Osgiladiad Gogledd Iwerydd - Hanes diwygio

Marc Haynes: nodyn ar y drwydded CC

2014-08-13T15:36:53Z

nodyn ar y drwydded CC

Marc Haynes: symudwyd i Categori:Daearyddiaeth (yn hytrach na Categori:Esboniadur Daearyddiaeth): h.y. y casgliad daearyddiaeth o fewn yr Esboniadur

2014-07-31T11:48:55Z

symudwyd i Categori:Daearyddiaeth (yn hytrach na Categori:Esboniadur Daearyddiaeth): h.y. y casgliad daearyddiaeth o fewn yr Esboniadur

Marc Haynes: clean up

2014-06-19T08:16:44Z

clean up

Elis Glynne am 14:32, 3 Rhagfyr 2013

2013-12-03T14:32:20Z

Gwydion Jones am 14:05, 29 Awst 2013

2013-08-29T14:05:16Z

Gwydion Jones: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '(Saesneg: ''north atlantic oscillation'') Màs aer helaeth yn rhanbarth Gogledd yr Iwerydd sydd yn osgiladu rhwng y gwasgedd Uchel is-drofannol a gwasged...'

2013-08-29T14:05:01Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '(Saesneg: ''north atlantic oscillation'') Màs aer helaeth yn rhanbarth Gogledd yr Iwerydd sydd yn osgiladu rhwng y gwasgedd Uchel is-drofannol a gwasged...'

Tudalen newydd

(Saesneg: ''north atlantic oscillation'')

Màs aer helaeth yn rhanbarth Gogledd yr Iwerydd sydd yn osgiladu rhwng y gwasgedd Uchel is-drofannol a gwasgedd Isel Gwlad yr Iâ. Mae hwn wedi cael ei hen gydnabod fel un o brif nodweddion y system hinsawdd fyd-eang ac mae gwahaniaethau rhwng un wedd â’r llall ym medru creu newidiadau yng nghyflymdra cyfartalog a chyfeiriad y gwynt yn yr Iwerydd, cludiant gwres a lleithder rhwng yr Iwerydd a chyfandiroedd cyfagos ac yn llwybr arddwysedd a nifer y stormydd. Dylanwada hefyd ar gynaeafau amaethyddol, rheolaeth dŵr, tymheredd a dyddodiad ac mae’n gysylltiedig â’r cynhesu eang dros y degawdau diwethaf ac anghysonderau hinsoddol yn ystod yr [[oes iâ fach]].

Gellir darganfod gwedd Osgiladiad Gogledd Iwerydd (OGI) drwy gyfrifo gwahaniaeth yng ngwasgedd lefel y môr, wedi’i normaleiddio, rhwng y gwasgedd Uchel is-drofannol a gwasgedd Isel Gwlad yr Iâ. Mae osgiladiad yng nghryfder y ddau wasgedd ac mae ymchwil gan Hurrell (1995) yn dangos bod yr OGI yn dueddol o aros yn gyson mewn un wedd am ddegawdau. Pan mae’r OGI yn ei wedd bositif (uchel) yn yr haf mae’r Uchel is-drofannol yn gryf ac mae’r Isel Gwlad yr Iâ yn ddwfn ac mae gwrthgyferbyniad cryf meridianaidd (gogledd-de) yn y gwasgedd dros Ogledd Iwerydd. O ganlyniad mae gwyntoedd gorllewinol cryf yn datblygu ar hyd y lledredau-canol yn rhanbarth Gogledd Iwerydd a’r rhain sy’n dod ag aer cynnes, llaith i Ogledd Orllewin Ewrop. Mae gwedd bositif yr OGI yn y gaeaf yn gysylltiedig â dyddodiad uwch na’r arfer dros Wlad yr Iâ, y Deyrnas Unedig a Llychlyn a dyddodiad is na’r arfer dros ogledd Affrica a rhanbarth y Môr Canoldir. Nodweddir yr OGI yn ei wedd negyddol (isel) â graddiant gwasgedd a gwyntoedd y gorllewin gwannach dros ranbarth Gogledd Iwerydd sydd o ganlyniad yn dod â thymereddau oer i ogledd Ewrop a dyddodiad uwch i ogledd Affrica.

