Jones, R. M. (Bobi) - Hanes diwygio

MariFflur am 12:57, 24 Awst 2017

2017-08-24T12:57:42Z

MariFflur am 12:57, 24 Awst 2017

2017-08-24T12:57:21Z

MariFflur am 12:56, 24 Awst 2017

2017-08-24T12:56:15Z

SeimonBrooks am 23:58, 17 Hydref 2016

2016-10-17T23:58:09Z

SeimonBrooks am 23:55, 17 Hydref 2016

2016-10-17T23:55:32Z

SeimonBrooks am 23:43, 17 Hydref 2016

2016-10-17T23:43:58Z

SeimonBrooks am 23:42, 17 Hydref 2016

2016-10-17T23:42:32Z

SeimonBrooks am 23:42, 17 Hydref 2016

2016-10-17T23:42:06Z

SeimonBrooks am 23:41, 17 Hydref 2016

2016-10-17T23:41:20Z

Dangos newidiadau

SeimonBrooks am 23:35, 17 Hydref 2016

2016-10-17T23:35:39Z

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 __NOAUTOLINKS__
-R. M. (Bobi) Jones (1929 - ) yw’r llenor mwyaf toreithiog a welodd yr iaith Gymraeg erioed. Ef hefyd yw’n beirniad llenyddol mwyaf cynhyrchiol. Mae cyfanswm ei gyhoeddiadau yn ffenomen ynddi’i hun. Cyhoeddodd gyfres o gyfrolau ym maes theori a beirniadaeth lenyddol, ac mae wedi bod mor gynhyrchiol ag erioed yn ystod ei nawfed degawd, gan fachu ym mhotensial y cyfrwng electronig ac ymroi i gyhoeddi cyfrolau ar-lein ([//www.rmjones-bobijones.net]]). Ond er bod swmp ei waith yn siarad cyfrolau am ei egni ac ymroddiad yn y maes hwn, ei sylwedd a’i wreiddioldeb sy’n ei wneud yn feirniad pwysig a heriol.
+R. M. (Bobi) Jones (1929 - ) yw’r llenor mwyaf toreithiog a welodd yr iaith Gymraeg erioed. Ef hefyd yw’n beirniad llenyddol mwyaf cynhyrchiol. Mae cyfanswm ei gyhoeddiadau yn ffenomen ynddi’i hun. Cyhoeddodd gyfres o gyfrolau ym maes theori a beirniadaeth lenyddol, ac mae wedi bod mor gynhyrchiol ag erioed yn ystod ei nawfed degawd, gan fachu ym mhotensial y cyfrwng electronig ac ymroi i gyhoeddi cyfrolau ar-lein ([//www.rmjones-bobijones.net www.rmjones-bobijones.net]]). Ond er bod swmp ei waith yn siarad cyfrolau am ei egni ac ymroddiad yn y maes hwn, ei sylwedd a’i wreiddioldeb sy’n ei wneud yn feirniad pwysig a heriol.
 Disgrifiodd Simon Brooks ef unwaith fel y ‘meddyliwr mwyaf diddorol yng Nghymru’. Nid rhyfedd hynny efallai o ystyried yr amryw ddylanwadau ffurfiannol ac anghyffredin a fu arno: ei fagwraeth ddi-Gymraeg; ei dröedigaeth Gristnogol; a’i gefndir academaidd ym myd ieitheg a seico-mecaneg iaith yn ogystal ag ym myd llên. Ef yn sicr yw un o’r mwyaf blaengar a gwreiddiol o’n beirniaid llenyddol ac yn un o’r cyntaf i fentro i fyd (anffasiynol ar y pryd) theori lenyddol. Nid dilynwr ffasiynau mohono: er enghraifft, roedd o flaen ei amser yn cymhwyso theorïau ieithyddol i faes llenyddiaeth ddechrau’r 1970au cyn i’r math hwnnw o drafodaeth ddod i amlygrwydd ymhlith beirniaid Eingl-Americanaidd, ac ef oedd un o’r beirniaid mwyaf llym a llafar ar yr ôl-foderniaeth a ddaeth yn ffasiwn yn y byd llenyddol Cymraeg erbyn y 1990au.

