https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&feed=atom&title=Pryddest 2026-05-22T03:21:36Z Hanes diwygio'r dudalen hon ar y wici MediaWiki 1.28.0 https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Pryddest&diff=2661&oldid=prev 2018-09-13T12:03:44Z

<p>Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda &#039; Math o gerdd hir a gysylltir yn bennaf â chystadleuaeth y Goron yn yr Eisteddfod Genedlaethol yw pryddest. Poblogeiddiwyd y term yn yr 19g. ar ôl ei d...&#039;</p> <p><b>Tudalen newydd</b></p><div><br /> <br /> Math o gerdd hir a gysylltir yn bennaf â chystadleuaeth y Goron yn yr Eisteddfod Genedlaethol yw pryddest. Poblogeiddiwyd y term yn yr 19g. ar ôl ei ddefnyddio gan William Williams (Caledfryn) yn ei Drych Barddonol (1839). Fel arfer cerdd ddigynghanedd yn y mesurau rhydd neu'r wers rydd yw pryddest. Dwy o bryddestau mwyaf poblogaidd hanner cyntaf yr ugeinfed ganrif oedd ‘Gwerin Cymru’ (1919) gan Crwys, a ‘Mab y Bwthyn’ (1921) gan Cynan. Ceir detholiad o rai o bryddestau’r cyfnod wedi'i golygu gan E. G. Millward..<br /> <br /> Gall pryddest fod ar gynghanedd, ond heb wneud defnydd o’r pedwar mesur ar hugain traddodiadol. Defnyddiodd Euros Bowen, er enghraifft, gynghanedd yn ei ddwy bryddest [[arobryn]] yn 1948 (‘O’r Dwyrain’) a 1950 (‘Difodiant’). Ystyrid pryddest anfuddugol Dyfnallt Morgan, ‘Y Llen’ (1953), yn arloesol gan [[Saunders Lewis]] a beirniaid eraill. Ni chyfyngir y ffurf yn llwyr i’r Eisteddfod, ychwaith: yn wir, mae'r Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru yn cyfeirio at bryddest radio [[J. Kitchener Davies]], ‘Sŵn y gwynt sy’n chwythu’ (1953) fel ‘un o’r pryddestau grymusaf a gyfansoddwyd yn yr ugeinfed ganrif’. Ceir rhai o bryddestau mwyaf trawiadol canol yr 20g yn y detholiad ''Cerddi Hir''.<br /> <br /> Ers dechrau’r 21g. mae'r term yn graddol golli tir yng nghystadleuaeth y goron i’r [[dilyniant]] neu’r casgliad o gerddi. Y mae’n ddigon posibl na fydd y term yn cael ei ddefnyddio’n gyson ymhen amser, ac mai fel ffenomen sy’n perthyn yn bennaf i’r 19g. a’r 20g. yr ystyrir y bryddest maes o law. Serch hynny, gwnaed defnydd arbrofol a chyffrous o’r ffurf gan Aled Jones Williams yn ei bryddest arobryn ‘Awelon’ (2002).<br /> <br /> '''Robert Rhys'''<br /> <br /> <br /> ==Llyfryddiaeth==<br /> <br /> Hughes, G. R. a Jones, I. (!970), ''Cerddi Hir ''(Llandysul: Gwasg Gomer)<br /> <br /> Millward, E. G. (1973), gol., ''Pryddestau Eisteddfodol Detholedig 1911-1953'' (Llys yr Eisteddfod Genedlaethol)<br /> <br /> {{CC BY-SA}}<br /> [[Categori:Beirniadaeth a Theori]]<br /> <br /> <br />  </div>

RobertRhys