<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="cy">
	<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Seineg</id>
	<title>Seineg - Hanes golygu</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=Seineg"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;action=history"/>
	<updated>2026-11-20T13:17:03Z</updated>
	<subtitle>Hanes diwygio&#039;r dudalen hon ar y wici</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.9</generator>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;diff=3216&amp;oldid=prev</id>
		<title>LauraArman: gwall teipio</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;diff=3216&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-03-11T01:57:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;gwall teipio&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 01:57, 11 Mawrth 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 5:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;(&amp;#039;&amp;#039;phonology&amp;#039;&amp;#039;). Seineg yw’r astudiaeth o seiniau’r iaith lafar, yn benodol sut maent yn cael eu cynhyrchu a sut maent yn cael eu canfod (&amp;#039;&amp;#039;perceive&amp;#039;&amp;#039;). Fel arfer, mae seinegwyr yn gofyn cwestiynau fel: sut mae seiniau lleferydd yn cael eu cynanu (&amp;#039;&amp;#039;articulate&amp;#039;&amp;#039;)? Faint o seiniau gwahanol all gael eu defnyddio mewn ieithoedd? Sut allwn ni fesur lleferydd?&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;(&amp;#039;&amp;#039;phonology&amp;#039;&amp;#039;). Seineg yw’r astudiaeth o seiniau’r iaith lafar, yn benodol sut maent yn cael eu cynhyrchu a sut maent yn cael eu canfod (&amp;#039;&amp;#039;perceive&amp;#039;&amp;#039;). Fel arfer, mae seinegwyr yn gofyn cwestiynau fel: sut mae seiniau lleferydd yn cael eu cynanu (&amp;#039;&amp;#039;articulate&amp;#039;&amp;#039;)? Faint o seiniau gwahanol all gael eu defnyddio mewn ieithoedd? Sut allwn ni fesur lleferydd?&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae ffonoleg hefyd yn delio â seiniau’r iaith lafar ond ar lefel fwy haniaethol (&amp;#039;&amp;#039;abstract&amp;#039;&amp;#039;). Ffonoleg yw astudiaeth o sut mae ieithoedd yn trefnu seiniau mewn patrymau. Fel arfer, mae ffonolegwyr yn gofyn cwestiynau fel: pa seiniau sy’n cyfrif fel yr un peth mewn iaith? Pa seiniau sy’n cyfrif fel pethau gwahanol mewn iaith? Oes unrhyw gyfyngiadau ym mha drefn y gall seiniau ymddangos mewn iaith? Pa fath o brosesau sy’n effeithio ar seiniau pan maent yn cael eu cyfuno?&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae ffonoleg hefyd yn delio â seiniau’r iaith lafar ond ar lefel fwy haniaethol (&amp;#039;&amp;#039;abstract&amp;#039;&amp;#039;). Ffonoleg yw astudiaeth o sut mae ieithoedd yn trefnu seiniau mewn patrymau. Fel arfer, mae ffonolegwyr yn gofyn cwestiynau fel: pa seiniau sy’n cyfrif fel yr un peth mewn iaith? Pa seiniau sy’n cyfrif fel pethau gwahanol mewn iaith? Oes unrhyw gyfyngiadau ym mha drefn y gall seiniau ymddangos mewn iaith? Pa fath o brosesau sy’n effeithio ar seiniau pan maent yn cael eu cyfuno?&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Er ei bod yn bosibl i’r llwybr llais (&#039;&#039;vocal tract&#039;&#039;) gynhyrchu cannoedd o seiniau gwahanol, dim ond is-set sy’n cael ei defnyddio yn y rhan fwyaf o ieithoedd y byd. Yn drawsieithyddol, mae rhai seiniau’n fwy cyffredin nag eraill. Er enghraifft, mae gan y rhan fwyaf o ieithoedd y byd sain /t/, fel yn y geiriau Cymraeg&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&#039;&#039;ti, atal&#039;&#039; a &#039;&#039;het&#039;&#039;, ond dim ond ychydig iawn sydd â’r sain /ɬ/, fel yn y geiriau &#039;&#039;llawr, allan&#039;&#039; a &#039;&#039;gwell&#039;&#039;. Rhestr gymharol fach o seiniau lleferydd gwahanol sydd gan y rhan fwyaf o ieithoedd (Maddieson 2013a).