Sangiad - Hanes diwygio

MariFflur am 13:33, 13 Medi 2018

2018-09-13T13:33:38Z

MariFflur am 12:47, 24 Awst 2017

2017-08-24T12:47:53Z

MariFflur am 14:08, 17 Awst 2016

2016-08-17T14:08:55Z

SeimonBrooks am 11:57, 1 Awst 2016

2016-08-01T11:57:03Z

SeimonBrooks am 11:55, 1 Awst 2016

2016-08-01T11:55:05Z

SeimonBrooks am 11:54, 1 Awst 2016

2016-08-01T11:54:27Z

SeimonBrooks: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'NOAUTOLINKS Gair neu eiriau sy’n torri ar rediad brawddeg neu ymadrodd, yn mynegi syniad sy’n gysylltiedig â’r frawddeg ond heb fod yn rhan ram...'

2016-08-01T11:51:33Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '__NOAUTOLINKS__ Gair neu eiriau sy’n torri ar rediad brawddeg neu ymadrodd, yn mynegi syniad sy’n gysylltiedig â’r frawddeg ond heb fod yn rhan ram...'

Tudalen newydd

__NOAUTOLINKS__
Gair neu eiriau sy’n torri ar rediad brawddeg neu ymadrodd, yn mynegi syniad sy’n gysylltiedig â’r frawddeg ond heb fod yn rhan ramadegol ohoni. John Morris Jones a ddefnyddiodd y term gyntaf yn ei gyfrol ''Cerdd Dafod'' (1925); daw o’r ferf ''sengi'' ‘sathru’ neu ‘wasgu neu wthio (i mewn)’ (gw. GPC Ar Lein d.g. ''sangaf'': ''sengi''). Wrth ysgrifennu, rhoddir comâu, gwahanodau neu gromfachau yn aml o bobtu’r sangiad er mwyn amlygu rhediad y frawddeg.

Cysylltir y ddyfais lenyddol hon yn arbennig â barddoniaeth Beirdd yr Uchelwyr, gyda’r beirdd gorau yn eu plith yn manteisio ar sangiadau i gyfoethogi eu cerddi, e.e. drwy ychwanegu disgrifiadau manylach (yn enwedig mewn cerddi dyfalu); sylwadau sy’n cynnig arlliw ystyr newydd, megis dehongliad emosiynol o’r sefyllfa a ddisgrifir, neu sylwadau sy’n cyflwyno hiwmor.

Ceir gan Ddafydd ap Gwilym ddefnydd effeithiol iawn o sangiadau i greu tensiwn dramatig yn ogystal â hiwmor yn ei gywydd storïol ‘Trafferth mewn tafarn’: e.e. yn y llinellau canlynol disgrifia’r bardd yr hyn a ddigwyddodd pan gododd o’i wely yn y tywyllwch er mwyn ceisio gwneud ei ffordd yn dawel bach at wely merch yr oedd wedi ei ffansïo yn gynharach yn y noson (nodir y brif frawddeg â theip italig):

Briwais, ni neidiais yn iach,
Y grimog, a gwae’r omach,
Wrth ystlys, ar waith ostler,
Ystôl groch ffôl, goruwch ffêr.

Yn nwylo’r bardd llai crefftus, cynigiai’r sangiad ddull hawdd i gyflawni gofynion y gynghanedd, heb ychwanegu fawr ddim at y gerdd. Cyfeirir at sangiad o’r fath fel ‘gair/geiriau llanw’. Wrth i grefft y beirdd ddirywio yn gyffredinol, gwelir beirdd to olaf y Cywyddwyr yn aml yn pentyrru sangiadau yn eu cerddi gan gymylu’r ystyr yn gyffredinol.

'''Ann Parry Owen'''
== Llyfryddiaeth ==
''Gwefan Dafydd ap Gwilym'' (2007), http://www.dafyddapgwilym.net, cerdd 73 [Cyrchwyd: 28 Gorffennaf 2016].

''GPC Ar Lein'' (2016), http://gpc.cymru, ‘sangaf: sengi’ [Cyrchwyd: 28 Gorffennaf 2016].