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 __NOAUTOLINKS__
-R. M. (Bobi) Jones (1929 - ) yw’r llenor mwyaf toreithiog a welodd yr iaith Gymraeg erioed. Ef hefyd yw’n beirniad llenyddol mwyaf cynhyrchiol. Mae cyfanswm ei gyhoeddiadau yn ffenomen ynddi’i hun. Cyhoeddodd gyfres o gyfrolau ym maes theori a beirniadaeth lenyddol, ac mae wedi bod mor gynhyrchiol ag erioed yn ystod ei nawfed degawd, gan fachu ym mhotensial y cyfrwng electronig ac ymroi i gyhoeddi cyfrolau ar-lein (<a href=www.rmjones-bobijones.net>www.rmjones-bobijones.net</a>). Ond er bod swmp ei waith yn siarad cyfrolau am ei egni ac ymroddiad yn y maes hwn, ei sylwedd a’i wreiddioldeb sy’n ei wneud yn feirniad pwysig a heriol.
+R. M. (Bobi) Jones (1929 - ) yw’r llenor mwyaf toreithiog a welodd yr iaith Gymraeg erioed. Ef hefyd yw’n beirniad llenyddol mwyaf cynhyrchiol. Mae cyfanswm ei gyhoeddiadau yn ffenomen ynddi’i hun. Cyhoeddodd gyfres o gyfrolau ym maes theori a beirniadaeth lenyddol, ac mae wedi bod mor gynhyrchiol ag erioed yn ystod ei nawfed degawd, gan fachu ym mhotensial y cyfrwng electronig ac ymroi i gyhoeddi cyfrolau ar-lein ([//www.rmjones-bobijones.net]]). Ond er bod swmp ei waith yn siarad cyfrolau am ei egni ac ymroddiad yn y maes hwn, ei sylwedd a’i wreiddioldeb sy’n ei wneud yn feirniad pwysig a heriol.
 Disgrifiodd Simon Brooks ef unwaith fel y ‘meddyliwr mwyaf diddorol yng Nghymru’. Nid rhyfedd hynny efallai o ystyried yr amryw ddylanwadau ffurfiannol ac anghyffredin a fu arno: ei fagwraeth ddi-Gymraeg; ei dröedigaeth Gristnogol; a’i gefndir academaidd ym myd ieitheg a seico-mecaneg iaith yn ogystal ag ym myd llên. Ef yn sicr yw un o’r mwyaf blaengar a gwreiddiol o’n beirniaid llenyddol ac yn un o’r cyntaf i fentro i fyd (anffasiynol ar y pryd) theori lenyddol. Nid dilynwr ffasiynau mohono: er enghraifft, roedd o flaen ei amser yn cymhwyso theorïau ieithyddol i faes llenyddiaeth ddechrau’r 1970au cyn i’r math hwnnw o drafodaeth ddod i amlygrwydd ymhlith beirniaid Eingl-Americanaidd, ac ef oedd un o’r beirniaid mwyaf llym a llafar ar yr ôl-foderniaeth a ddaeth yn ffasiwn yn y byd llenyddol Cymraeg erbyn y 1990au.