Mae cydberthyniad cryf rhwng [[llifogydd]] eithafol a gwedd yr OGI. Roedd gwedd negyddol yr OGI mewn grym yn ystod [[llifogydd]] eithafol Exmoor yn 1952, Cairngorms yn 1978, Caldwell Burn yn Dumfries yn 1979, Bro’r Llynnoedd yn 1995, Boscastle yn 2004 a Helmsley yn 2005. Mae systemau tywydd sy’n cynhyrchu stormydd haf darfudol dwys, lleol o dan amodau antiseiclonig a ffryntiau lled-sefydlog, yn dueddol o ddatblygu pan ddaw gwyntoedd gwan o’r gorllewin, yn ystod OGI negyddol, sy’n arwain at batrymau cylchrediad atmosfferig swrth dros ranbarth Gogledd Iwerydd. Roedd y rhan fwyaf o’r [[llifogydd]] eithafol yn digwydd o ganlyniad i’r math hwn o system tywydd lle roedd toreth o [[ddyodiad]] yn methu gwasgaru drwy amsugniad [[pridd]], dŵr ffo na draeniad.

Acreman, M. C. (1989) Extreme historical UK floods and maximum flood estimation. ''Journal of the Institute of Water and Environmental Management'', 3, 404–412.

Acreman, M. C. (1991) The flood of July 25th 1983 on the Hermitage Water, Roxburghshire. ''Scottish Geographical Magazine'', 107, 170–178.

Carling, P. A. (1986) The Noon Hill flash flood, July 17th 1983. Hydrological and Geomorphological aspects of a major formative event in the upland landscape. ''Transactions of the Institute of British Geographers,'' 11, 105-118.

Cook, E. R., a D’Arrigo, R. D. (2002) A Well-verified, multiproxy reconstruction of the winter North Atlantic Oscillation index since A.D. 1400. ''Journal of Climate'', 15, 1754-1764.
Duckworth, J. A. (1969). Bowland Forest and Pendle floods. ''Association of River Authorities Yearbook'', 81–90.

Glueck, M. F., a Stockton, C. W. (2001) Reconstruction of the North Atlantic Oscillation, 1429-1983. ''International Journal of Climatology'', 21, 1453-1465.

Harvey, A. M. (1986) Geomorphic effects of a 100 year storm in the Howgill Fells, Northwest England. ''Zeitschrift fur Geomorphologie'' N F, 30, 71-91.

Hurrell, J. W. (1995) Decadal trends in the North Atlantic Oscillation: Regional temperatures and precipitation. ''Science'', 269, 676–679.

Hurrell, J. W., Kushnir, Y., Ottersen, G., a Visbeck, M. (2003) An overview of the North Atlantic Oscillation: Climatic Significance and Environmental Impact. ''Geophysical Monograph'', 134, 1-35.

Johnson, R. M., a Warburton, J. (2002) Flooding and geomorphic impacts in a mountain torrent: Raise Beck, central Lake District, England. ''Earth Surface Processes and Landforms'', 27, 945–969.

Jones, P. D., Jonsson, T., a Wheeler, D. (1997) Extension of the North Atlantic Oscillation using early instrumental pressure observations from Gibraltar and South-west Iceland. ''International Journal of Climatology'', 17, 1433-1450.

Kidson, C. (1953) The Exmoor storm and the Lynmouth floods. ''Geography'', 38, 1–99.

Macklin, M. G., a Rumsby, B. T. (2007) Changing climate and extreme floods in the British uplands. ''Trans Inst Br Geogr'', 32, 168-186.