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Er ei bod yn bosibl i’r llwybr llais (&#039;&#039;vocal tract&#039;&#039;) gynhyrchu cannoedd o seiniau gwahanol, dim ond is-set sy’n cael ei defnyddio yn y rhan fwyaf o ieithoedd y byd. Yn drawsieithyddol, mae rhai seiniau’n fwy cyffredin nag eraill. Er enghraifft, mae gan y rhan fwyaf o ieithoedd y byd sain /t/, fel yn y geiriau Cymraeg &#039;&#039;ti, atal&#039;&#039; a &#039;&#039;het&#039;&#039;, ond dim ond ychydig iawn sydd â’r sain /ɬ/, fel yn y geiriau &#039;&#039;llawr, allan&#039;&#039; a &#039;&#039;gwell&#039;&#039;. Rhestr gymharol fach o seiniau lleferydd gwahanol sydd gan y rhan fwyaf o ieithoedd (Maddieson 2013a).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Nodiant seinegol==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Nodiant seinegol==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>LauraArman</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;diff=3215&amp;oldid=prev</id>
		<title>LauraArman: cywiro fformatio</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;diff=3215&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-03-11T01:56:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;cywiro fformatio&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 01:56, 11 Mawrth 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l11&quot;&gt;Llinell 11:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 11:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wrth ddisgrifio ieithoedd, mae&amp;#039;n rhaid gwahaniaethu rhwng llythrennau a seiniau. Mae llythrennau’n cael eu dangos o fewn bachau onglog &amp;lt; &amp;gt; a sain yn cael ei dangos rhwng dau slaes / /. Rhwng y ddau slaes, defnyddir [[symbol]] sy’n rhan o set sydd wedi cael ei derbyn yn rhyngwladol, sef yr [https://www.internationalphoneticassociation.org/content/ipa-chart &amp;#039;&amp;#039;Wyddor Seinegol Ryngwladol&amp;#039;&amp;#039;] (&amp;#039;&amp;#039;International Phonetic Alphabet, IPA&amp;#039;&amp;#039;), a hyrwyddwyd gan yr International Phonetic Association. Mae’r IPA yn wyddor gwbl dryloyw, sy’n golygu bod un symbol yn cyfleu un sain yn unig. Mae’r wyddor hon yn galluogi ieithyddion i ddefnyddio set o symbolau sy’n ddiamwys (&amp;#039;&amp;#039;unambiguous&amp;#039;&amp;#039;) bob tro. Mae hynny hefyd yn golygu ei bod yn bosibl nodi ieithoedd anhryloyw mewn modd tryloyw. Defnyddir y symbolau hyn ar gyfer trawsgrifio (&amp;#039;&amp;#039;transcription&amp;#039;&amp;#039;) gan ieithyddion ledled y byd. Mae’n bwysig deall bod trawsgrifio yn wahanol i sillafu, am y rhesymau a gyflwynwyd uchod: mae gan wahanol ieithoedd orgraff (&amp;#039;&amp;#039;orthography&amp;#039;&amp;#039;) wahanol, sy’n gallu bod yn amwys. Defnyddir y term ‘symbolau’ yn hytrach na ‘llythrennau’ wrth sôn am wyddor yr IPA.