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 __NOAUTOLINKS__
-R. M. (Bobi) Jones (1929 - ) yw’r llenor mwyaf toreithiog a welodd yr iaith Gymraeg erioed. Ef hefyd yw’n beirniad llenyddol mwyaf cynhyrchiol. Mae cyfanswm ei gyhoeddiadau yn ffenomen ynddi’i hun. Cyhoeddodd gyfres o gyfrolau ym maes theori a beirniadaeth lenyddol, ac mae wedi bod mor gynhyrchiol ag erioed yn ystod ei nawfed degawd, gan fachu ym mhotensial y cyfrwng electronig ac ymroi i gyhoeddi cyfrolau ar-lein (www.rmjones-bobijones.net). Ond er bod swmp ei waith yn siarad cyfrolau am ei egni ac ymroddiad yn y maes hwn, ei sylwedd a’i wreiddioldeb sy’n ei wneud yn feirniad pwysig a heriol.
+R. M. (Bobi) Jones (1929 - ) yw’r llenor mwyaf toreithiog a welodd yr iaith Gymraeg erioed. Ef hefyd yw’n beirniad llenyddol mwyaf cynhyrchiol. Mae cyfanswm ei gyhoeddiadau yn ffenomen ynddi’i hun. Cyhoeddodd gyfres o gyfrolau ym maes theori a beirniadaeth lenyddol, ac mae wedi bod mor gynhyrchiol ag erioed yn ystod ei nawfed degawd, gan fachu ym mhotensial y cyfrwng electronig ac ymroi i gyhoeddi cyfrolau ar-lein (<a href=www.rmjones-bobijones.net>www.rmjones-bobijones.net</a>). Ond er bod swmp ei waith yn siarad cyfrolau am ei egni ac ymroddiad yn y maes hwn, ei sylwedd a’i wreiddioldeb sy’n ei wneud yn feirniad pwysig a heriol.
 Disgrifiodd Simon Brooks ef unwaith fel y ‘meddyliwr mwyaf diddorol yng Nghymru’. Nid rhyfedd hynny efallai o ystyried yr amryw ddylanwadau ffurfiannol ac anghyffredin a fu arno: ei fagwraeth ddi-Gymraeg; ei dröedigaeth Gristnogol; a’i gefndir academaidd ym myd ieitheg a seico-mecaneg iaith yn ogystal ag ym myd llên. Ef yn sicr yw un o’r mwyaf blaengar a gwreiddiol o’n beirniaid llenyddol ac yn un o’r cyntaf i fentro i fyd (anffasiynol ar y pryd) theori lenyddol. Nid dilynwr ffasiynau mohono: er enghraifft, roedd o flaen ei amser yn cymhwyso theorïau ieithyddol i faes llenyddiaeth ddechrau’r 1970au cyn i’r math hwnnw o drafodaeth ddod i amlygrwydd ymhlith beirniaid Eingl-Americanaidd, ac ef oedd un o’r beirniaid mwyaf llym a llafar ar yr ôl-foderniaeth a ddaeth yn ffasiwn yn y byd llenyddol Cymraeg erbyn y 1990au.

@@ Llinell 41: / Llinell 41: @@
-Nid damwain yw hi mai triphlyg yw natur theori lenyddol Bobi Jones. Mae credoau Calfinaidd Bobi Jones a’i ymwybod o’r Drindod Sanctaidd yn ymdreiddio i bob rhan o’r prosiect hwn. Iddo ef mae natur drindodaidd y maes hwn yn adlewyrchu’n uniongyrchol natur drindodaidd y Duwdod. Mae’n debyg mai’r byd olwg Calfinaidd di-wyro hwn yw un o’r agweddau sydd wedi llywio ymateb pobl i waith Bobi Jones fwyaf.
+Nid damwain yw hi mai triphlyg yw natur theori lenyddol Bobi Jones. Mae credoau Calfinaidd Bobi Jones a’i ymwybod o’r Drindod Sanctaidd yn ymdreiddio i bob rhan o’r prosiect hwn. Iddo ef mae natur drindodaidd y maes hwn yn adlewyrchu’n uniongyrchol natur drindodaidd y Duwdod. Mae’n debyg mai’r bydolwg Calfinaidd di-wyro hwn yw un o’r agweddau sydd wedi llywio ymateb pobl i waith Bobi Jones fwyaf.
 Y dylanwad Calfinaidd hwn hefyd sy’n gwneud Bobi Jones yn anodd i’w labeli fel beirniad. Bu dylanwadau strwythurol cryf arno o du Guillaume ac mae ei awydd i ddadlennu systemau a pharamedrau cuddiedig llenyddiaeth yn amlygu hynny’n glir. Er mai ef yw strwythurwr amlycaf y Gymraeg, ar un ystyr mae ei ragdybiaethau Cristnogol a’r modd y mae ei theorïau wedi eu gwreiddio yn y traddodiad llenyddol Cymraeg yn ei dynnu ar yr un pryd i gyfeiriad tra gwahanol. Yn ei weithiau beirniadol ef ei hun y cyfeiriwyd atynt yn yr adran ar Fynegiant uchod, amlyga’r math o ddarllen clòs a arddelwyd gan y Beirniaid Newydd, fel Leavis ''et al.''; ac mewn amryw o’i weithiau, megis ''Llên Cymru a Chrefydd'', ''Mawl a’i Gyfeillion'' a ''Mawl a Gelynion ei Elynion'', gwelir cyfuno trafodaethau theoretig a darllen clòs yn yr un gyfrol, yn union fel y gwelir plethu trafodaethau theoretig a manylion bywgraffyddol yn ei hunangofiant, ''O’r Bedd i’r Crud: Hunangofiant Tafod'' (2000). Dyma gyfuniad anghyffredin o ddiddordebau a thueddiadau beirniadol sy’n ei osod ar ei ben ei hun fel beirniad.
@@ Llinell 70: / Llinell 70: @@
 Jones, R. M. (2003), ''Beirniadaeth Gyfansawdd: Fframwaith Cyflawn Beirniadaeth Lenyddol'' (Cyhoeddiadau Barddas).