McEwen, L. J., a Werritty, A. (1988) The hydrology and long-term geomorphic significance of a flash flood in the Cairngorm Mountains, Scotland. ''Catena'', 15, 361-377.

Nesje, A., a Dahl, S. O. (2003). The ‘Little Ice Age’ – only temperature?. ''The Holocene'', 13, 139-145.

Rodgers, J. C. (1984) The association between the North Atlantic Oscillation and the Southern Oscillation in the Northern Hemisphere. ''Monthly Weather Review'', 112, 1999-2015.

Van Loon, H., a Rogers, J. (1978) The seesaw in winter temperature between Greenland and northern Europe. Part I: General description. ''Mon. Weather Rev''., 106, 296-310.

Walker, G. T. (1924) Correlations in seasonal variations of weather IX. ''Mem. Ind. Meteorol. Dept''., 24, 275-332.

Whitaker, R. (1996) ''Weather, The Ultimate Guide to the Elements''. Harper Collins, Llundain.

@@ Llinell 9: / Llinell 9: @@
 == Llyfryddiaeth ==
-Acreman, M. C. (1989) Extreme historical UK floods and maximum flood estimation. ''Journal of the Institute of Water and Environmental Management'', 3, 404–412.
+* Acreman, M. C. (1989) Extreme historical UK floods and maximum flood estimation. ''Journal of the Institute of Water and Environmental Management'', 3, 404–412.
-Acreman, M. C. (1991) The flood of July 25th 1983 on the Hermitage Water, Roxburghshire. ''Scottish Geographical Magazine'', 107, 170–178.
+* Acreman, M. C. (1991) The flood of July 25th 1983 on the Hermitage Water, Roxburghshire. ''Scottish Geographical Magazine'', 107, 170–178.
-Carling, P. A. (1986) The Noon Hill flash flood, July 17th 1983. Hydrological and Geomorphological aspects of a major formative event in the upland landscape. ''Transactions of the Institute of British Geographers,'' 11, 105-118.
+* Carling, P. A. (1986) The Noon Hill flash flood, July 17th 1983. Hydrological and Geomorphological aspects of a major formative event in the upland landscape. ''Transactions of the Institute of British Geographers,'' 11, 105–118.
-Cook, E. R., a D’Arrigo, R. D. (2002) A Well-verified, multiproxy reconstruction of the winter North Atlantic Oscillation index since A.D. 1400. ''Journal of Climate'', 15, 1754-1764.
+* Cook, E. R., a D’Arrigo, R. D. (2002) A Well-verified, multiproxy reconstruction of the winter North Atlantic Oscillation index since A.D. 1400. ''Journal of Climate'', 15, 1754–1764.
-Glueck, M. F., a Stockton, C. W. (2001) Reconstruction of the North Atlantic Oscillation, 1429-1983. ''International Journal of Climatology'', 21, 1453-1465.
+* Duckworth, J. A. (1969). Bowland Forest and Pendle floods. ''Association of River Authorities Yearbook'', 81–90.
-Harvey, A. M. (1986) Geomorphic effects of a 100 year storm in the Howgill Fells, Northwest England. ''Zeitschrift fur Geomorphologie'' N F, 30, 71-91.
+* Glueck, M. F., a Stockton, C. W. (2001) Reconstruction of the North Atlantic Oscillation, 1429–1983. ''International Journal of Climatology'', 21, 1453–1465.
-Hurrell, J. W. (1995) Decadal trends in the North Atlantic Oscillation: Regional temperatures and precipitation. ''Science'', 269, 676–679.
+* Harvey, A. M. (1986) Geomorphic effects of a 100 year storm in the Howgill Fells, Northwest England. ''Zeitschrift fur Geomorphologie'' N F, 30, 71–91.
-Hurrell, J. W., Kushnir, Y., Ottersen, G., a Visbeck, M. (2003) An overview of the North Atlantic Oscillation: Climatic Significance and Environmental Impact. ''Geophysical Monograph'', 134, 1-35.