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Wrth ddisgrifio ieithoedd, mae&amp;#039;n rhaid gwahaniaethu rhwng llythrennau a seiniau. Mae llythrennau’n cael eu dangos o fewn bachau onglog &amp;lt; &amp;gt; a sain yn cael ei dangos rhwng dau slaes / /. Rhwng y ddau slaes, defnyddir [[symbol]] sy’n rhan o set sydd wedi cael ei derbyn yn rhyngwladol, sef yr [https://www.internationalphoneticassociation.org/content/ipa-chart &amp;#039;&amp;#039;Wyddor Seinegol Ryngwladol&amp;#039;&amp;#039;] (&amp;#039;&amp;#039;International Phonetic Alphabet, IPA&amp;#039;&amp;#039;), a hyrwyddwyd gan yr International Phonetic Association. Mae’r IPA yn wyddor gwbl dryloyw, sy’n golygu bod un symbol yn cyfleu un sain yn unig. Mae’r wyddor hon yn galluogi ieithyddion i ddefnyddio set o symbolau sy’n ddiamwys (&amp;#039;&amp;#039;unambiguous&amp;#039;&amp;#039;) bob tro. Mae hynny hefyd yn golygu ei bod yn bosibl nodi ieithoedd anhryloyw mewn modd tryloyw. Defnyddir y symbolau hyn ar gyfer trawsgrifio (&amp;#039;&amp;#039;transcription&amp;#039;&amp;#039;) gan ieithyddion ledled y byd. Mae’n bwysig deall bod trawsgrifio yn wahanol i sillafu, am y rhesymau a gyflwynwyd uchod: mae gan wahanol ieithoedd orgraff (&amp;#039;&amp;#039;orthography&amp;#039;&amp;#039;) wahanol, sy’n gallu bod yn amwys. Defnyddir y term ‘symbolau’ yn hytrach na ‘llythrennau’ wrth sôn am wyddor yr IPA.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Defnyddir slaesau / / neu fachau petryal [ ] i ddangos trawsgrifiad o seiniau yn hytrach na’r llythrennau a ddefnyddir i’w sillafu. I drawsgrifio gwahaniaeth ystyr rydym yn defnyddio slaesau, ac i drawsgrifio agweddau manwl o’r ffordd y caiff y seiniau hynny eu cynhyrchu, rydym yn ddefnyddio bachau petryal. Er enghraifft, os ydym yn cymryd y gair &#039;&#039;oer&#039;&#039; /ɔɪr/ ac yn cyfnewid y sain /r/ am /n/, rydym yn cael y gair &#039;&#039;oen&#039;&#039; /ɔɪn/. Gallwn ynganu’r /r/ naill ai fel [r] (fel mae’r rhan fwyaf o siaradwyr Cymraeg yn ei wneud) neu fel [ʁ], y ffrithiolyn wfwlar di-lais (&#039;&#039;voiceless uvular fricative&#039;&#039;). Wrth gyfnewid [r] am [ʁ] yn y gair &#039;&#039;oer&#039;&#039;, gallwn glywed y gwahaniaeth ond nid oes gwahaniaeth ystyr rhyngddynt.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Defnyddir slaesau / / neu fachau petryal [ ] i ddangos trawsgrifiad o seiniau yn hytrach na’r llythrennau a ddefnyddir i’w sillafu. I drawsgrifio gwahaniaeth ystyr rydym yn defnyddio slaesau, ac i drawsgrifio agweddau manwl o’r ffordd y caiff y seiniau hynny eu cynhyrchu, rydym yn ddefnyddio bachau petryal. Er enghraifft, os ydym yn cymryd y gair &#039;&#039;oer&#039;&#039; /ɔɪr/ ac yn cyfnewid y sain /r/ am /n/, rydym yn cael y gair &#039;&#039;oen&#039;&#039; /ɔɪn/. Gallwn ynganu’r /r/ naill ai fel [r] (fel mae’r rhan fwyaf o siaradwyr Cymraeg yn ei wneud) neu fel [ʁ], y &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;ffrithiolyn wfwlar di-lais&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039; &lt;/ins&gt;(&#039;&#039;voiceless uvular fricative&#039;&#039;). Wrth gyfnewid [r] am [ʁ] yn y gair &#039;&#039;oer&#039;&#039;, gallwn glywed y gwahaniaeth ond nid oes gwahaniaeth ystyr rhyngddynt.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cynhyrchu lleferydd==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cynhyrchu lleferydd==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l18&quot;&gt;Llinell 18:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 18:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Defnyddir y term &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;cychwyn&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;initiation&amp;#039;&amp;#039;) i gyfeirio at sut a ble mae’r aer yn dechrau symud. Pan mae aer yn symud allan i gynhyrchu sain, gelwir y sain yn sain all-lifol (&amp;#039;&amp;#039;egressive&amp;#039;&amp;#039;). Pan gaiff aer ei sugno i mewn i gynhyrchu seiniau, fe’u gelwir yn seiniau mewnlifol (&amp;#039;&amp;#039;ingressive&amp;#039;&amp;#039;).