Halsing (Halsingod) - Hanes diwygio

CadiW am 17:06, 12 Gorffennaf 2021

2021-07-12T17:06:56Z

CadiW am 15:03, 4 Mai 2021

2021-05-04T15:03:57Z

CadiW am 15:03, 4 Mai 2021

2021-05-04T15:03:47Z

CadiW am 19:42, 24 Mawrth 2021

2021-03-24T19:42:15Z

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda ''''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddori...'

2021-03-24T19:41:40Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda ''''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddori...'

Tudalen newydd

'''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''

Cân grefyddol neu garol yw’r halsing. Mae tarddiad y gair yn y Saesneg ''ha(i)lsing'', sef cyfarchiad.

Daw’r enghraifft gynharaf a ddyddiwyd o 1622, ond perthyn y rhan fwyaf i’r cyfnod rhwng tuag 1662 a chanol y 18g.: mae’r penillion eu hunain yn aml yn cynnwys enw’r awdur a dyddiad y cyfansoddi. Gellir enwi tua hanner cant o awduron halsingod, gan gynnwys yr arweinydd Methodistaidd Daniel Rowland, Llangeitho; Ifan Gruffydd, Troed-yr-aur ''(c''.1655–''c''.1735); a Samuel Williams ''(c''.1660–''c''.1722), Llandyfrïog a Llangynllo.

At ei gilydd, cynnyrch beirdd gwlad yw’r halsingod, ond dengys rhai awduron ymwybyddiaeth o’r traddodiad barddonol clasurol, a cheir trawiadau cynganeddol yn eu gwaith. Daw’r mwyafrif o’r enghreifftiau sydd ar glawr o Ddyffryn Teifi, Sir Gaerfyrddin a gogledd Penfro, ond ceir un o leiaf o ogledd Ceredigion. Mae’r rhan fwyaf yn y mesur Cymreig pedwar [[curiad]], rhai ym Mesur Salm [[Edmwnd Prys]], a dau ar y mesur [[cyhydedd]] hir. Yn ôl Geraint Bowen gellir canfod dylanwad penillion y Ficer Prichard (a gyhoeddwyd gan Stephen Hughes o 1658 ymlaen) ar yr halsingod, a moesol a chrefyddol yw eu themâu fel penillion Prichard. Defnyddir hanesion y Beibl i gyflwyno gwers foesol neu grefyddol, a cheir tipyn o sôn am Ddydd y Farn yn rhybudd i’r werin.

Awgrymwyd eu bod yn boblogaidd am nad oedd yr Eglwys Wladol yn gwbl effeithiol yn ei gwaith o [[addysgu]]’r bobl, a gellir eu gosod yn llinach yr hen draddodiad o ddefnyddio celfyddyd i ddarlunio gwersi’r Ysgrythur, ond gyda geiriau yn lle darluniau. Disgrifia Erasmus Saunders eu defnydd yn ''A View of the State of Religion in the Diocese of St David’s…'' (1721), gan ddweud eu bod yn boblogaidd iawn ymhlith pobl ifanc ym misoedd y gaeaf, rhwng [[Gŵyl]] yr Holl Saint (1 Tachwedd) a Gŵyl Fair y Canhwyllau (2 Chwefror).

Fe’u cenid yn yr eglwysi, yn enwedig ar ddyddiau gŵyl, ond awgryma Saunders fod canu anffurfiol arnynt hefyd, gyda chantorion yn ymffurfio’n gorau ar wahân ac yn canu’n antiffonaidd, a phawb yn ymuno mewn cytgan. Awgrymodd [[Meredydd Evans]] mai ffurf estynedig ar ‘Yr Hen Ganfed’ allan o gasgliad [[Edmwnd Prys]] o [[Salmau Cân]] yw’r gainc boblogaidd y cyfeiria Erasmus Saunders ati ac y cenid halsingod arni (Evans 1995). Un casgliad o halsingod a gyhoeddwyd, sef ''Pedwar o Ganuau'' (1718), efallai gan Samuel Williams: diogelwyd y gweddill mewn [[llawysgrifau]].