+* Hurrell, J. W. (1995) Decadal trends in the North Atlantic Oscillation: Regional temperatures and precipitation. ''Science'', 269, 676–679.
-Johnson, R. M., a Warburton, J. (2002) Flooding and geomorphic impacts in a mountain torrent: Raise Beck, central Lake District, England. ''Earth Surface Processes and Landforms'', 27, 945–969.
+* Hurrell, J. W., Kushnir, Y., Ottersen, G., a Visbeck, M. (2003) An overview of the North Atlantic Oscillation: Climatic Significance and Environmental Impact. ''Geophysical Monograph'', 134, 1–35.
-Jones, P. D., Jonsson, T., a Wheeler, D. (1997) Extension of the North Atlantic Oscillation using early instrumental pressure observations from Gibraltar and South-west Iceland. ''International Journal of Climatology'', 17, 1433-1450.
+* Johnson, R. M., a Warburton, J. (2002) Flooding and geomorphic impacts in a mountain torrent: Raise Beck, central Lake District, England. ''Earth Surface Processes and Landforms'', 27, 945–969.
-Kidson, C. (1953) The Exmoor storm and the Lynmouth floods. ''Geography'', 38, 1–99.
+* Jones, P. D., Jonsson, T., a Wheeler, D. (1997) Extension of the North Atlantic Oscillation using early instrumental pressure observations from Gibraltar and South-west Iceland. ''International Journal of Climatology'', 17, 1433–1450.
-Macklin, M. G., a Rumsby, B. T. (2007) Changing climate and extreme floods in the British uplands. ''Trans Inst Br Geogr'', 32, 168-186.
+* Kidson, C. (1953) The Exmoor storm and the Lynmouth floods. ''Geography'', 38, 1–99.
-McEwen, L. J., a Werritty, A. (1988) The hydrology and long-term geomorphic significance of a flash flood in the Cairngorm Mountains, Scotland. ''Catena'', 15, 361-377.
+* Macklin, M. G., a Rumsby, B. T. (2007) Changing climate and extreme floods in the British uplands. ''Trans Inst Br Geogr'', 32, 168–186.
-Nesje, A., a Dahl, S. O. (2003). The ‘Little Ice Age’ – only temperature?. ''The Holocene'', 13, 139-145.
+* McEwen, L. J., a Werritty, A. (1988) The hydrology and long-term geomorphic significance of a flash flood in the Cairngorm Mountains, Scotland. ''Catena'', 15, 361–377.
-Rodgers, J. C. (1984) The association between the North Atlantic Oscillation and the Southern Oscillation in the Northern Hemisphere. ''Monthly Weather Review'', 112, 1999-2015.
+* Nesje, A., a Dahl, S. O. (2003). The ‘Little Ice Age’ – only temperature?. ''The Holocene'', 13, 139–145.
-Van Loon, H., a Rogers, J. (1978) The seesaw in winter temperature between Greenland and northern Europe. Part I: General description. ''Mon. Weather Rev''., 106, 296-310.
+* Rodgers, J. C. (1984) The association between the North Atlantic Oscillation and the Southern Oscillation in the Northern Hemisphere. ''Monthly Weather Review'', 112, 1999–2015.
-Walker, G. T. (1924) Correlations in seasonal variations of weather IX. ''Mem. Ind. Meteorol. Dept''., 24, 275-332.
+* Van Loon, H., a Rogers, J. (1978) The seesaw in winter temperature between Greenland and northern Europe. Part I: General description. ''Mon. Weather Rev''., 106, 296–310.
-Whitaker, R. (1996) ''Weather, The Ultimate Guide to the Elements''. Harper Collins, Llundain.
+* Walker, G. T. (1924) Correlations in seasonal variations of weather IX. ''Mem. Ind. Meteorol. Dept''., 24, 275–332.
 [[Categori:Daearyddiaeth]]
 __NOAUTOLINKS__