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Defnyddir y term &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;cychwyn&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;initiation&amp;#039;&amp;#039;) i gyfeirio at sut a ble mae’r aer yn dechrau symud. Pan mae aer yn symud allan i gynhyrchu sain, gelwir y sain yn sain all-lifol (&amp;#039;&amp;#039;egressive&amp;#039;&amp;#039;). Pan gaiff aer ei sugno i mewn i gynhyrchu seiniau, fe’u gelwir yn seiniau mewnlifol (&amp;#039;&amp;#039;ingressive&amp;#039;&amp;#039;).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae’r rhan fwyaf o seiniau lleferydd yn seiniau all-lifol, ac mae’r aer yn symud allan o’r ysgyfaint (sy’n eu gwneud nhw yn seiniau ysgyfeiniol, &#039;&#039;pulmonic&#039;&#039;). Mae pob sain ysgyfeiniol felly yn sain all-lifol, ond nid yw pob sain all-lifol yn ysgyfeiniol. Ceir seiniau lle mae’r aer yn symud allan, ond nad yw’r aer yn dechrau symud yn yr ysgyfaint; e.e. mae seiniau alldafliadol (ejective) yn cychwyn pan mae’r tannau llais tu mewn i’r laryncs yn symud i fyny’n gyflym ac yn gorfodi’r aer i symud allan o’r ffaryncs. Defnyddir seiniau alldafliadaol yn yr iaith Amhareg (&#039;&#039;Amharic&#039;&#039;, cangen Semitig y [[teulu]] Affro-Asiaidd, Ethiopia).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae’r rhan fwyaf o seiniau lleferydd yn seiniau all-lifol, ac mae’r aer yn symud allan o’r ysgyfaint (sy’n eu gwneud nhw yn seiniau ysgyfeiniol, &#039;&#039;pulmonic&#039;&#039;). Mae pob sain ysgyfeiniol felly yn sain all-lifol, ond nid yw pob sain all-lifol yn ysgyfeiniol. Ceir seiniau lle mae’r aer yn symud allan, ond nad yw’r aer yn dechrau symud yn yr ysgyfaint; e.e. mae seiniau alldafliadol (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;ejective&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&lt;/ins&gt;) yn cychwyn pan mae’r tannau llais tu mewn i’r laryncs yn symud i fyny’n gyflym ac yn gorfodi’r aer i symud allan o’r ffaryncs. Defnyddir seiniau alldafliadaol yn yr iaith Amhareg (&#039;&#039;Amharic&#039;&#039;, cangen Semitig y [[teulu]] Affro-Asiaidd, Ethiopia).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae seiniau mewnlifol yn cael eu defnyddio yn rhai o ieithoedd de a dwyrain Affrica (e.e. Swlw—neu &amp;#039;&amp;#039;Zulu&amp;#039;&amp;#039;—a Xhosa, ieithoedd Bantw o’r teulu Niger-Congo, a Nama, o’r teulu Khoe). Yn yr ieithoedd hyn ceir cytseiniaid clic sy’n digwydd wrth i’r aer cael ei sugno i mewn. Wrth gynhyrchu clic, mae dwy ran o’r geg ar gau: un yng nghefn y geg, ac un o flaen hynny. Mae hyn yn dal yr aer, ac wrth ryddhau’r tafod, mae’r aer yn cael ei sugno i mewn yn gyflym gan wneud y sŵn clic (Ladefoged &amp;amp; Johnson 2011:144).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Mae seiniau mewnlifol yn cael eu defnyddio yn rhai o ieithoedd de a dwyrain Affrica (e.e. Swlw—neu &amp;#039;&amp;#039;Zulu&amp;#039;&amp;#039;—a Xhosa, ieithoedd Bantw o’r teulu Niger-Congo, a Nama, o’r teulu Khoe). Yn yr ieithoedd hyn ceir cytseiniaid clic sy’n digwydd wrth i’r aer cael ei sugno i mewn. Wrth gynhyrchu clic, mae dwy ran o’r geg ar gau: un yng nghefn y geg, ac un o flaen hynny. Mae hyn yn dal yr aer, ac wrth ryddhau’r tafod, mae’r aer yn cael ei sugno i mewn yn gyflym gan wneud y sŵn clic (Ladefoged &amp;amp; Johnson 2011:144).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>LauraArman</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;diff=3213&amp;oldid=prev</id>
