adnabod yn reddfol ei rhychwant fel cyfansoddwr. Nid oedd yn chwennych bri fel symffonydd neu’n feistr [[ffurfiau offerynnol]] ar raddfa fawr, ond yn rhinwedd ei chyfraniad dethol a deheuig gellir proffwydo y bydd ei henw yn para’n fyw pan fydd enwau cyfansoddwyr eraill llawer mwy uchelgeisiol o bosibl wedi hen fynd yn angof.
+Wrth ganolbwyntio ar ei phriod feysydd ym myd cerddoriaeth leisiol a chorawl gellid dweud i Dilys adnabod yn reddfol ei rhychwant fel cyfansoddwr. Nid oedd yn chwennych bri fel symffonydd neu’n feistr [[Ffurfiau Offerynnol | ffurfiau offerynnol]] ar raddfa fawr, ond yn rhinwedd ei chyfraniad dethol a deheuig gellir proffwydo y bydd ei henw yn para’n fyw pan fydd enwau cyfansoddwyr eraill llawer mwy uchelgeisiol o bosibl wedi hen fynd yn angof.
 '''Geraint Lewis'''

@@ Llinell 24: / Llinell 24: @@
 ==Llyfryddiaeth==
-:D. Elwyn-Edwards a P. Kinney, ‘Songwriter to Singer’, ''Cerddoriaeth Cymru'', 6/4 (1980), 7–13
+*D. Elwyn-Edwards a P. Kinney, ‘Songwriter to Singer’, ''Cerddoriaeth Cymru'', 6/4 (1980), 7–13
-:G. Lewis, ‘Caneuon y Tri Aderyn’, ''Cerddoriaeth Cymru'', 8/6 (1987), 26–9
+*G. Lewis, ‘Caneuon y Tri Aderyn’, ''Cerddoriaeth Cymru'', 8/6 (1987), 26–9
-:S. Fuller a N. LeFanu, ‘Reclaiming the Muse’, ''Contemporary Music Review'', xi (1994)
+*S. Fuller a N. LeFanu, ‘Reclaiming the Muse’, ''Contemporary Music Review'', xi (1994)
 {{CC BY-SA Cydymaith}}