Lewis, S. (1966), ‘Sangiad, ''tropus'' a chywydd’, ''Trivium'', 1, 1–4.

Morris-Jones, J. (1925), ''Cerdd Dafod'' (Rhydychen: Clarendon Press).

Rees, B. (1966), ‘Sylw eto ar sangiadau’, ''Barn'', 47, 305–13.

Thomas, G. (1968–9), ‘Golwg ar y sangiad yng ngwaith Dafydd ap Gwilym’, ''Llên Cymru'', 10, 224–30.
{{CC BY-SA}}
[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 13:33, 13 Medi 2018
Llinell 28:		Llinell 28:
	{{CC BY-SA}}		{{CC BY-SA}}
	[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]		[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]
		+	[[Categori:Cerdd Dafod]]

@@ Llinell 7: / Llinell 7: @@
 ::''Briwais'', ni neidiais yn iach,
 ::''Y grimog'', a gwae’r omach,
 ::''Wrth ystlys'', ar waith ostler,
 ::''Ystôl groch ffôl'', goruwch ffêr.

@@ Llinell 5: / Llinell 5: @@
 Ceir gan Ddafydd ap Gwilym ddefnydd effeithiol iawn o sangiadau i greu tensiwn dramatig yn ogystal â hiwmor yn ei gywydd storïol ‘Trafferth mewn tafarn’: e.e. yn y llinellau canlynol disgrifia’r bardd yr hyn a ddigwyddodd pan gododd o’i wely yn y tywyllwch er mwyn ceisio gwneud ei ffordd yn dawel bach at wely merch yr oedd wedi ei ffansïo yn gynharach yn y noson (nodir y brif frawddeg â theip italig):
 ::''Briwais'', ni neidiais yn iach,
@@ Llinell 14: / Llinell 13: @@
 ::''Ystôl groch ffôl'', goruwch ffêr.
 Yn nwylo’r bardd llai crefftus, cynigiai’r sangiad ddull hawdd i gyflawni gofynion y gynghanedd, heb ychwanegu fawr ddim at y gerdd. Cyfeirir at sangiad o’r fath fel ‘gair/geiriau llanw’. Wrth i grefft y beirdd ddirywio yn gyffredinol, gwelir beirdd to olaf y Cywyddwyr yn aml yn pentyrru sangiadau yn eu cerddi gan gymylu’r ystyr yn gyffredinol.

@@ Llinell 7: / Llinell 7: @@
-''Briwais'', ni neidiais yn iach,
+::''Briwais'', ni neidiais yn iach,
-''Y grimog'', a gwae’r omach,
+::''Y grimog'', a gwae’r omach,
-''Wrth ystlys'', ar waith ostler,
+::''Wrth ystlys'', ar waith ostler,
-''Ystôl groch ffôl'', goruwch ffêr.
+::''Ystôl groch ffôl'', goruwch ffêr.

@@ Llinell 5: / Llinell 5: @@
 Ceir gan Ddafydd ap Gwilym ddefnydd effeithiol iawn o sangiadau i greu tensiwn dramatig yn ogystal â hiwmor yn ei gywydd storïol ‘Trafferth mewn tafarn’: e.e. yn y llinellau canlynol disgrifia’r bardd yr hyn a ddigwyddodd pan gododd o’i wely yn y tywyllwch er mwyn ceisio gwneud ei ffordd yn dawel bach at wely merch yr oedd wedi ei ffansïo yn gynharach yn y noson (nodir y brif frawddeg â theip italig):
 ''Briwais'', ni neidiais yn iach,
 ''Y grimog'', a gwae’r omach,
 ''Wrth ystlys'', ar waith ostler,
 ''Ystôl groch ffôl'', goruwch ffêr.
 Yn nwylo’r bardd llai crefftus, cynigiai’r sangiad ddull hawdd i gyflawni gofynion y gynghanedd, heb ychwanegu fawr ddim at y gerdd. Cyfeirir at sangiad o’r fath fel ‘gair/geiriau llanw’. Wrth i grefft y beirdd ddirywio yn gyffredinol, gwelir beirdd to olaf y Cywyddwyr yn aml yn pentyrru sangiadau yn eu cerddi gan gymylu’r ystyr yn gyffredinol.