<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Homili</id>
	<title>Homili - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Homili"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Homili&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T13:02:35Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.9</generator>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Homili&amp;diff=1349&amp;oldid=prev</id>
		<title>SeimonBrooks: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039;__NOAUTOLINKS__ Y gair Groeg &#039;&#039;ὸμιλία&#039;&#039; a rydd inni’r gair ‘homili’, a’i ystyr wreiddiol oedd ‘chwedleua’ neu ‘ymddiddan’: fe’i d...&#039;</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Homili&amp;diff=1349&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2016-06-06T22:36:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &amp;#039;__NOAUTOLINKS__ Y gair Groeg &amp;#039;&amp;#039;ὸμιλία&amp;#039;&amp;#039; a rydd inni’r gair ‘homili’, a’i ystyr wreiddiol oedd ‘chwedleua’ neu ‘ymddiddan’: fe’i d...&amp;#039;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;__NOAUTOLINKS__&lt;br /&gt;
Y gair Groeg &amp;#039;&amp;#039;ὸμιλία&amp;#039;&amp;#039; a rydd inni’r gair ‘homili’, a’i ystyr wreiddiol oedd ‘chwedleua’ neu ‘ymddiddan’: fe’i defnyddir i olygu hynny yn Luc 24.14, yn yr Actau 24.26, ac yn I Corinthiaid 15.33. Yna defnyddiwyd ef gan y Tadau Eglwysig i olygu traethiad, sef esboniad ar destun Beiblaidd, traethiad sydd, o ran ei adeiladwaith, yn llai ffurfiol na phregeth. Lle yr oedd i bregeth ragymadrodd, pennau, a chasgliad, truth seml oedd yr homili. Yn yr unfed ganrif ar bymtheg, pan oedd yr awdurdodau eglwysig yn Lloegr a Chymru yn ceisio sefydlu Protestaniaeth yr Eglwys Anglicanaidd, er lleshad y cynulleidfaoedd nad oedd gan eu hoffeiriaid plwyf drwyddedau i bregethu, cyhoeddwyd dwy gyfrol o gyfansoddiadau y gallai clerigwyr cymharol ddi-ddysg eu darllen o’u pulpudau, y naill yn 1547 a’r llall yn 1563, ac yn eu teitlau hwy ni wahaniaethir rhwng pregeth a homili: &amp;#039;&amp;#039;Certaine sermons or homilies appointed to be read in churches ...&amp;#039;&amp;#039;, ebe wyneb-ddalen y gyntaf. Pan gyhoeddwyd cyfieithiad Cymraeg Edward James ohonynt yn 1606, fe’i cyhoeddwyd o dan y teitl &amp;#039;&amp;#039;Pregethau a osodwyd allan trwy awdurdod i’w darllein ymhob eglwys blwyf ... er adeiladaeth i’r bobl annyscedig&amp;#039;&amp;#039;. Pregethau, sylwer, heb y ‘neu homilïau’. Ond y mae’n arwyddocaol mai fel ‘Llyfr yr Homilïau’ yr adwaenid y gyfrol ar lawr gwlad am ganrifoedd, gan awgrymu bod pregeth a homili yn gyfystyr i’r rhan fwyaf o bobl.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Os gwahaniaethu, gellir maentumio bod pregeth yn gymhlethach na homili, yn fwy athrawiaethol ei chynnwys, tra bod homili yn symlach ac yn ‘araith foeswersol’, ys mynn &amp;#039;&amp;#039;Geiriadur Prifysgol Cymru&amp;#039;&amp;#039;. Yr homilïwr enwocaf a godidocaf yn llenyddiaeth y Cymry yw Emrys ap Iwan, y dywedodd ei olygydd ‘fod ei &amp;#039;&amp;#039;Homilïau&amp;#039;&amp;#039; [a gyhoeddwyd am y tro cyntaf yn 1906] yn llwythog o gyfarwyddiadau, cynghorion, rhybuddion, ïe a cheryddon hefyd’. Y maent yn ogystal yn llwythog o feirniadaeth foesol, o farn wleidyddol, o fawl ac o goegni, ond nid ydynt fymryn yn symlach na’i bregethau. Ef a ddewisodd y teitl &amp;#039;&amp;#039;Homilïau&amp;#039;&amp;#039;; golygyddion eraill, dipyn wedi’i farw, a ddewisodd y teitl &amp;#039;&amp;#039;Pregethau&amp;#039;&amp;#039; (nid oes ddyddiad i’r cyhoeddiad hwn) i gyfrol arall o’i gynnyrch pulpudaidd. Awgrym Saunders Lewis yw bod Emrys ap Iwan wedi dewis ei alw’i hun yn ‘homilïwr’ am ei fod yn cyfleu ystyr y gair Ffrangeg ‘moraliste’. A dyna ni’n ôl yn datgan unwaith eto fod a wnelo’r homili â moeswers. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Derec Llwyd Morgan&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Llyfryddiaeth ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Jones, R. A. (Emrys ap Iwan) (1906), &amp;#039;&amp;#039;Homilïau&amp;#039;&amp;#039; (Dinbych: John Morris, Trefnant a Henry Williams, Plas-y-Ward).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Jones, R. A. (Emrys ap Iwan) (1909), &amp;#039;&amp;#039;Homilïau. Ail gyfres.&amp;#039;&amp;#039; (Dinbych: Gee a’i Fab).&lt;br /&gt;
{{CC BY-SA}}&lt;br /&gt;
[[Categori: Beirniadaeth a Theori]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>SeimonBrooks</name></author>
	</entry>
</feed>