https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&feed=atom&title=Newyddiaduraeth_llyfr_siec 2026-05-21T22:32:33Z Hanes diwygio'r dudalen hon ar y wici MediaWiki 1.28.0 https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Newyddiaduraeth_llyfr_siec&diff=2743&oldid=prev 2018-10-22T11:08:21Z

<p>Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039; Saesneg: &#039;&#039;Chequebook journalism&#039;&#039; Talu arian neu fuddion ariannol i unigolion am yr hawl unigryw i gyhoeddi eu storïau neu dystiolaeth ynghylch digwyd...&#039;</p> <p><b>Tudalen newydd</b></p><div><br /> Saesneg: ''Chequebook journalism''<br /> <br /> Talu arian neu fuddion ariannol i unigolion am yr hawl unigryw i gyhoeddi eu storïau neu dystiolaeth ynghylch digwyddiad newyddion. Defnyddir y term ‘''pay for play''’ yn aml yn Unol Daleithiau’r America (UDA) a ‘''cash for copy''’ ym Mhrydain, ac mae’r arfer yn cael ei gondemnio’n eang gan wleidyddion a chyfreithwyr am fod yn anfoesol, yn enwedig pan gall wyrdroi cwrs cyfiawnder, e.e. mewn achosion llys. <br /> <br /> Mae hanes hir i [[newyddiaduraeth]] llyfr siec – mae rhai ffynonellau yn nodi’r achos cyntaf o’i fath yn 1912 pan dalodd newyddiadurwr $1000 i’r sawl a oedd wedi goroesi trychineb y ''Titanic'' er mwyn sicrhau [[stori]] am suddo’r llong. Roedd sefydliadau newyddion eraill hefyd yn defnyddio’r arfer o dalu am stori. Talwyd biliau cyfreithiol Bruno Hauptmann yn 1935 gan bapurau newydd Randulph Hearst wrth iddo sefyll ei brawf am herwgipio babi Charles Lindbergh, yr awyrennwr cyntaf i hedfan dros Gefnfor Iwerydd yn ddi-dor yn 1927. Talodd y cylchgrawn ''Esquire'' Lt. William Calley am ei fersiwn ef o laddfa ''My Lai'' yn 1968 yn ystod Rhyfel Fietnam, a thalodd CBS News am gyfweliadau yn ymwneud â sgandal ''Watergate'' yn 1975.<br /> <br /> Yn 2011, trosglwyddodd ''News Corporation'' Rupert Murdoch ffeil drwchus o negeseuon e-bost i Scotland Yard yn datgelu bod swyddogion yr heddlu a swyddogion carchar, milwyr a swyddogion y Weinyddiaeth Amddiffyn – yn ogystal â’u ffrindiau a’u perthnasau – wedi derbyn miloedd o bunnoedd am storïau. Yn sgil y wybodaeth hon, lansiwyd ''Operation Elveden'' gan yr heddlu a barhaodd am bum mlynedd. Dyfarnwyd tua 30 o bobl a ddatgelodd wybodaeth yn euog ac er bod 34 o newyddiadurwyr wedi’u harestio, dim ond un a ddedfrydwyd pan blediodd Dan Evans o’r ''Mirror'' a’r ''News of the World'' yn euog o dalu am storïau yn ogystal â hacio ffonau a chynllwynio i wyrdroi cwrs cyfiawnder. Dadleuodd y newyddiadurwyr iddynt dalu am wybodaeth er mwyn datgelu materion o ddiddordeb er lles y cyhoedd.<br /> <br /> Mae rhai sefydliadau newyddion, fodd bynnag, yn gwahardd newyddiaduraeth llyfr siec yn eu codau [[moeseg]]. Yn y Deyrnas Unedig, cynigiodd Comisiwn Cwynion y Wasg (CCW) fesurau diogelu ond nid gwaharddiad ar daliadau o’r fath. Disodlwyd y CCW yn 2014 gyda Sefydliad Annibynnol Safonau’r Wasg ''(Independent Press Standards Organisation'' (IPSO)) yn cymryd ei le. <br /> Mae’r rhai sydd o blaid newyddiaduraeth llyfr siec yn mynnu y gellir ei defnyddio’n ddiogel ac yn effeithiol wrth wneud newyddiaduraeth ymchwiliadol, yn enwedig er mwyn sicrhau datganiadau gan bobl sydd fel arall yn gwrthod cydweithredu.<br /> <br /> <br /> {{CC BY-SA}}<br /> [[Categori:Newyddiaduraeth]]</div>

Gwenda Richards