Llythyr - Hanes diwygio

MariFflur am 10:07, 16 Mehefin 2017

2017-06-16T10:07:16Z

SeimonBrooks am 19:31, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T19:31:23Z

Dafydd James am 08:40, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T08:40:44Z

Dafydd James am 08:37, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T08:37:49Z

Dafydd James am 08:37, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T08:37:24Z

Dafydd James am 08:36, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T08:36:47Z

Dafydd James am 08:33, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T08:33:41Z

SeimonBrooks: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Darn o ryddiaith sy’n amlygu cyfathrebu uniongyrchol rhwng awdur a darllenydd neu griw o ddarllenwyr, ac sydd wedi ei leoli ar adeg benodol mewn amser. ...'

2016-06-04T23:25:10Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'Darn o ryddiaith sy’n amlygu cyfathrebu uniongyrchol rhwng awdur a darllenydd neu griw o ddarllenwyr, ac sydd wedi ei leoli ar adeg benodol mewn amser. ...'

Tudalen newydd

Darn o ryddiaith sy’n amlygu cyfathrebu uniongyrchol rhwng awdur a darllenydd neu griw o ddarllenwyr, ac sydd wedi ei leoli ar adeg benodol mewn amser.

Bu ffurf y llythyr yn arf beirniadol poblogaidd dros y canrifoedd i lenorion drafod pynciau athronyddol a llenyddol. Yn llythyrau enwog y bardd Rainer Maria Rilke at y llenor ifanc, Franz Kappus, defnyddir y ffurf i drafod hanfodion y grefft o lenydda ac i gynnig cyngor. Enghraifft enwog yn y Gymraeg yw llythyrau Morrisiaid Môn (Lewis, Richard, William a John Morris); erys tua mil o’r llythyrau a anfonasant at ei gilydd ac at eraill, ac maent yn cynnig sylwebaeth ar fywyd diwylliannol a llenyddol y 18g. Yn yr un modd, cynigia gohebiaeth faith Kate Roberts a [[Saunders Lewis]] rhwng 1923 ac 1983 gip dadlennol ar fydolwg y ddau lenor ynghyd â hinsawdd wleidyddol a llenyddol Cymru yn ystod yr 20g.

Yn aml defnyddir ffurf y llythyr mewn cyd-destun lled ffuglennol at bwrpas hyfforddi. Yn ‘Llythyr Martha Philopur at y Parchedig Philo Evangelius ei Hathro’ (1762) ac ‘Atteb Philo-Evangelius i Martha Philopur’ (1763) gan William Williams Pantycelyn, ceir gohebiaeth ffuglennol rhwng y ferch ifanc Martha a’i hathro yn trafod sut i ddehongli’r Beibl. Enghraifft gymharol gyfoes yn y Saesneg o ohebiaeth hyfforddiadol o’r fath yw ''Letters to Alice: On First Reading Jane Austen'' (1998) Fay Weldon sy’n darlunio gohebiaeth Modryb Fay a’i nith Alice ac ymgais y fodryb i ddysgu ei nith am nofelau Jane Austen.

Ym maes ffuglen, ceir gweithiau epistolaidd sy’n defnyddio cyfrwng naratif y llythyr fel modd o gyfleu’r stori ac er mwyn darlunio’r berthynas rhwng gwahanol gymeriadau. Enghraifft amlwg yn y Gymraeg yw ''Ffarwel Weledig'' (1946) Cynan a ddefnyddia ffurf y llythyr i ddweud stori milwr o’r enw Gwilym Bowen sy’n gohebu â’i deulu. Defnyddir y dull epistolaidd hefyd gan Mihangel Morgan yn y stori ‘Cariad sy’n Aros yn Unig’ yn ''[[Tair]] Ochr y Geiniog'' (1996) [[lle]] ceir llythyrau sy’n cynnig sylwebaeth mewn modd chwareus ac ymwybodol iawn ar gyfyngiadau’r ffurf, e.e. ‘mae llythyron bob amser yn hwyr, yn rhy hwyr, felly rwyt ti’n darllen fy ngorffennol bob amser. Mae ar lythyron angen ''immediacy''. Mae llythyr yn annigonol, yn [[lle]]’r presenoldeb.’

Yn ddiweddar gwelwyd arbrofi â ffurf y llythyr mewn gweithiau academaidd, [[lle]] ceir beirniadaeth lenyddol ar ffurf epistolau. Pwysleisia’r awdures Anne Bower ddefnyddioldeb y genre mewn astudiaethau beirniadol a honna fod y ffurf yn hyblyg ac yn caniatáu i drafodaeth fynd ar sawl trywydd gwahanol:

A major advantage of the letter form as a mode of personal criticism is its logical way of incorporating elements that so often result form the conditions that shape our lives: class, race, gender, ethnicity, sexual orientation and so on.

