Rhydderch, Llio (g.1937) - Hanes diwygio

CadiW am 20:40, 7 Awst 2021

2021-08-07T20:40:42Z

CadiW am 13:32, 6 Ebrill 2021

2021-04-06T13:32:30Z

CadiW am 13:31, 6 Ebrill 2021

2021-04-06T13:31:34Z

CadiW am 13:29, 6 Ebrill 2021

2021-04-06T13:29:49Z

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'NOAUTOLINKS '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

2021-04-06T13:29:22Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '__NOAUTOLINKS__ '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

Tudalen newydd

__NOAUTOLINKS__
'''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''

Telynores yn y dull traddodiadol Gymreig yw Llio Rhydderch. Fe’i magwyd ar fferm Coed Mawr, Bangor, ar aelwyd gerddorol. Yn blentyn ifanc dysgodd ganeuon a [[cherddoriaeth werin]], [[canu penillion]], y gynghanedd a [[sol-ffa]], a byddai’n mynychu nosweithiau llawen ac [[eisteddfodau]] lleol yng nghwmni ei thad, [[baledwr]] a chanwr [[cerdd dant]] o fri.

Dechreuodd chwarae piano’n gynnar a’r delyn pan oedd yn wyth oed. Derbyniodd wersi gan [[Nansi Richards]] (Telynores Maldwyn), gan ddysgu alawon a thechnegau traddodiadol Gymreig yn ôl y glust; trwy hynny daeth yn gyfarwydd â thechnegau’r [[delyn deires]], er mai telyn ''Grecian'' oedd ganddi ar y dechrau. Tra oedd yn Ysgol Ramadeg y Merched, Bangor, cafodd wersi [[telyn]] gan Freda Holland, merch-yng-nghyfraith i Delynores Cybi ac etifeddes i draddodiad chwarae telynorion Ynys Môn. Daeth hefyd dan ddylanwad ei hathrawes gerdd, Megan Morris, hithau’n ogystal yn hyddysg yn y traddodiad gwerin, a bu’n aelod o Gôr Telyn Eryri.

Daeth Llio’n gyfarwydd â pherfformio mewn cyngherddau, nosweithiau llawen ac eisteddfodau ar hyd a lled y wlad gan brofi llwyddiant wrth ganu’r delyn, [[canu gwerin]] a [[chanu penillion]] i’w chyfeiliant ei hun. Ymddangosodd ar lwyfannau Eisteddfod yr Urdd a’r Eisteddfod Ryng-golegol yn 1952, ac yn ystod yr un flwyddyn bu’n fuddugol yng nghystadleuaeth y delyn yn Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth. Cyfeiliodd i [[ddawnswyr gwerin]] a pherfformio ar sawl achlysur yn Neuadd Albert, y Royal Festival Hall a’r Queen Elizabeth Hall. Cafodd ei hurddo’n aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli, 1955.

Ar ôl graddio o Goleg y Brifysgol, Aberystwyth, yn 1960 bu’n dysgu Cymraeg a cherddoriaeth ym Mhontarddulais, y Sblot a’r Bont-faen. Parhaodd yn weithgar yn gerddorol gyda Merched y Wawr a’r Urdd, a chadwodd gysylltiad â Nansi Richards, gan berfformio gyda hi yn America yn 1973. Priododd yn 1961 a chafodd ddau o blant, gan symud yn ôl gyda’r teulu maes o law i Fôn, lle bu’n dysgu’n rhan-amser yn Ysgol David Hughes, Porthaethwy.