		<title>LauraArman: Cywiro&#039;r llyfryddiaeth</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;diff=3213&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-03-11T01:47:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Cywiro&amp;#039;r llyfryddiaeth&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 01:47, 11 Mawrth 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l36&quot;&gt;Llinell 36:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 36:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyfynnwyd yr holl destun o:  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Dyfynnwyd yr holl destun o:  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cooper, S. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;amp; L. Arman &lt;/del&gt;(2020) Seiniau iaith: seineg a ffonoleg. Yn S. Cooper &amp;amp; L. Arman (goln.) [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/cyflwyniad-i-ieithyddiaeth &#039;&#039;Cyflwyniad i ieithyddiaeth&#039;&#039;]. Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cooper, S. (2020) Seiniau iaith: seineg a ffonoleg. Yn S. Cooper &amp;amp; L. Arman (goln.) [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/cyflwyniad-i-ieithyddiaeth &#039;&#039;Cyflwyniad i ieithyddiaeth&#039;&#039;]. Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cyfeiriadau eraill yn y detholiad==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;==Cyfeiriadau eraill yn y detholiad==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>LauraArman</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;diff=3212&amp;oldid=prev</id>
		<title>LauraArman: ychwanegu&#039;r categorïau, gwella&#039;r fformatio</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;diff=3212&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-03-11T01:46:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;ychwanegu&amp;#039;r categorïau, gwella&amp;#039;r fformatio&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;cy&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Fersiwn hŷn&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Fersiwn yn ôl 01:46, 11 Mawrth 2021&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l30&quot;&gt;Llinell 30:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 30:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Awdur&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Sarah Cooper&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;. Golygwyd y detholiad gan Laura Arman&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Sarah Cooper&lt;/del&gt;. Golygwyd y detholiad gan Laura Arman&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Llyfryddiaeth =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Llyfryddiaeth =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l44&quot;&gt;Llinell 44:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Llinell 43:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Maddieson, I. 2013a. Presence of uncommon consonants. Yn: M. S. Dryer &amp;amp; M. Haspelmath&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Maddieson, I. 2013a. Presence of uncommon consonants. Yn: M. S. Dryer &amp;amp; M. Haspelmath&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;(goln.), The World Atlas of Language Structures Online, Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. URL [https://wals.info/chapter/19]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;(goln.), The