Yn ''Pe Gallwn, Mi Luniwn Lythyr'' Rhiannon Marks (2013), defnyddir ffurf y llythyr i gyflwyno sylwebaeth feirniadol ar waith y bardd Menna Elfyn.

'''Rhiannon Marks'''

== Llyfryddiaeth ==

Bower, A. (1997), ''Epistolary Responses'' (Tuscaloosa: The University of Alabama Press).

Ifans, D. (1992), ''Annwyl Kate, Annwyl Saunders: Gohebiaeth 1923-1983'' (Aberystwyth: Llyfrgell Genedlaethol Cymru).

Marks, Rh. (2013), ''Pe Gallwn, Mi Luniwn Lythyr: Golwg ar Waith Menna Elfyn'' ([[Caerdydd]]: Gwasg Prifysgol Cymru).

Morgan, M. (1996), ''[[Tair]] Ochr y Geiniog'' (Llandysul: Gwasg Gomer).

Weldon, F. (1998), ''Letters to Alice: On First Reading Jane Austen'' (Cambridge: Cambridge University Press).

{{CC BY-SA}}
[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 10:07, 16 Mehefin 2017
Llinell 1:		Llinell 1:
	__NOAUTOLINKS__		__NOAUTOLINKS__
−
	Darn o ryddiaith sy’n amlygu cyfathrebu uniongyrchol rhwng awdur a darllenydd neu griw o ddarllenwyr, ac sydd wedi ei leoli ar adeg benodol mewn amser.		Darn o ryddiaith sy’n amlygu cyfathrebu uniongyrchol rhwng awdur a darllenydd neu griw o ddarllenwyr, ac sydd wedi ei leoli ar adeg benodol mewn amser.

@@ Llinell 11: / Llinell 11: @@
 Yn ddiweddar gwelwyd arbrofi â ffurf y llythyr mewn gweithiau academaidd, lle ceir beirniadaeth lenyddol ar ffurf epistolau. Pwysleisia’r awdures Anne Bower ddefnyddioldeb y genre mewn astudiaethau beirniadol a honna fod y ffurf yn hyblyg ac yn caniatáu i drafodaeth fynd ar sawl trywydd gwahanol:
-A major advantage of the letter form as a mode of personal criticism is its logical way of incorporating elements that so often result form the conditions that shape our lives: class, race, gender, ethnicity, sexual orientation and so on.
+:A major advantage of the letter form as a mode of personal criticism is its logical way of incorporating elements that so often result form :the conditions that shape our lives: class, race, gender, ethnicity, sexual orientation and so on.
 Yn ''Pe Gallwn, Mi Luniwn Lythyr'' Rhiannon Marks (2013), defnyddir ffurf y llythyr i gyflwyno sylwebaeth feirniadol ar waith y bardd Menna Elfyn.