Ailafaelodd yn y delyn yn yr 1990au a bu ynghlwm â sefydlu Cymdeithas Offerynnau Traddodiadol Cymru gan ddysgu technegau traddodiadol y delyn deires mewn gweithdai ac i’w grŵp o ddisgyblion ei hun, sef Telynorion Llio. Gyda Huw Roberts cyhoeddodd y gyfrol ''Telynorion Llannerch-y-medd'' (Cyngor Sir Ynys Môn, 2000) a ffurfiodd [[grŵp gwerin]] o’r enw Penceirddiaid Cymru. Daeth i gysylltiad â’r cerddor a’r cynhyrchydd Ceri Rhys Matthews, ac yn 1997 rhyddhaodd ei CD cyntaf, ''Telyn'', ar label Fflach Tradd. Casgliad o alawon Cymreig ydoedd, gan gynnwys amrywiadau yn y dull traddodiadol a thechnegau arbennig y delyn deires.

Bu’r CD yn arbennig o boblogaidd, gan dderbyn darllediadau cyson ar raglenni megis ''Late Junction'' ar Radio 3. Yn dilyn llwyddiant ''Telyn'' bu’n gyfnod prysur i Llio o gadw cyngherddau, recordio a chyfansoddi. Rhyddhaodd ''Melangell'' (2000), ''Enlli'' (2002) a ''Gwenllian'' (2005) ar label Fflach Tradd, pob un yn ei dro yn cynnwys elfen fwy estynedig o’i chyfansoddiadau ei hun yn seiliedig yn harmonig ar [[alawon gwerin]] ac alawon telyn o’r traddodiad [[cerdd dant]].

Mentrodd arbrofi mwy yn 2011 gyda ''Carn Ingli'', lle clywir hi’n chwarae, weithiau’n fyrfyfyr, gyda’r trwmpedwr [[jazz]] Tomos Williams. Cyfrannodd hefyd at sawl recordiad arall gan gynnwys ''Journey'' gan Donal Lunny (2000), ''Ochre'' gan Andrew Cronshaw (2003) a ''Blodeugerdd'' (2009), ac ymddangosodd gyda’r cerddor [[John Cale]] ar y ffilm ''Beautiful Mistake'' (2001).

Bu’n cyngherdda’n rhyngwladol gan gynnwys chwarae yn Celtic Connections (Rhufain, 2001), [[Gŵyl]] Caeredin (2002) a Chyngres Telyn y Byd (Dulyn, 2005), a bu’n rhannu llwyfan gyda cherddorion byd-enwog megis y telynor Andrew Lawrence-King, Justin Vali o Fadagasgar a Baba Maal o Senegal. Dyfarnwyd iddi Gymrodoriaeth er Anrhydedd, Prifysgol Bangor yn 2018 fel arwydd o’i chyfraniad i fyd cerddoriaeth y genedl. Cydnabyddir Llio heddiw fel cerddor o bwysigrwydd rhyngwladol ac yn enwedig am ei chyfraniad i barhau ac ymestyn traddodiad y [[delyn deires]] yng Nghymru.

Dyfarnwyd Cymrodoriaeth er Anrhydedd iddi gan Brifysgol Bangor yn 2018 am ei chyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.

'''Cass Meurig'''

==Disgyddiaeth==

*''Telyn'' (Fﬂach CD196H, 1997)

*''Melangell'' (Fﬂach CD234H, 2000)

*''Enlli'' (Fﬂach CD250S, 2002)

*''Gwenllian'' (Fﬂach 287H, 2008)

*‘Bedd F’anwylyd’ ar ''Blodeugerdd'' (Smithsonian Folkways SFW40552, 2009)

*''Carn Ingli'' (‘Hud ar Ddyfed’) [gyda Tomos Williams] (Fﬂach CD331H, 2011)

{{CC BY-SA Cydymaith}}
[[Categori:Cerddoriaeth]]