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 __NOAUTOLINKS__
-R. M. (Bobi) Jones (1929 - ) yw’r llenor mwyaf toreithiog a welodd yr iaith Gymraeg erioed. Ef hefyd yw’n beirniad llenyddol mwyaf cynhyrchiol. Mae cyfanswm ei gyhoeddiadau yn ffenomen ynddi’i hun. Cyhoeddodd gyfres o gyfrolau ym maes theori a beirniadaeth lenyddol, ac mae wedi bod mor gynhyrchiol ag erioed yn ystod ei nawfed degawd, gan fachu ym mhotensial y cyfrwng electronig ac ymroi i gyhoeddi cyfrolau ar-lein (www.rmjones-bobijones.net). Ond er bod swmp ei waith yn siarad cyfrolau am egni ac ymroddiad Bobi Jones yn y maes hwn, ei sylwedd a’i wreiddioldeb sy’n ei wneud yn feirniad pwysig a heriol.
+R. M. (Bobi) Jones (1929 - ) yw’r llenor mwyaf toreithiog a welodd yr iaith Gymraeg erioed. Ef hefyd yw’n beirniad llenyddol mwyaf cynhyrchiol. Mae cyfanswm ei gyhoeddiadau yn ffenomen ynddi’i hun. Cyhoeddodd gyfres o gyfrolau ym maes theori a beirniadaeth lenyddol, ac mae wedi bod mor gynhyrchiol ag erioed yn ystod ei nawfed degawd, gan fachu ym mhotensial y cyfrwng electronig ac ymroi i gyhoeddi cyfrolau ar-lein (www.rmjones-bobijones.net). Ond er bod swmp ei waith yn siarad cyfrolau am ei egni ac ymroddiad yn y maes hwn, ei sylwedd a’i wreiddioldeb sy’n ei wneud yn feirniad pwysig a heriol.
 Disgrifiodd Simon Brooks ef unwaith fel y ‘meddyliwr mwyaf diddorol yng Nghymru’. Nid rhyfedd hynny efallai o ystyried yr amryw ddylanwadau ffurfiannol ac anghyffredin a fu arno: ei fagwraeth ddi-Gymraeg; ei dröedigaeth Gristnogol; a’i gefndir academaidd ym myd ieitheg a seico-mecaneg iaith yn ogystal ag ym myd llên. Ef yn sicr yw un o’r mwyaf blaengar a gwreiddiol o’n beirniaid llenyddol ac yn un o’r cyntaf i fentro i fyd (anffasiynol ar y pryd) theori lenyddol. Nid dilynwr ffasiynau mohono: er enghraifft, roedd o flaen ei amser yn cymhwyso theorïau ieithyddol i faes llenyddiaeth ddechrau’r 1970au cyn i’r math hwnnw o drafodaeth ddod i amlygrwydd ymhlith beirniaid Eingl-Americanaidd, ac ef oedd un o’r beirniaid mwyaf llym a llafar ar yr ôl-foderniaeth a ddaeth yn ffasiwn yn y byd llenyddol Cymraeg erbyn y 1990au.
@@ Llinell 15: / Llinell 15: @@
 i.	Fi (Seicolegol)
 ii.	Cyd-ddyn (Cymdeithasegol)
 iii.	Yr Amgylchfyd (Ecolegol)
 iv.	Duw (Goruwchnaturiol)
@@ Llinell 24: / Llinell 27: @@
 '''Mynegiant'''
-Dyma lenyddiaeth orffenedig, ddiriaethol – pen draw’r broses lenyddol. Hon yw’r wedd fwyaf diddorol a byw ar lenyddiaeth, lle yr amlygir holl botensial cyfundrefnau caeth Tafod. Hon hefyd yw’r wedd amlwg a chyfarwydd ar lenyddiaeth. O’r herwydd dyma’r ffurf ar lenyddiaeth y trafododd Bobi Jones leiaf arni o safbwynt theoretig. Dadleuodd nad oes modd llunio theorïau neu systemau twt yn ei chylch gan ei bod yn gwbl ddiderfyn ei phosibiliadau. Serch hynny, mae Bobi Jones wedi creu corff sylweddol o feirniadaeth Mynegiant ei hun, sef y gweithiau beirniadol hynny a gyhoeddwyd mewn cyfrolau megis ''I’r Arch'' (1959), ''Llenyddiaeth Gymraeg 1936-1972'' (1975) a ''Llenyddiaeth Gymraeg 1902-1936'' (1987), Gellid dadlau mai’r enghreifftiau hyn o feirniadaeth Mynegiant yw’r gweithiau beirniadol mwyaf hygyrch a luniwyd ganddo. Bydd y sawl nad yw’n gallu dirnad neu gyd-fynd â’i theorïau beirniadol yn siŵr o allu gwerthfawrogi ffresni, bywiogrwydd a gwybodaeth eang a manwl y gweithiau hyn.