@@ Llinell 7: / Llinell 7: @@
 Yn aml defnyddir ffurf y llythyr mewn cyd-destun lled ffuglennol at bwrpas hyfforddi. Yn ‘Llythyr Martha Philopur at y Parchedig Philo Evangelius ei Hathro’ (1762) ac ‘Atteb Philo-Evangelius i Martha Philopur’ (1763) gan William Williams Pantycelyn, ceir gohebiaeth ffuglennol rhwng y ferch ifanc Martha a’i hathro yn trafod sut i ddehongli’r Beibl. Enghraifft gymharol gyfoes yn y Saesneg o ohebiaeth hyfforddiadol o’r fath yw ''Letters to Alice: On First Reading Jane Austen'' (1998) Fay Weldon sy’n darlunio gohebiaeth Modryb Fay a’i nith Alice ac ymgais y fodryb i ddysgu ei nith am nofelau Jane Austen.
-Ym maes ffuglen, ceir gweithiau epistolaidd sy’n defnyddio cyfrwng naratif y llythyr fel modd o gyfleu’r stori ac er mwyn darlunio’r berthynas rhwng gwahanol gymeriadau. Enghraifft amlwg yn y Gymraeg yw ''Ffarwel Weledig'' (1946) Cynan a ddefnyddia ffurf y llythyr i ddweud stori milwr o’r enw Gwilym Bowen sy’n gohebu â’i deulu. Defnyddir y dull epistolaidd hefyd gan Mihangel Morgan yn y stori ‘Cariad sy’n Aros yn Unig’ yn ''Tair Ochr y Geiniog'' (1996) lle ceir llythyrau sy’n cynnig sylwebaeth mewn modd chwareus ac ymwybodol iawn ar gyfyngiadau’r ffurf, e.e. ‘mae llythyron bob amser yn hwyr, yn rhy hwyr, felly rwyt ti’n darllen fy ngorffennol bob amser. Mae ar lythyron angen ''immediacy''. Mae llythyr yn annigonol, yn [[lle]]’r presenoldeb.’
+Ym maes ffuglen, ceir gweithiau epistolaidd sy’n defnyddio cyfrwng naratif y llythyr fel modd o gyfleu’r stori ac er mwyn darlunio’r berthynas rhwng gwahanol gymeriadau. Enghraifft amlwg yn y Gymraeg yw ''Ffarwel Weledig'' (1946) Cynan a ddefnyddia ffurf y llythyr i ddweud stori milwr o’r enw Gwilym Bowen sy’n gohebu â’i deulu. Defnyddir y dull epistolaidd hefyd gan Mihangel Morgan yn y stori ‘Cariad sy’n Aros yn Unig’ yn ''Tair Ochr y Geiniog'' (1996) lle ceir llythyrau sy’n cynnig sylwebaeth mewn modd chwareus ac ymwybodol iawn ar gyfyngiadau’r ffurf, e.e. ‘mae llythyron bob amser yn hwyr, yn rhy hwyr, felly rwyt ti’n darllen fy ngorffennol bob amser. Mae ar lythyron angen ''immediacy''. Mae llythyr yn annigonol, yn lle’r presenoldeb.’
 Yn ddiweddar gwelwyd arbrofi â ffurf y llythyr mewn gweithiau academaidd, lle ceir beirniadaeth lenyddol ar ffurf epistolau. Pwysleisia’r awdures Anne Bower ddefnyddioldeb y genre mewn astudiaethau beirniadol a honna fod y ffurf yn hyblyg ac yn caniatáu i drafodaeth fynd ar sawl trywydd gwahanol:

@@ Llinell 23: / Llinell 23: @@
 Ifans, D. (1992), ''Annwyl Kate, Annwyl Saunders: Gohebiaeth 1923-1983'' (Aberystwyth: Llyfrgell Genedlaethol Cymru).
-Marks, Rh. (2013), ''Pe Gallwn, Mi Luniwn Lythyr: Golwg ar Waith Menna Elfyn'' ([[Caerdydd]]: Gwasg Prifysgol Cymru).
+Marks, Rh. (2013), ''Pe Gallwn, Mi Luniwn Lythyr: Golwg ar Waith Menna Elfyn'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).
-Morgan, M. (1996), ''[[Tair]] Ochr y Geiniog'' (Llandysul: Gwasg Gomer).
+Morgan, M. (1996), ''Tair Ochr y Geiniog'' (Llandysul: Gwasg Gomer).
 Weldon, F. (1998), ''Letters to Alice: On First Reading Jane Austen'' (Cambridge: Cambridge University Press).