@@ Llinell 2: / Llinell 2: @@
 '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''
-Telynores yn y dull traddodiadol Gymreig yw Llio Rhydderch. Fe’i magwyd ar fferm Coed Mawr, Bangor, ar aelwyd gerddorol. Yn blentyn ifanc dysgodd ganeuon a [[cherddoriaeth werin]], [[canu penillion]], y gynghanedd a [[sol-ffa]], a byddai’n mynychu nosweithiau llawen ac [[eisteddfodau]] lleol yng nghwmni ei thad, [[baledwr]] a chanwr [[cerdd dant]] o fri.
+Telynores yn y dull traddodiadol Gymreig yw Llio Rhydderch. Fe’i magwyd ar fferm Coed Mawr, Bangor, ar aelwyd gerddorol. Yn blentyn ifanc dysgodd ganeuon a [[Gwerin, Canu a Cherddoriaeth Draddodiadol | cherddoriaeth werin]], [[Canu Penillion (gwreiddiau) | canu penillion]], y gynghanedd a [[Tonic Sol-ffa | sol-ffa]], a byddai’n mynychu nosweithiau llawen ac [[Eisteddfod, Cerddoriaeth a'r | eisteddfodau]] lleol yng nghwmni ei thad, [[Baled | baledwr]] a chanwr [[Cerdd Dant | cerdd dant]] o fri.
-Dechreuodd chwarae piano’n gynnar a’r delyn pan oedd yn wyth oed. Derbyniodd wersi gan [[Nansi Richards]] (Telynores Maldwyn), gan ddysgu alawon a thechnegau traddodiadol Gymreig yn ôl y glust; trwy hynny daeth yn gyfarwydd â thechnegau’r [[delyn deires]], er mai telyn ''Grecian'' oedd ganddi ar y dechrau. Tra oedd yn Ysgol Ramadeg y Merched, Bangor, cafodd wersi [[telyn]] gan Freda Holland, merch-yng-nghyfraith i Delynores Cybi ac etifeddes i draddodiad chwarae telynorion Ynys Môn. Daeth hefyd dan ddylanwad ei hathrawes gerdd, Megan Morris, hithau’n ogystal yn hyddysg yn y traddodiad gwerin, a bu’n aelod o Gôr Telyn Eryri.
+Dechreuodd chwarae piano’n gynnar a’r delyn pan oedd yn wyth oed. Derbyniodd wersi gan [[Richards, Nansi (Telynores Maldwyn; 1888-1979) | Nansi Richards]] (Telynores Maldwyn), gan ddysgu alawon a thechnegau traddodiadol Gymreig yn ôl y glust; trwy hynny daeth yn gyfarwydd â thechnegau’r [[Telyn Deires | delyn deires]], er mai telyn ''Grecian'' oedd ganddi ar y dechrau. Tra oedd yn Ysgol Ramadeg y Merched, Bangor, cafodd wersi [[telyn]] gan Freda Holland, merch-yng-nghyfraith i Delynores Cybi ac etifeddes i draddodiad chwarae telynorion Ynys Môn. Daeth hefyd dan ddylanwad ei hathrawes gerdd, Megan Morris, hithau’n ogystal yn hyddysg yn y traddodiad gwerin, a bu’n aelod o Gôr Telyn Eryri.
-Daeth Llio’n gyfarwydd â pherfformio mewn cyngherddau, nosweithiau llawen ac eisteddfodau ar hyd a lled y wlad gan brofi llwyddiant wrth ganu’r delyn, [[canu gwerin]] a chanu penillion i’w chyfeiliant ei hun. Ymddangosodd ar lwyfannau Eisteddfod yr Urdd a’r Eisteddfod Ryng-golegol yn 1952, ac yn ystod yr un flwyddyn bu’n fuddugol yng nghystadleuaeth y delyn yn Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth. Cyfeiliodd i [[ddawnswyr gwerin]] a pherfformio ar sawl achlysur yn Neuadd Albert, y Royal Festival Hall a’r Queen Elizabeth Hall. Cafodd ei hurddo’n aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli, 1955.