'''Rhidian Griffiths'''

==Llyfryddiaeth==

:Geraint Bowen, ‘Yr halsingod’, ''Trafodion Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion'' (1945–6), 103–8

:Meredydd Evans, ‘Cainc ar gyfer halsingod’, ''Canu Gwerin'', 18 (1995), 45–8

{{CC BY-SA Cydymaith}}

@@ Llinell 6: / Llinell 6: @@
 Daw’r enghraifft gynharaf a ddyddiwyd o 1622, ond perthyn y rhan fwyaf i’r cyfnod rhwng tuag 1662 a chanol y 18g.: mae’r penillion eu hunain yn aml yn cynnwys enw’r awdur a dyddiad y cyfansoddi. Gellir enwi tua hanner cant o awduron halsingod, gan gynnwys yr arweinydd Methodistaidd Daniel Rowland, Llangeitho; Ifan Gruffydd, Troed-yr-aur ''(c''.1655–''c''.1735); a Samuel Williams ''(c''.1660–''c''.1722), Llandyfrïog a Llangynllo.
-At ei gilydd, cynnyrch beirdd gwlad yw’r halsingod, ond dengys rhai awduron ymwybyddiaeth o’r traddodiad barddonol clasurol, a cheir trawiadau cynganeddol yn eu gwaith. Daw’r mwyafrif o’r enghreifftiau sydd ar glawr o Ddyffryn Teifi, Sir Gaerfyrddin a gogledd Penfro, ond ceir un o leiaf o ogledd Ceredigion. Mae’r rhan fwyaf yn y mesur Cymreig pedwar curiad, rhai ym Mesur Salm [[Edmwnd Prys]], a dau ar y mesur cyhydedd hir. Yn ôl Geraint Bowen gellir canfod dylanwad penillion y Ficer Prichard (a gyhoeddwyd gan Stephen Hughes o 1658 ymlaen) ar yr halsingod, a moesol a chrefyddol yw eu themâu fel penillion Prichard. Defnyddir hanesion y Beibl i gyflwyno gwers foesol neu grefyddol, a cheir tipyn o sôn am Ddydd y Farn yn rhybudd i’r werin.
+At ei gilydd, cynnyrch beirdd gwlad yw’r halsingod, ond dengys rhai awduron ymwybyddiaeth o’r traddodiad barddonol clasurol, a cheir trawiadau cynganeddol yn eu gwaith. Daw’r mwyafrif o’r enghreifftiau sydd ar glawr o Ddyffryn Teifi, Sir Gaerfyrddin a gogledd Penfro, ond ceir un o leiaf o ogledd Ceredigion. Mae’r rhan fwyaf yn y mesur Cymreig pedwar curiad, rhai ym Mesur Salm [[Prys, Edmwnd (1542/3-1623) | Edmwnd Prys]], a dau ar y mesur cyhydedd hir. Yn ôl Geraint Bowen gellir canfod dylanwad penillion y Ficer Prichard (a gyhoeddwyd gan Stephen Hughes o 1658 ymlaen) ar yr halsingod, a moesol a chrefyddol yw eu themâu fel penillion Prichard. Defnyddir hanesion y Beibl i gyflwyno gwers foesol neu grefyddol, a cheir tipyn o sôn am Ddydd y Farn yn rhybudd i’r werin.
-Awgrymwyd eu bod yn boblogaidd am nad oedd yr Eglwys Wladol yn gwbl effeithiol yn ei gwaith o [[addysgu]]’r bobl, a gellir eu gosod yn llinach yr hen draddodiad o ddefnyddio celfyddyd i ddarlunio gwersi’r Ysgrythur, ond gyda geiriau yn lle darluniau. Disgrifia Erasmus Saunders eu defnydd yn ''A View of the State of Religion in the Diocese of St David’s...'' (1721), gan ddweud eu bod yn boblogaidd iawn ymhlith pobl ifanc ym misoedd y gaeaf, rhwng [[Gŵyl]] yr Holl Saint (1 Tachwedd) a Gŵyl Fair y Canhwyllau (2 Chwefror).
+Awgrymwyd eu bod yn boblogaidd am nad oedd yr Eglwys Wladol yn gwbl effeithiol yn ei gwaith o [[Diwylliant a'r Diwydiant Cerddoriaeth | addysgu]]’r bobl, a gellir eu gosod yn llinach yr hen draddodiad o ddefnyddio celfyddyd i ddarlunio gwersi’r Ysgrythur, ond gyda geiriau yn lle darluniau. Disgrifia Erasmus Saunders eu defnydd yn ''A View of the State of Religion in the Diocese of St David’s...'' (1721), gan ddweud eu bod yn boblogaidd iawn ymhlith pobl ifanc ym misoedd y gaeaf, rhwng [[Gwyliau Cerddoriaeth | Gŵyl]] yr Holl Saint (1 Tachwedd) a Gŵyl Fair y Canhwyllau (2 Chwefror).
-Fe’u cenid yn yr eglwysi, yn enwedig ar ddyddiau gŵyl, ond awgryma Saunders fod canu anffurfiol arnynt hefyd, gyda chantorion yn ymffurfio’n gorau ar wahân ac yn canu’n antiffonaidd, a phawb yn ymuno mewn cytgan. Awgrymodd [[Meredydd Evans]] mai ffurf estynedig ar ‘Yr Hen Ganfed’ allan o gasgliad [[Edmwnd Prys]] o [[Salmau Cân]] yw’r gainc boblogaidd y cyfeiria Erasmus Saunders ati ac y cenid halsingod arni (Evans 1995). Un casgliad o halsingod a gyhoeddwyd, sef ''Pedwar o Ganuau'' (1718), efallai gan Samuel Williams: diogelwyd y gweddill mewn [[llawysgrifau]].
+Fe’u cenid yn yr eglwysi, yn enwedig ar ddyddiau gŵyl, ond awgryma Saunders fod canu anffurfiol arnynt hefyd, gyda chantorion yn ymffurfio’n gorau ar wahân ac yn canu’n antiffonaidd, a phawb yn ymuno mewn cytgan. Awgrymodd [[Evans, Meredydd (1919-2015) | Meredydd Evans]] mai ffurf estynedig ar ‘Yr Hen Ganfed’ allan o gasgliad Edmwnd Prys o [[Prys, Edmwnd (1542/3-1623) | Salmau Cân]] yw’r gainc boblogaidd y cyfeiria Erasmus Saunders ati ac y cenid halsingod arni (Evans 1995). Un casgliad o halsingod a gyhoeddwyd, sef ''Pedwar o Ganuau'' (1718), efallai gan Samuel Williams: diogelwyd y gweddill mewn [[Amgueddfeydd a Llyfrgelloedd | llawysgrifau]].
 '''Rhidian Griffiths'''

