https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&feed=atom&title=Newyddion 2026-05-21T22:31:04Z Hanes diwygio'r dudalen hon ar y wici MediaWiki 1.28.0 https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Newyddion&diff=2746&oldid=prev 2018-10-22T11:13:41Z

<p>Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039; Saesneg: &#039;&#039;News&#039;&#039; Gwybodaeth newydd am ddigwyddiad neu fater a rennir ag eraill mewn modd systematig a chyhoeddus. Mae newyddion yn deillio o’r gair...&#039;</p> <p><b>Tudalen newydd</b></p><div><br /> Saesneg: ''News''<br /> <br /> Gwybodaeth newydd am ddigwyddiad neu fater a rennir ag eraill mewn modd systematig a chyhoeddus. Mae newyddion yn deillio o’r gair ‘newydd’, wedi ei sillafu yn y drydedd ganrif ar ddeg fel ‘newydd’ yn Llyfr Iorwerth ac fel ‘newes’ neu ‘niwes’ yn yr Hen Saesneg yn yr unfed ganrif ar bymtheg.<br /> <br /> Gyda datblygiad y wasg argraffu ac ymddangosiad cyfalafiaeth, cododd angen am air a allai, yn wahanol i ‘tydings’ yr Hen Saesneg, fod yn arwydd o werth newydd masnachol a gododd o amgylch [[newyddiaduraeth]]. Roedd newid ‘''tydings''’ i ‘''news''’ yn drobwynt mewn perthynas â sut oedd y cyhoedd yn gweld statws gwybodaeth [[materion cyfoes]] ac yn nodi bod y modd y’i darperir yn debyg i’r modd y darperir nwyddau eraill fel bwyd neu ddillad, a bod y wybodaeth yn cael ei defnyddio er mwyn sicrhau elw o fewn fframwaith cyflenwad a galw.<br /> <br /> Fodd bynnag, mae esblygiad y term yn haws i’w olrhain na’i ddiffiniad, gyda newyddiadurwyr yn cyfaddef bod diffinio’r newyddion yn dasg aruthrol. Mae’r rhan fwyaf o lyfrau newyddiaduraeth yn rhoi mwy o sylw i sut i ysgrifennu’r newyddion neu hel newyddion na diffinio beth yw newyddion mewn gwirionedd. Mae’r atebion i’r cwestiwn ‘Beth yw newyddion?’ yn tueddu i gynnwys rhestrau o nodweddion (amseroldeb, diddordeb neu amlygrwydd) yn hytrach na diffiniadau. Er bod y ''New York Times'' yn addo ‘yr holl newyddion sy’n addas i’w argraffu’, mae sylwebyddion sgeptig yn dweud mai ‘newyddion yw’r hyn y mae’r [[golygydd]] yn ei ddweud yw’r newyddion’, ‘newyddion yw’r hyn y mae’r cyhoedd am ei ddarllen’, a ‘newyddion yw beth sy’n codi aeliau’. <br /> <br /> Yn fras, caiff y rhan fwyaf o newyddion cyfoes ei gynhyrchu o fewn fframwaith systematig a biwrocrataidd, lle y mae newyddiadurwyr yn gweithio yn unol â threfn sefydliadol ar amserlen benodol. Mae newyddiadurwyr yn cael gwybodaeth oddi wrth ffynonellau o’r cylchoedd sefydliadol mwy er mwyn cynhyrchu storïau sy’n adrodd ar faterion cymdeithasol, gwleidyddol, economaidd, cyfreithiol a diwylliannol i gynulleidfa adnabyddadwy. Byddant yn gwneud hyn yn ôl y grefft o newyddiadura, gan ddefnyddio gwerthoedd newyddion (sef meini prawf y mae newyddiadurwyr yn eu defnyddio er mwyn penderfynu faint o sylw a gaiff [[stori]]), arferion a defodau cydsyniol, gan gynnal safonau perfformiad y cytunwyd arnynt a defnyddio strategaethau dehongli cydsyniol, gan weithredu fel cymuned ddehongli. <br /> Ar yr un pryd, maent yn defnyddio ystod o enghreifftiau amrywiol o newyddiaduraeth niwtral, newyddiaduraeth gan gyfranwyr, newyddiaduraeth bleidiol, lenyddol ac ati, er mwyn cynhyrchu newyddion o fewn amserlen benodol.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> {{CC BY-SA}}<br /> [[Categori:Newyddiaduraeth]]</div>

Gwenda Richards