+Daeth Llio’n gyfarwydd â pherfformio mewn cyngherddau, nosweithiau llawen ac eisteddfodau ar hyd a lled y wlad gan brofi llwyddiant wrth ganu’r delyn, [[Gwerin, Canu a Cherddoriaeth Draddodiadol | canu gwerin]] a chanu penillion i’w chyfeiliant ei hun. Ymddangosodd ar lwyfannau Eisteddfod yr Urdd a’r Eisteddfod Ryng-golegol yn 1952, ac yn ystod yr un flwyddyn bu’n fuddugol yng nghystadleuaeth y delyn yn Eisteddfod Genedlaethol Aberystwyth. Cyfeiliodd i [[Gwerin, Dawnswyr | ddawnswyr gwerin]] a pherfformio ar sawl achlysur yn Neuadd Albert, y Royal Festival Hall a’r Queen Elizabeth Hall. Cafodd ei hurddo’n aelod o’r Orsedd yn Eisteddfod Genedlaethol Pwllheli, 1955.
 Ar ôl graddio o Goleg y Brifysgol, Aberystwyth, yn 1960 bu’n dysgu Cymraeg a cherddoriaeth ym Mhontarddulais, y Sblot a’r Bont-faen. Parhaodd yn weithgar yn gerddorol gyda Merched y Wawr a’r Urdd, a chadwodd gysylltiad â Nansi Richards, gan berfformio gyda hi yn America yn 1973. Priododd yn 1961 a chafodd ddau o blant, gan symud yn ôl gyda’r teulu maes o law i Fôn, lle bu’n dysgu’n rhan-amser yn Ysgol David Hughes, Porthaethwy.
-Ailafaelodd yn y delyn yn yr 1990au a bu ynghlwm â sefydlu Cymdeithas Offerynnau Traddodiadol Cymru gan ddysgu technegau traddodiadol y delyn deires mewn gweithdai ac i’w grŵp o ddisgyblion ei hun, sef Telynorion Llio. Gyda Huw Roberts cyhoeddodd y gyfrol ''Telynorion Llannerch-y-medd'' (Cyngor Sir Ynys Môn, 2000) a ffurfiodd [[grŵp gwerin]] o’r enw Penceirddiaid Cymru. Daeth i gysylltiad â’r cerddor a’r cynhyrchydd Ceri Rhys Matthews, ac yn 1997 rhyddhaodd ei CD cyntaf, ''Telyn'', ar label Fflach Tradd. Casgliad o alawon Cymreig ydoedd, gan gynnwys amrywiadau yn y dull traddodiadol a thechnegau arbennig y delyn deires.
+Ailafaelodd yn y delyn yn yr 1990au a bu ynghlwm â sefydlu Cymdeithas Offerynnau Traddodiadol Cymru gan ddysgu technegau traddodiadol y delyn deires mewn gweithdai ac i’w grŵp o ddisgyblion ei hun, sef Telynorion Llio. Gyda Huw Roberts cyhoeddodd y gyfrol ''Telynorion Llannerch-y-medd'' (Cyngor Sir Ynys Môn, 2000) a ffurfiodd [[Gwerin, grwpiau | grŵp gwerin]] o’r enw Penceirddiaid Cymru. Daeth i gysylltiad â’r cerddor a’r cynhyrchydd Ceri Rhys Matthews, ac yn 1997 rhyddhaodd ei CD cyntaf, ''Telyn'', ar label Fflach Tradd. Casgliad o alawon Cymreig ydoedd, gan gynnwys amrywiadau yn y dull traddodiadol a thechnegau arbennig y delyn deires.
-Bu’r CD yn arbennig o boblogaidd, gan dderbyn darllediadau cyson ar raglenni megis ''Late Junction'' ar Radio 3. Yn dilyn llwyddiant ''Telyn'' bu’n gyfnod prysur i Llio o gadw cyngherddau, recordio a chyfansoddi. Rhyddhaodd ''Melangell'' (2000), ''Enlli'' (2002) a ''Gwenllian'' (2005) ar label Fflach Tradd, pob un yn ei dro yn cynnwys elfen fwy estynedig o’i chyfansoddiadau ei hun yn seiliedig yn harmonig ar [[alawon gwerin]] ac alawon telyn o’r traddodiad cerdd dant.