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 15:03, 4 Mai 2021
Llinell 21:		Llinell 21:

	{{CC BY-SA Cydymaith}}		{{CC BY-SA Cydymaith}}
		+	[[Categori:Cerddoriaeth]]

@@ Llinell 8: / Llinell 8: @@
 At ei gilydd, cynnyrch beirdd gwlad yw’r halsingod, ond dengys rhai awduron ymwybyddiaeth o’r traddodiad barddonol clasurol, a cheir trawiadau cynganeddol yn eu gwaith. Daw’r mwyafrif o’r enghreifftiau sydd ar glawr o Ddyffryn Teifi, Sir Gaerfyrddin a gogledd Penfro, ond ceir un o leiaf o ogledd Ceredigion. Mae’r rhan fwyaf yn y mesur Cymreig pedwar curiad, rhai ym Mesur Salm [[Edmwnd Prys]], a dau ar y mesur cyhydedd hir. Yn ôl Geraint Bowen gellir canfod dylanwad penillion y Ficer Prichard (a gyhoeddwyd gan Stephen Hughes o 1658 ymlaen) ar yr halsingod, a moesol a chrefyddol yw eu themâu fel penillion Prichard. Defnyddir hanesion y Beibl i gyflwyno gwers foesol neu grefyddol, a cheir tipyn o sôn am Ddydd y Farn yn rhybudd i’r werin.
-Awgrymwyd eu bod yn boblogaidd am nad oedd yr Eglwys Wladol yn gwbl effeithiol yn ei gwaith o [[addysgu]]’r bobl, a gellir eu gosod yn llinach yr hen draddodiad o ddefnyddio celfyddyd i ddarlunio gwersi’r Ysgrythur, ond gyda geiriau yn lle darluniau. Disgrifia Erasmus Saunders eu defnydd yn ''A View of the State of Religion in the Diocese of St David’s…'' (1721), gan ddweud eu bod yn boblogaidd iawn ymhlith pobl ifanc ym misoedd y gaeaf, rhwng [[Gŵyl]] yr Holl Saint (1 Tachwedd) a Gŵyl Fair y Canhwyllau (2 Chwefror).
+Awgrymwyd eu bod yn boblogaidd am nad oedd yr Eglwys Wladol yn gwbl effeithiol yn ei gwaith o [[addysgu]]’r bobl, a gellir eu gosod yn llinach yr hen draddodiad o ddefnyddio celfyddyd i ddarlunio gwersi’r Ysgrythur, ond gyda geiriau yn lle darluniau. Disgrifia Erasmus Saunders eu defnydd yn ''A View of the State of Religion in the Diocese of St David’s...'' (1721), gan ddweud eu bod yn boblogaidd iawn ymhlith pobl ifanc ym misoedd y gaeaf, rhwng [[Gŵyl]] yr Holl Saint (1 Tachwedd) a Gŵyl Fair y Canhwyllau (2 Chwefror).
 Fe’u cenid yn yr eglwysi, yn enwedig ar ddyddiau gŵyl, ond awgryma Saunders fod canu anffurfiol arnynt hefyd, gyda chantorion yn ymffurfio’n gorau ar wahân ac yn canu’n antiffonaidd, a phawb yn ymuno mewn cytgan. Awgrymodd [[Meredydd Evans]] mai ffurf estynedig ar ‘Yr Hen Ganfed’ allan o gasgliad [[Edmwnd Prys]] o [[Salmau Cân]] yw’r gainc boblogaidd y cyfeiria Erasmus Saunders ati ac y cenid halsingod arni (Evans 1995). Un casgliad o halsingod a gyhoeddwyd, sef ''Pedwar o Ganuau'' (1718), efallai gan Samuel Williams: diogelwyd y gweddill mewn [[llawysgrifau]].
@@ Llinell 16: / Llinell 16: @@
 ==Llyfryddiaeth==
-:Geraint Bowen, ‘Yr halsingod’, ''Trafodion Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion'' (1945–6), 103–8
+*Geraint Bowen, ‘Yr halsingod’, ''Trafodion Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion'' (1945–6), 103–8
-:Meredydd Evans, ‘Cainc ar gyfer halsingod’, ''Canu Gwerin'', 18 (1995), 45–8
+*Meredydd Evans, ‘Cainc ar gyfer halsingod’, ''Canu Gwerin'', 18 (1995), 45–8
 {{CC BY-SA Cydymaith}}