+Dyma lenyddiaeth orffenedig, ddiriaethol – pen draw’r broses lenyddol. Hon yw’r wedd fwyaf diddorol a byw ar lenyddiaeth, lle yr amlygir holl botensial cyfundrefnau caeth Tafod. Hon hefyd yw’r wedd amlwg a chyfarwydd ar lenyddiaeth. O’r herwydd dyma’r ffurf ar lenyddiaeth y trafododd Bobi Jones leiaf arni o safbwynt theoretig. Dadleuodd nad oes modd llunio theorïau neu systemau twt yn ei chylch gan ei bod yn gwbl ddiderfyn ei phosibiliadau. Serch hynny, mae Bobi Jones wedi creu corff sylweddol o feirniadaeth Mynegiant ei hun, sef y gweithiau beirniadol hynny a gyhoeddwyd mewn cyfrolau megis ''I’r Arch'' (1959), ''Llenyddiaeth Gymraeg 1936-1972'' (1975) a ''Llenyddiaeth Gymraeg 1902-1936'' (1987). Gellid dadlau mai’r enghreifftiau hyn o feirniadaeth Mynegiant yw’r gweithiau beirniadol mwyaf hygyrch a luniwyd ganddo. Bydd y sawl nad yw’n gallu dirnad neu gyd-fynd â’i theorïau beirniadol yn siŵr o allu gwerthfawrogi ffresni, bywiogrwydd a gwybodaeth eang a manwl y gweithiau hyn.
@@ Llinell 31: / Llinell 34: @@
 Y bont neu’r cyswllt deinamig rhwng y ddau gyflwr uchod yw Cymhelliad, sef y reddf waelodol sydd gan y ddynoliaeth i ddarganfod neu osod trefn ar iaith. Y reddf hon sy’n ysgogi’r llenor i droi potensial Tafod yn Fynegiant llenyddol.
-Gwelir gwreiddiau’r cysyniad hwn mewn dau faes a ddylanwadodd yn drwm ar Bobi Jones: Ieithyddiaeth a Diwinyddiaeth. Nodwyd uchod fod Guillaume wedi pwysleisio’r berthynas ddeinamig rhwng Tafod a Mynegiant a’r symud sydd rhwng y naill gyflwr a’r llall. Hynny yw, mae’r weithred o greu iaith yn digwydd rhywle rhwng Tafod a Mynegiant. Y drydedd wedd hon – sef y weithred ddeinamig a chydlynol o greu – a arweiniodd Bobi Jones i’r casgliad mai triphlyg oedd paramedrau ei feirniadaeth lenyddol.
+Gwelir gwreiddiau’r cysyniad hwn mewn dau faes a ddylanwadodd yn drwm ar Bobi Jones: ieithyddiaeth a diwinyddiaeth. Nodwyd uchod fod Guillaume wedi pwysleisio’r berthynas ddeinamig rhwng Tafod a Mynegiant a’r symud sydd rhwng y naill gyflwr a’r llall. Hynny yw, mae’r weithred o greu iaith yn digwydd rhywle rhwng Tafod a Mynegiant. Y drydedd wedd hon – sef y weithred ddeinamig a chydlynol o greu – a arweiniodd Bobi Jones i’r casgliad mai triphlyg oedd paramedrau ei feirniadaeth lenyddol.
-Ond trodd Bobi Jones at Ddiwinyddiaeth – ac yn benodol at feddylwyr Prifysgol Rydd Amsterdam a rhai athrofeydd Diwinyddol Westminster yn yr Unol Daleithiau – er mwyn rhoi cnawd am esgyrn y cysyniad hwn. Pwysleisiai’r diwinyddion hyn sofraniaeth a phenarglwyddiaeth Duw ar bob agwedd ar fywyd. Cymhwysodd Bobi Jones y syniadaeth hon i’r weithred lenyddol. Defnyddiodd ddau orchymyn Beiblaidd er mwyn egluro pam y mae’r ddynoliaeth yn ymroi i lenydda o gwbl. Mae’r cyntaf i’w weld yn llyfr Genesis ac mae’n crynhoi un agwedd ar bwrpas bywyd dyn ar y ddaear: ‘Bendithiodd Duw hwy a dweud, “Byddwch ffrwythlon ac