World Atlas of Language Structures Online, Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. URL [https://wals.info/chapter/19 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;https://wals.info/chapter/19&#039;&#039;]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{CC BY-SA}}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Categori:Ieithyddiaeth]&lt;/ins&gt;]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>LauraArman</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;diff=3211&amp;oldid=prev</id>
		<title>LauraArman: Creu tudalen seineg a ffonoleg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Seineg&amp;diff=3211&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-03-11T01:42:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Creu tudalen seineg a ffonoleg&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Tudalen newydd&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;= Seineg a ffonoleg =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wrth drafod cyfathrebu, rhaid ystyried pa seiniau sy’n bwysig mewn iaith i greu’r geiriau neu rannau geiriau sy’n cyfleu’r [[ystyr]]. Mae adeiladu unedau ystyr iaith yn dibynnu ar y gallu i gyfuno seiniau i gynhyrchu lleferydd sy’n codio neges i’n gwrandawyr.&lt;br /&gt;
Rhennir yr astudiaeth o seiniau iaith yn ddwy ddisgyblaeth: seineg (&amp;#039;&amp;#039;phonetics&amp;#039;&amp;#039;) a ffonoleg&lt;br /&gt;
(&amp;#039;&amp;#039;phonology&amp;#039;&amp;#039;). Seineg yw’r astudiaeth o seiniau’r iaith lafar, yn benodol sut maent yn cael eu cynhyrchu a sut maent yn cael eu canfod (&amp;#039;&amp;#039;perceive&amp;#039;&amp;#039;). Fel arfer, mae seinegwyr yn gofyn cwestiynau fel: sut mae seiniau lleferydd yn cael eu cynanu (&amp;#039;&amp;#039;articulate&amp;#039;&amp;#039;)? Faint o seiniau gwahanol all gael eu defnyddio mewn ieithoedd? Sut allwn ni fesur lleferydd?&lt;br /&gt;
Mae ffonoleg hefyd yn delio â seiniau’r iaith lafar ond ar lefel fwy haniaethol (&amp;#039;&amp;#039;abstract&amp;#039;&amp;#039;). Ffonoleg yw astudiaeth o sut mae ieithoedd yn trefnu seiniau mewn patrymau. Fel arfer, mae ffonolegwyr yn gofyn cwestiynau fel: pa seiniau sy’n cyfrif fel yr un peth mewn iaith? Pa seiniau sy’n cyfrif fel pethau gwahanol mewn iaith? Oes unrhyw gyfyngiadau ym mha drefn y gall seiniau ymddangos mewn iaith? Pa fath o brosesau sy’n effeithio ar seiniau pan maent yn cael eu cyfuno?&lt;br /&gt;
Er ei bod yn bosibl i’r llwybr llais (&amp;#039;&amp;#039;vocal tract&amp;#039;&amp;#039;) gynhyrchu cannoedd o seiniau gwahanol, dim ond is-set sy’n cael ei defnyddio yn y rhan fwyaf o ieithoedd y byd. Yn drawsieithyddol, mae rhai seiniau’n fwy cyffredin nag eraill. Er enghraifft, mae gan y rhan fwyaf o ieithoedd y byd sain /t/, fel yn y geiriau Cymraeg.&amp;#039;&amp;#039;ti, atal&amp;#039;&amp;#039; a &amp;#039;&amp;#039;het&amp;#039;&amp;#039;, ond dim ond ychydig iawn sydd â’r sain /ɬ/, fel yn y geiriau &amp;#039;&amp;#039;llawr, allan&amp;#039;&amp;#039; a &amp;#039;&amp;#039;gwell&amp;#039;&amp;#039;. Rhestr gymharol fach o seiniau lleferydd gwahanol sydd gan y rhan fwyaf o ieithoedd (Maddieson 2013a).