@@ Llinell 3: / Llinell 3: @@
 Darn o ryddiaith sy’n amlygu cyfathrebu uniongyrchol rhwng awdur a darllenydd neu griw o ddarllenwyr, ac sydd wedi ei leoli ar adeg benodol mewn amser.
-Bu ffurf y llythyr yn arf beirniadol poblogaidd dros y canrifoedd i lenorion drafod pynciau athronyddol a llenyddol. Yn llythyrau enwog y bardd Rainer Maria Rilke at y llenor ifanc, Franz Kappus, defnyddir y ffurf i drafod hanfodion y grefft o lenydda ac i gynnig cyngor. Enghraifft enwog yn y Gymraeg yw llythyrau Morrisiaid Môn (Lewis, Richard, William a John Morris); erys tua mil o’r llythyrau a anfonasant at ei gilydd ac at eraill, ac maent yn cynnig sylwebaeth ar fywyd diwylliannol a llenyddol y 18g. Yn yr un modd, cynigia gohebiaeth faith Kate Roberts a [[Saunders Lewis]] rhwng 1923 ac 1983 gip dadlennol ar fydolwg y ddau lenor ynghyd â hinsawdd wleidyddol a llenyddol Cymru yn ystod yr 20g.
+Bu ffurf y llythyr yn arf beirniadol poblogaidd dros y canrifoedd i lenorion drafod pynciau athronyddol a llenyddol. Yn llythyrau enwog y bardd Rainer Maria Rilke at y llenor ifanc, Franz Kappus, defnyddir y ffurf i drafod hanfodion y grefft o lenydda ac i gynnig cyngor. Enghraifft enwog yn y Gymraeg yw llythyrau Morrisiaid Môn (Lewis, Richard, William a John Morris); erys tua mil o’r llythyrau a anfonasant at ei gilydd ac at eraill, ac maent yn cynnig sylwebaeth ar fywyd diwylliannol a llenyddol y 18g. Yn yr un modd, cynigia gohebiaeth faith Kate Roberts a Saunders Lewis rhwng 1923 ac 1983 gip dadlennol ar fydolwg y ddau lenor ynghyd â hinsawdd wleidyddol a llenyddol Cymru yn ystod yr 20g.
 Yn aml defnyddir ffurf y llythyr mewn cyd-destun lled ffuglennol at bwrpas hyfforddi. Yn ‘Llythyr Martha Philopur at y Parchedig Philo Evangelius ei Hathro’ (1762) ac ‘Atteb Philo-Evangelius i Martha Philopur’ (1763) gan William Williams Pantycelyn, ceir gohebiaeth ffuglennol rhwng y ferch ifanc Martha a’i hathro yn trafod sut i ddehongli’r Beibl. Enghraifft gymharol gyfoes yn y Saesneg o ohebiaeth hyfforddiadol o’r fath yw ''Letters to Alice: On First Reading Jane Austen'' (1998) Fay Weldon sy’n darlunio gohebiaeth Modryb Fay a’i nith Alice ac ymgais y fodryb i ddysgu ei nith am nofelau Jane Austen.
-Ym maes ffuglen, ceir gweithiau epistolaidd sy’n defnyddio cyfrwng naratif y llythyr fel modd o gyfleu’r stori ac er mwyn darlunio’r berthynas rhwng gwahanol gymeriadau. Enghraifft amlwg yn y Gymraeg yw ''Ffarwel Weledig'' (1946) Cynan a ddefnyddia ffurf y llythyr i ddweud stori milwr o’r enw Gwilym Bowen sy’n gohebu â’i deulu. Defnyddir y dull epistolaidd hefyd gan Mihangel Morgan yn y stori ‘Cariad sy’n Aros yn Unig’ yn ''[[Tair]] Ochr y Geiniog'' (1996) [[lle]] ceir llythyrau sy’n cynnig sylwebaeth mewn modd chwareus ac ymwybodol iawn ar gyfyngiadau’r ffurf, e.e. ‘mae llythyron bob amser yn hwyr, yn rhy hwyr, felly rwyt ti’n darllen fy ngorffennol bob amser. Mae ar lythyron angen ''immediacy''. Mae llythyr yn annigonol, yn [[lle]]’r presenoldeb.’
+Ym maes ffuglen, ceir gweithiau epistolaidd sy’n defnyddio cyfrwng naratif y llythyr fel modd o gyfleu’r stori ac er mwyn darlunio’r berthynas rhwng gwahanol gymeriadau. Enghraifft amlwg yn y Gymraeg yw ''Ffarwel Weledig'' (1946) Cynan a ddefnyddia ffurf y llythyr i ddweud stori milwr o’r enw Gwilym Bowen sy’n gohebu â’i deulu. Defnyddir y dull epistolaidd hefyd gan Mihangel Morgan yn y stori ‘Cariad sy’n Aros yn Unig’ yn ''Tair Ochr y Geiniog'' (1996) lle ceir llythyrau sy’n cynnig sylwebaeth mewn modd chwareus ac ymwybodol iawn ar gyfyngiadau’r ffurf, e.e. ‘mae llythyron bob amser yn hwyr, yn rhy hwyr, felly rwyt ti’n darllen fy ngorffennol bob amser. Mae ar lythyron angen ''immediacy''. Mae llythyr yn annigonol, yn [[lle]]’r presenoldeb.’
-Yn ddiweddar gwelwyd arbrofi â ffurf y llythyr mewn gweithiau academaidd, [[lle]] ceir beirniadaeth lenyddol ar ffurf epistolau. Pwysleisia’r awdures Anne Bower ddefnyddioldeb y genre mewn astudiaethau beirniadol a honna fod y ffurf yn hyblyg ac yn caniatáu i drafodaeth fynd ar sawl trywydd gwahanol:
+Yn ddiweddar gwelwyd arbrofi â ffurf y llythyr mewn gweithiau academaidd, lle ceir beirniadaeth lenyddol ar ffurf epistolau. Pwysleisia’r awdures Anne Bower ddefnyddioldeb y genre mewn astudiaethau beirniadol a honna fod y ffurf yn hyblyg ac yn caniatáu i drafodaeth fynd ar sawl trywydd gwahanol:
 A major advantage of the letter form as a mode of personal criticism is its logical way of incorporating elements that so often result form the conditions that shape our lives: class, race, gender, ethnicity, sexual orientation and so on.