amlhewch, llanwch y ddaear a darostyngwch hi; llywodraethwch ar bysgod y môr, ar adar yr awyr, ac ar bopeth byw sy’n ymlusgo ar y ddaear”’ (Genesis 1:28). Dyma’r gorchymyn i ddynion ddiwyllio’r ddaear, ac yn ôl Bobi Jones, drwy’r gorchymyn hwn y daeth yr ymwybyddiaeth o Gymhelliad yn rhan greiddiol o wead y greadigaeth, a hynny i’r credadun ac i’r anghredadun fel ei gilydd. Mae’r ail orchymyn, sef yr un i foli Duw, yn cael ei ailadrodd yn amlach na’r un arall yn y Beibl (e.e. Salm 99:8). Cred Bobi Jones fod pawb yn reddfol o dan orfodaeth i ufuddhau i’r gorchymyn hwn, hyd yn oed os nad ydynt yn ymwybodol eu bod yn moli’n uniongyrchol. Dylid pwysleisio nad ‘moli’ yn yr ystyr o ddweud pethau canmoliaethus mae Bobi Jones yn ei olygu yn y fan hon, ond yn hytrach y moli neu’r gogoneddu ar Dduw sy’n digwydd pan fydd y ddynoliaeth yn greadigol ffrwythlon yn unol â threfn a bwriadau Duw ar gyfer y ddaear. Fe’i gwelir yn ymhelaethu ar y materion hyn yn ''Llên Cymru a Chrefydd'' (1977), ac eto yn ''Mawl a’i Gyfeillion'' (2000) a ''Mawl a Gelynion ei Elynion'' (2002).
+Ond trodd Bobi Jones at ddiwinyddiaeth – ac yn benodol at feddylwyr Prifysgol Rydd Amsterdam, ac athrofeydd Diwinyddol Westminster yn yr Unol Daleithiau – er mwyn rhoi cnawd am esgyrn y cysyniad hwn. Pwysleisiai’r diwinyddion hyn sofraniaeth a phenarglwyddiaeth Duw ar bob agwedd ar fywyd. Cymhwysodd Bobi Jones y syniadaeth hon i’r weithred lenyddol. Defnyddiodd ddau orchymyn Beiblaidd er mwyn egluro pam y mae’r ddynoliaeth yn ymroi i lenydda o gwbl. Mae’r cyntaf i’w weld yn llyfr Genesis ac mae’n crynhoi un agwedd ar bwrpas bywyd dyn ar y ddaear: ‘Bendithiodd Duw hwy a dweud, “Byddwch ffrwythlon ac amlhewch, llanwch y ddaear a darostyngwch hi; llywodraethwch ar bysgod y môr, ar adar yr awyr, ac ar bopeth byw sy’n ymlusgo ar y ddaear”’ (Genesis 1:28). Dyma’r gorchymyn i ddynion ddiwyllio’r ddaear, ac yn ôl Bobi Jones, drwy’r gorchymyn hwn y daeth yr ymwybyddiaeth o Gymhelliad yn rhan greiddiol o wead y greadigaeth, a hynny i’r credadun ac i’r anghredadun fel ei gilydd. Mae’r ail orchymyn, sef yr un i foli Duw, yn cael ei ailadrodd yn amlach na’r un arall yn y Beibl (e.e. Salm 99:8). Cred Bobi Jones fod pawb yn reddfol o dan orfodaeth i ufuddhau i’r gorchymyn hwn, hyd yn oed os nad ydynt yn ymwybodol eu bod yn moli’n uniongyrchol. Dylid pwysleisio nad ‘moli’ yn yr ystyr o ddweud pethau canmoliaethus mae Bobi Jones yn ei olygu yn y fan hon, ond yn hytrach y moli neu’r gogoneddu ar Dduw sy’n digwydd pan fydd y ddynoliaeth yn greadigol ffrwythlon yn unol â threfn a bwriadau Duw ar gyfer y ddaear. Fe’i gwelir yn ymhelaethu ar y materion hyn yn ''Llên Cymru a Chrefydd'' (1977), ac eto yn ''Mawl a’i Gyfeillion'' (2000) a ''Mawl a Gelynion ei Elynion'' (2002).
 Ymdriniaeth Bobi Jones â maes Cymhelliad yw’r wedd fwyaf diddorol ar ei Feirniadaeth Gyfansawdd, a’r un fwyaf dadleuol hefyd. Drwy gyfuniad annisgwyl o syniadau Guillaume a meddylwyr Calfinaidd o’r Iseldiroedd a gogledd America cyflwynodd Bobi Jones ddamcaniaeth wreiddiol a heriol ynghylch ysgogiad dynion i lenydda.