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Nodiant seinegol==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Wrth ddisgrifio ieithoedd, mae&amp;#039;n rhaid gwahaniaethu rhwng llythrennau a seiniau. Mae llythrennau’n cael eu dangos o fewn bachau onglog &amp;lt; &amp;gt; a sain yn cael ei dangos rhwng dau slaes / /. Rhwng y ddau slaes, defnyddir [[symbol]] sy’n rhan o set sydd wedi cael ei derbyn yn rhyngwladol, sef yr [https://www.internationalphoneticassociation.org/content/ipa-chart &amp;#039;&amp;#039;Wyddor Seinegol Ryngwladol&amp;#039;&amp;#039;] (&amp;#039;&amp;#039;International Phonetic Alphabet, IPA&amp;#039;&amp;#039;), a hyrwyddwyd gan yr International Phonetic Association. Mae’r IPA yn wyddor gwbl dryloyw, sy’n golygu bod un symbol yn cyfleu un sain yn unig. Mae’r wyddor hon yn galluogi ieithyddion i ddefnyddio set o symbolau sy’n ddiamwys (&amp;#039;&amp;#039;unambiguous&amp;#039;&amp;#039;) bob tro. Mae hynny hefyd yn golygu ei bod yn bosibl nodi ieithoedd anhryloyw mewn modd tryloyw. Defnyddir y symbolau hyn ar gyfer trawsgrifio (&amp;#039;&amp;#039;transcription&amp;#039;&amp;#039;) gan ieithyddion ledled y byd. Mae’n bwysig deall bod trawsgrifio yn wahanol i sillafu, am y rhesymau a gyflwynwyd uchod: mae gan wahanol ieithoedd orgraff (&amp;#039;&amp;#039;orthography&amp;#039;&amp;#039;) wahanol, sy’n gallu bod yn amwys. Defnyddir y term ‘symbolau’ yn hytrach na ‘llythrennau’ wrth sôn am wyddor yr IPA.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Defnyddir slaesau / / neu fachau petryal [ ] i ddangos trawsgrifiad o seiniau yn hytrach na’r llythrennau a ddefnyddir i’w sillafu. I drawsgrifio gwahaniaeth ystyr rydym yn defnyddio slaesau, ac i drawsgrifio agweddau manwl o’r ffordd y caiff y seiniau hynny eu cynhyrchu, rydym yn ddefnyddio bachau petryal. Er enghraifft, os ydym yn cymryd y gair &amp;#039;&amp;#039;oer&amp;#039;&amp;#039; /ɔɪr/ ac yn cyfnewid y sain /r/ am /n/, rydym yn cael y gair &amp;#039;&amp;#039;oen&amp;#039;&amp;#039; /ɔɪn/. Gallwn ynganu’r /r/ naill ai fel [r] (fel mae’r rhan fwyaf o siaradwyr Cymraeg yn ei wneud) neu fel [ʁ], y ffrithiolyn wfwlar di-lais (&amp;#039;&amp;#039;voiceless uvular fricative&amp;#039;&amp;#039;). Wrth gyfnewid [r] am [ʁ] yn y gair &amp;#039;&amp;#039;oer&amp;#039;&amp;#039;, gallwn glywed y gwahaniaeth ond nid oes gwahaniaeth ystyr rhyngddynt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Cynhyrchu lleferydd==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cynhyrchir lleferydd (&amp;#039;&amp;#039;speech&amp;#039;&amp;#039;) drwy ddod ag aer o’r ysgyfaint i fyny drwy’r llwybr llais (&amp;#039;&amp;#039;vocal tract&amp;#039;&amp;#039;). Mae’r llwybr llais yn cynnwys rhannau o’r corff rydym yn eu defnyddio i gynhyrchu sain: y tannau llais (&amp;#039;&amp;#039;vocal folds&amp;#039;&amp;#039;) o fewn y laryncs a’r rhannau uwchben y laryncs: y ffaryncs, ceudod y geg (&amp;#039;&amp;#039;oral cavity&amp;#039;&amp;#039;) a cheudod y trwyn (&amp;#039;&amp;#039;nasal cavity&amp;#039;&amp;#039;). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Defnyddir y term &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;cychwyn&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (&amp;#039;&amp;#039;initiation&amp;#039;&amp;#039;) i gyfeirio at sut a ble mae’r aer yn dechrau symud. Pan mae aer yn symud allan i gynhyrchu sain, gelwir y sain yn sain all-lifol (&amp;#039;&amp;#039;egressive&amp;#039;&amp;#039;). Pan gaiff aer ei sugno i mewn i gynhyrchu seiniau, fe’u gelwir yn seiniau mewnlifol (&amp;#039;&amp;#039;ingressive&amp;#039;&amp;#039;).&lt;br /&gt;