@@ Llinell 46: / Llinell 46: @@
 Whitaker, R. (1996) ''Weather, The Ultimate Guide to the Elements''. Harper Collins, Llundain.
-[[Categori:Esboniadur Daearyddiaeth]]
+[[Categori:Daearyddiaeth]]
 __NOAUTOLINKS__

@@ Llinell 5: / Llinell 5: @@
 Gellir darganfod gwedd Osgiladiad Gogledd Iwerydd (OGI) drwy gyfrifo gwahaniaeth yng ngwasgedd lefel y môr, wedi’i normaleiddio, rhwng y gwasgedd Uchel is-drofannol a gwasgedd Isel Gwlad yr Iâ.  Mae osgiladiad yng nghryfder y ddau wasgedd ac mae ymchwil gan Hurrell (1995) yn dangos bod yr OGI yn dueddol o aros yn gyson mewn un wedd am ddegawdau.  Pan mae’r OGI yn ei wedd bositif (uchel) yn yr haf mae’r Uchel is-drofannol yn gryf ac mae’r Isel Gwlad yr Iâ yn ddwfn ac mae gwrthgyferbyniad cryf meridianaidd (gogledd-de) yn y gwasgedd dros Ogledd Iwerydd. O ganlyniad mae gwyntoedd gorllewinol cryf yn datblygu ar hyd y lledredau-canol yn rhanbarth Gogledd Iwerydd a’r rhain sy’n dod ag aer cynnes, llaith i Ogledd Orllewin Ewrop. Mae gwedd bositif yr OGI yn y gaeaf yn gysylltiedig â dyddodiad uwch na’r arfer dros Wlad yr Iâ, y Deyrnas Unedig a Llychlyn a dyddodiad is na’r arfer dros ogledd Affrica a rhanbarth y Môr Canoldir.  Nodweddir yr OGI yn ei wedd negyddol (isel) â graddiant gwasgedd a gwyntoedd y gorllewin gwannach dros ranbarth Gogledd Iwerydd sydd o ganlyniad yn dod â thymereddau oer i ogledd Ewrop a dyddodiad uwch i ogledd Affrica.
-Mae cydberthyniad cryf rhwng [[llifogydd]] eithafol a gwedd yr OGI.  Roedd gwedd negyddol yr OGI mewn grym yn ystod [[llifogydd]] eithafol Exmoor yn 1952, Cairngorms yn 1978, Caldwell Burn yn Dumfries yn 1979, Bro’r Llynnoedd yn 1995, Boscastle yn 2004 a Helmsley yn 2005.  Mae systemau tywydd sy’n cynhyrchu stormydd haf darfudol dwys, lleol o dan amodau antiseiclonig a ffryntiau lled-sefydlog, yn dueddol o ddatblygu pan ddaw gwyntoedd gwan o’r gorllewin, yn ystod OGI negyddol, sy’n arwain at batrymau cylchrediad atmosfferig swrth dros ranbarth Gogledd Iwerydd.  Roedd y rhan fwyaf o’r [[llifogydd]] eithafol yn digwydd o ganlyniad i’r math hwn o system tywydd lle roedd toreth o [[ddyodiad]] yn methu gwasgaru drwy amsugniad [[pridd]], dŵr ffo na draeniad.
+Mae cydberthyniad cryf rhwng [[llifogydd]] eithafol a gwedd yr OGI.  Roedd gwedd negyddol yr OGI mewn grym yn ystod llifogydd eithafol Exmoor yn 1952, Cairngorms yn 1978, Caldwell Burn yn Dumfries yn 1979, Bro’r Llynnoedd yn 1995, Boscastle yn 2004 a Helmsley yn 2005.  Mae systemau tywydd sy’n cynhyrchu stormydd haf darfudol dwys, lleol o dan amodau antiseiclonig a ffryntiau lled-sefydlog, yn dueddol o ddatblygu pan ddaw gwyntoedd gwan o’r gorllewin, yn ystod OGI negyddol, sy’n arwain at batrymau cylchrediad atmosfferig swrth dros ranbarth Gogledd Iwerydd.  Roedd y rhan fwyaf o’r llifogydd eithafol yn digwydd o ganlyniad i’r math hwn o system tywydd lle roedd toreth o [[dyodiad|ddyodiad]] yn methu gwasgaru drwy amsugniad [[pridd]], dŵr ffo na draeniad.
 == Llyfryddiaeth ==
@@ Llinell 46: / Llinell 46: @@
 Whitaker, R. (1996) ''Weather, The Ultimate Guide to the Elements''. Harper Collins, Llundain.
-[[Category:Esboniadur Daearyddiaeth]]
+[[Categori:Esboniadur Daearyddiaeth]]