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 23:43, 17 Hydref 2016
Llinell 36:		Llinell 36:

	Ymdriniaeth Bobi Jones â maes Cymhelliad yw’r wedd fwyaf diddorol ar ei Feirniadaeth Gyfansawdd, a’r un fwyaf dadleuol hefyd. Drwy gyfuniad annisgwyl o syniadau Guillaume a meddylwyr Calfinaidd o’r Iseldiroedd a gogledd America cyflwynodd Bobi Jones ddamcaniaeth wreiddiol a heriol ynghylch ysgogiad dynion i lenydda.		Ymdriniaeth Bobi Jones â maes Cymhelliad yw’r wedd fwyaf diddorol ar ei Feirniadaeth Gyfansawdd, a’r un fwyaf dadleuol hefyd. Drwy gyfuniad annisgwyl o syniadau Guillaume a meddylwyr Calfinaidd o’r Iseldiroedd a gogledd America cyflwynodd Bobi Jones ddamcaniaeth wreiddiol a heriol ynghylch ysgogiad dynion i lenydda.
		+

	Nid damwain yw hi mai triphlyg yw natur theori lenyddol Bobi Jones. Mae credoau Calfinaidd Bobi Jones a’i ymwybod o’r Drindod Sanctaidd yn ymdreiddio i bob rhan o’r prosiect hwn. Iddo ef mae natur drindodaidd y maes hwn yn adlewyrchu’n uniongyrchol natur drindodaidd y Duwdod. Mae’n debyg mai’r byd olwg Calfinaidd di-wyro hwn yw un o’r agweddau sydd wedi llywio ymateb pobl i waith Bobi Jones fwyaf.		Nid damwain yw hi mai triphlyg yw natur theori lenyddol Bobi Jones. Mae credoau Calfinaidd Bobi Jones a’i ymwybod o’r Drindod Sanctaidd yn ymdreiddio i bob rhan o’r prosiect hwn. Iddo ef mae natur drindodaidd y maes hwn yn adlewyrchu’n uniongyrchol natur drindodaidd y Duwdod. Mae’n debyg mai’r byd olwg Calfinaidd di-wyro hwn yw un o’r agweddau sydd wedi llywio ymateb pobl i waith Bobi Jones fwyaf.