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''
@@ Llinell 5: / Llinell 6: @@
 Daw’r enghraifft gynharaf a ddyddiwyd o 1622, ond perthyn y rhan fwyaf i’r cyfnod rhwng tuag 1662 a chanol y 18g.: mae’r penillion eu hunain yn aml yn cynnwys enw’r awdur a dyddiad y cyfansoddi. Gellir enwi tua hanner cant o awduron halsingod, gan gynnwys yr arweinydd Methodistaidd Daniel Rowland, Llangeitho; Ifan Gruffydd, Troed-yr-aur ''(c''.1655–''c''.1735); a Samuel Williams ''(c''.1660–''c''.1722), Llandyfrïog a Llangynllo.
-At ei gilydd, cynnyrch beirdd gwlad yw’r halsingod, ond dengys rhai awduron ymwybyddiaeth o’r traddodiad barddonol clasurol, a cheir trawiadau cynganeddol yn eu gwaith. Daw’r mwyafrif o’r enghreifftiau sydd ar glawr o Ddyffryn Teifi, Sir Gaerfyrddin a gogledd Penfro, ond ceir un o leiaf o ogledd Ceredigion. Mae’r rhan fwyaf yn y mesur Cymreig pedwar [[curiad]], rhai ym Mesur Salm [[Edmwnd Prys]], a dau ar y mesur [[cyhydedd]] hir. Yn ôl Geraint Bowen gellir canfod dylanwad penillion y Ficer Prichard (a gyhoeddwyd gan Stephen Hughes o 1658 ymlaen) ar yr halsingod, a moesol a chrefyddol yw eu themâu fel penillion Prichard. Defnyddir hanesion y Beibl i gyflwyno gwers foesol neu grefyddol, a cheir tipyn o sôn am Ddydd y Farn yn rhybudd i’r werin.
+At ei gilydd, cynnyrch beirdd gwlad yw’r halsingod, ond dengys rhai awduron ymwybyddiaeth o’r traddodiad barddonol clasurol, a cheir trawiadau cynganeddol yn eu gwaith. Daw’r mwyafrif o’r enghreifftiau sydd ar glawr o Ddyffryn Teifi, Sir Gaerfyrddin a gogledd Penfro, ond ceir un o leiaf o ogledd Ceredigion. Mae’r rhan fwyaf yn y mesur Cymreig pedwar curiad, rhai ym Mesur Salm [[Edmwnd Prys]], a dau ar y mesur cyhydedd hir. Yn ôl Geraint Bowen gellir canfod dylanwad penillion y Ficer Prichard (a gyhoeddwyd gan Stephen Hughes o 1658 ymlaen) ar yr halsingod, a moesol a chrefyddol yw eu themâu fel penillion Prichard. Defnyddir hanesion y Beibl i gyflwyno gwers foesol neu grefyddol, a cheir tipyn o sôn am Ddydd y Farn yn rhybudd i’r werin.
 Awgrymwyd eu bod yn boblogaidd am nad oedd yr Eglwys Wladol yn gwbl effeithiol yn ei gwaith o [[addysgu]]’r bobl, a gellir eu gosod yn llinach yr hen draddodiad o ddefnyddio celfyddyd i ddarlunio gwersi’r Ysgrythur, ond gyda geiriau yn lle darluniau. Disgrifia Erasmus Saunders eu defnydd yn ''A View of the State of Religion in the Diocese of St David’s…'' (1721), gan ddweud eu bod yn boblogaidd iawn ymhlith pobl ifanc ym misoedd y gaeaf, rhwng [[Gŵyl]] yr Holl Saint (1 Tachwedd) a Gŵyl Fair y Canhwyllau (2 Chwefror).