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 14:32, 3 Rhagfyr 2013
Llinell 45:		Llinell 45:

	Whitaker, R. (1996) ''Weather, The Ultimate Guide to the Elements''. Harper Collins, Llundain.		Whitaker, R. (1996) ''Weather, The Ultimate Guide to the Elements''. Harper Collins, Llundain.
		+
		+	[[Category:Esboniadur Daearyddiaeth]]

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 14:05, 29 Awst 2013
Llinell 6:		Llinell 6:

	Mae cydberthyniad cryf rhwng [[llifogydd]] eithafol a gwedd yr OGI. Roedd gwedd negyddol yr OGI mewn grym yn ystod [[llifogydd]] eithafol Exmoor yn 1952, Cairngorms yn 1978, Caldwell Burn yn Dumfries yn 1979, Bro’r Llynnoedd yn 1995, Boscastle yn 2004 a Helmsley yn 2005. Mae systemau tywydd sy’n cynhyrchu stormydd haf darfudol dwys, lleol o dan amodau antiseiclonig a ffryntiau lled-sefydlog, yn dueddol o ddatblygu pan ddaw gwyntoedd gwan o’r gorllewin, yn ystod OGI negyddol, sy’n arwain at batrymau cylchrediad atmosfferig swrth dros ranbarth Gogledd Iwerydd. Roedd y rhan fwyaf o’r [[llifogydd]] eithafol yn digwydd o ganlyniad i’r math hwn o system tywydd lle roedd toreth o [[ddyodiad]] yn methu gwasgaru drwy amsugniad [[pridd]], dŵr ffo na draeniad.		Mae cydberthyniad cryf rhwng [[llifogydd]] eithafol a gwedd yr OGI. Roedd gwedd negyddol yr OGI mewn grym yn ystod [[llifogydd]] eithafol Exmoor yn 1952, Cairngorms yn 1978, Caldwell Burn yn Dumfries yn 1979, Bro’r Llynnoedd yn 1995, Boscastle yn 2004 a Helmsley yn 2005. Mae systemau tywydd sy’n cynhyrchu stormydd haf darfudol dwys, lleol o dan amodau antiseiclonig a ffryntiau lled-sefydlog, yn dueddol o ddatblygu pan ddaw gwyntoedd gwan o’r gorllewin, yn ystod OGI negyddol, sy’n arwain at batrymau cylchrediad atmosfferig swrth dros ranbarth Gogledd Iwerydd. Roedd y rhan fwyaf o’r [[llifogydd]] eithafol yn digwydd o ganlyniad i’r math hwn o system tywydd lle roedd toreth o [[ddyodiad]] yn methu gwasgaru drwy amsugniad [[pridd]], dŵr ffo na draeniad.
		+
		+	== Llyfryddiaeth ==

	Acreman, M. C. (1989) Extreme historical UK floods and maximum flood estimation. ''Journal of the Institute of Water and Environmental Management'', 3, 404–412.		Acreman, M. C. (1989) Extreme historical UK floods and maximum flood estimation. ''Journal of the Institute of Water and Environmental Management'', 3, 404–412.