@@ Llinell 4: / Llinell 4: @@
 Disgrifiodd Simon Brooks ef unwaith fel y ‘meddyliwr mwyaf diddorol yng Nghymru’. Nid rhyfedd hynny efallai o ystyried yr amryw ddylanwadau ffurfiannol ac anghyffredin a fu arno: ei fagwraeth ddi-Gymraeg; ei dröedigaeth Gristnogol; a’i gefndir academaidd ym myd ieitheg a seico-mecaneg iaith yn ogystal ag ym myd llên. Ef yn sicr yw un o’r mwyaf blaengar a gwreiddiol o’n beirniaid llenyddol ac yn un o’r cyntaf i fentro i fyd (anffasiynol ar y pryd) theori lenyddol. Nid dilynwr ffasiynau mohono: er enghraifft, roedd o flaen ei amser yn cymhwyso theorïau ieithyddol i faes llenyddiaeth ddechrau’r 1970au cyn i’r math hwnnw o drafodaeth ddod i amlygrwydd ymhlith beirniaid Eingl-Americanaidd, ac ef oedd un o’r beirniaid mwyaf llym a llafar ar yr ôl-foderniaeth a ddaeth yn ffasiwn yn y byd llenyddol Cymraeg erbyn y 1990au.
 Bobi Jones hefyd yw un o’n beirniaid mwyaf uchelgeisiol a chynhwysfawr ei weledigaeth. Bu’n ymroi’n ymwybodol gydol ei yrfa academaidd i fenter arloesol mewn beirniadaeth lenyddol. Math o brosiect beirniadol estynedig oedd hwn â’r nod o fapio a disgrifio paramedrau beirniadaeth lenyddol. ‘Beirniadaeth Gyfansawdd’ yw’r enw a roddodd ar y fframwaith hwn ac mewn cyfrol o’r un enw a gyhoeddodd yn 2003 mae’n egluro sut y mae pob un o’i aml gyfrolau yn rhan o’r ymgais hir-dymor hon i ddatblygu beirniadaeth lenyddol o safbwynt theoretig penodol a’i diffinio’n ddisgyblaeth. Ond er amlder y cyfrolau gellid crynhoi’r fframwaith neu’r map a gyflwynir ynddynt o dan dri phen twt:
 '''Tafod'''
@@ Llinell 18: / Llinell 19: @@
 iv.	Duw (Goruwchnaturiol)
 Canolbwyntiodd ar archwilio dau o’r feysydd hyn yn ei weithiau cyhoeddedig, sef y wedd ar gyd-ddyn sy’n ymwneud â threfedigaethedd ac imperialaeth, e.e. yn ''Ysbryd y Cwlwm: Delwedd y Genedl yn ein Llenyddiaeth'' (1998), ac ar agweddau ar berthynas dynion a Duw, e.e. yn ''Cyfriniaeth Gymraeg'' (1994).
 '''Mynegiant'''
 Dyma lenyddiaeth orffenedig, ddiriaethol – pen draw’r broses lenyddol. Hon yw’r wedd fwyaf diddorol a byw ar lenyddiaeth, lle yr amlygir holl botensial cyfundrefnau caeth Tafod. Hon hefyd yw’r wedd amlwg a chyfarwydd ar lenyddiaeth. O’r herwydd dyma’r ffurf ar lenyddiaeth y trafododd Bobi Jones leiaf arni o safbwynt theoretig. Dadleuodd nad oes modd llunio theorïau neu systemau twt yn ei chylch gan ei bod yn gwbl ddiderfyn ei phosibiliadau. Serch hynny, mae Bobi Jones wedi creu corff sylweddol o feirniadaeth Mynegiant ei hun, sef y gweithiau beirniadol hynny a gyhoeddwyd mewn cyfrolau megis ''I’r Arch'' (1959), ''Llenyddiaeth Gymraeg 1936-1972'' (1975) a ''Llenyddiaeth Gymraeg 1902-1936'' (1987), Gellid dadlau mai’r enghreifftiau hyn o feirniadaeth Mynegiant yw’r gweithiau beirniadol mwyaf hygyrch a luniwyd ganddo. Bydd y sawl nad yw’n gallu dirnad neu gyd-fynd â’i theorïau beirniadol yn siŵr o allu gwerthfawrogi ffresni, bywiogrwydd a gwybodaeth eang a manwl y gweithiau hyn.
 '''Cymhelliad'''

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 23:35, 17 Hydref 2016
Llinell 38:		Llinell 38:
	Jones, R. M. (2002), Mawl a Gelynion ei Elynion: Cyfrol 2: Amddiffyn Mawl (Cyhoeddiadau Barddas).		Jones, R. M. (2002), Mawl a Gelynion ei Elynion: Cyfrol 2: Amddiffyn Mawl (Cyhoeddiadau Barddas).
	Jones, R. M. (2003), Beirniadaeth Gyfansawdd: Fframwaith Cyflawn Beirniadaeth Lenyddol (Cyhoeddiadau Barddas).		Jones, R. M. (2003), Beirniadaeth Gyfansawdd: Fframwaith Cyflawn Beirniadaeth Lenyddol (Cyhoeddiadau Barddas).
−	~~{{CC BY-SA}}~~
−	~~[[Categori: Beirniadaeth a Theori]]~~