+Bu’r CD yn arbennig o boblogaidd, gan dderbyn darllediadau cyson ar raglenni megis ''Late Junction'' ar Radio 3. Yn dilyn llwyddiant ''Telyn'' bu’n gyfnod prysur i Llio o gadw cyngherddau, recordio a chyfansoddi. Rhyddhaodd ''Melangell'' (2000), ''Enlli'' (2002) a ''Gwenllian'' (2005) ar label Fflach Tradd, pob un yn ei dro yn cynnwys elfen fwy estynedig o’i chyfansoddiadau ei hun yn seiliedig yn harmonig ar [[Gwerin, Canu a Cherddoriaeth Draddodiadol | alawon gwerin]] ac alawon telyn o’r traddodiad cerdd dant.
-Mentrodd arbrofi mwy yn 2011 gyda ''Carn Ingli'', lle clywir hi’n chwarae, weithiau’n fyrfyfyr, gyda’r trwmpedwr [[jazz]] Tomos Williams. Cyfrannodd hefyd at sawl recordiad arall gan gynnwys ''Journey'' gan Donal Lunny (2000), ''Ochre'' gan Andrew Cronshaw (2003) a ''Blodeugerdd'' (2009), ac ymddangosodd gyda’r cerddor [[John Cale]] ar y [[ffilm]] ''Beautiful Mistake'' (2001).
+Mentrodd arbrofi mwy yn 2011 gyda ''Carn Ingli'', lle clywir hi’n chwarae, weithiau’n fyrfyfyr, gyda’r trwmpedwr [[jazz]] Tomos Williams. Cyfrannodd hefyd at sawl recordiad arall gan gynnwys ''Journey'' gan Donal Lunny (2000), ''Ochre'' gan Andrew Cronshaw (2003) a ''Blodeugerdd'' (2009), ac ymddangosodd gyda’r cerddor [[Cale, John (g.1942) | John Cale]] ar y [[ffilm]] ''Beautiful Mistake'' (2001).
-Bu’n cyngherdda’n rhyngwladol gan gynnwys chwarae yn Celtic Connections (Rhufain, 2001), [[Gŵyl]]  Caeredin (2002) a Chyngres Telyn y Byd (Dulyn, 2005), a bu’n rhannu llwyfan gyda cherddorion byd-enwog megis y telynor Andrew Lawrence-King, Justin Vali o Fadagasgar a Baba Maal o Senegal. Dyfarnwyd iddi Gymrodoriaeth er Anrhydedd, Prifysgol Bangor yn 2018 fel arwydd o’i chyfraniad i fyd cerddoriaeth y genedl. Cydnabyddir Llio heddiw fel cerddor o bwysigrwydd rhyngwladol ac yn enwedig am ei chyfraniad i barhau ac ymestyn traddodiad y delyn deires yng Nghymru.
+Bu’n cyngherdda’n rhyngwladol gan gynnwys chwarae yn Celtic Connections (Rhufain, 2001), [[Gwyliau Cerddoriaeth | Gŵyl]]  Caeredin (2002) a Chyngres Telyn y Byd (Dulyn, 2005), a bu’n rhannu llwyfan gyda cherddorion byd-enwog megis y telynor Andrew Lawrence-King, Justin Vali o Fadagasgar a Baba Maal o Senegal. Dyfarnwyd iddi Gymrodoriaeth er Anrhydedd, Prifysgol Bangor yn 2018 fel arwydd o’i chyfraniad i fyd cerddoriaeth y genedl. Cydnabyddir Llio heddiw fel cerddor o bwysigrwydd rhyngwladol ac yn enwedig am ei chyfraniad i barhau ac ymestyn traddodiad y delyn deires yng Nghymru.
 Dyfarnwyd Cymrodoriaeth er Anrhydedd iddi gan Brifysgol Bangor yn 2018 am ei chyfraniad i gerddoriaeth yng Nghymru.