Mae’r rhan fwyaf o seiniau lleferydd yn seiniau all-lifol, ac mae’r aer yn symud allan o’r ysgyfaint (sy’n eu gwneud nhw yn seiniau ysgyfeiniol, &amp;#039;&amp;#039;pulmonic&amp;#039;&amp;#039;). Mae pob sain ysgyfeiniol felly yn sain all-lifol, ond nid yw pob sain all-lifol yn ysgyfeiniol. Ceir seiniau lle mae’r aer yn symud allan, ond nad yw’r aer yn dechrau symud yn yr ysgyfaint; e.e. mae seiniau alldafliadol (ejective) yn cychwyn pan mae’r tannau llais tu mewn i’r laryncs yn symud i fyny’n gyflym ac yn gorfodi’r aer i symud allan o’r ffaryncs. Defnyddir seiniau alldafliadaol yn yr iaith Amhareg (&amp;#039;&amp;#039;Amharic&amp;#039;&amp;#039;, cangen Semitig y [[teulu]] Affro-Asiaidd, Ethiopia).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mae seiniau mewnlifol yn cael eu defnyddio yn rhai o ieithoedd de a dwyrain Affrica (e.e. Swlw—neu &amp;#039;&amp;#039;Zulu&amp;#039;&amp;#039;—a Xhosa, ieithoedd Bantw o’r teulu Niger-Congo, a Nama, o’r teulu Khoe). Yn yr ieithoedd hyn ceir cytseiniaid clic sy’n digwydd wrth i’r aer cael ei sugno i mewn. Wrth gynhyrchu clic, mae dwy ran o’r geg ar gau: un yng nghefn y geg, ac un o flaen hynny. Mae hyn yn dal yr aer, ac wrth ryddhau’r tafod, mae’r aer yn cael ei sugno i mewn yn gyflym gan wneud y sŵn clic (Ladefoged &amp;amp; Johnson 2011:144).&lt;br /&gt;
Seiniau ysgyfeiniol all-lifol yn unig sy’n bodoli yn yr iaith Gymraeg. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ar ôl gadael yr ysgyfaint, mae’r aer yn symud trwy’r llwybr llais. Wrth i ni siarad, rydym yn symud rhannau’r llwybr llais i lywio symudiad yr aer drwyddo. Yn gyntaf, gellir dal y tannau llais ar wahân er mwyn caniatáu i’r aer basio drwyddynt neu gallant fod yn agos at ei gilydd er mwyn cynhyrchu sain (gelwir hyn yn lleisio; &amp;#039;&amp;#039;voicing&amp;#039;&amp;#039;). Yna mae’r llif aer o’r ysgyfaint yn cael ei siapio gan y cynanwyr (&amp;#039;&amp;#039;articulators&amp;#039;&amp;#039;).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ar ôl symud drwy’r laryncs, mae’r sain yn cael ei haddasu a’i hidlo ymhellach wrth iddi deithio trwy geudod y geg (&amp;#039;&amp;#039;oral cavity&amp;#039;&amp;#039;) neu geudod y trwyn (&amp;#039;&amp;#039;nasal cavity&amp;#039;&amp;#039;), sef y llwybr llais uchaf (&amp;#039;&amp;#039;upper vocal tract&amp;#039;&amp;#039;). Wrth gynhyrchu seiniau lleferydd rydym yn gwahaniaethu rhwng cynanwyr gweithredol (&amp;#039;&amp;#039;active articulators&amp;#039;&amp;#039;) a chynanwyr goddefol (&amp;#039;&amp;#039;passive articulators&amp;#039;&amp;#039;). Cynanwyr sy’n symud yw cynanwyr gweithredol, tra bo cynanwyr goddefol yn rhai sy’n aros yn llonydd. Fel arfer, mae’r cynanwr goddefol yn rhan o dop y geg a’r cynanwr gweithredol yn rhan o’r tafod.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Awdur&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
Sarah Cooper. Golygwyd y detholiad gan Laura Arman&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
= Llyfryddiaeth =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dyfynnwyd yr holl destun o: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cooper, S. &amp;amp; L. Arman (2020) Seiniau iaith: seineg a ffonoleg. Yn S. Cooper &amp;amp; L. Arman (goln.) [https://www.porth.ac.uk/cy/collection/cyflwyniad-i-ieithyddiaeth &amp;#039;&amp;#039;Cyflwyniad i ieithyddiaeth&amp;#039;&amp;#039;]. Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Cyfeiriadau eraill yn y detholiad==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ladefoged, P. &amp;amp; K. Johnson. 2011. A course in phonetics. Wadsworth/Cengage Learning. 6ed ol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Maddieson, I. 2013a. Presence of uncommon consonants. Yn: M. S. Dryer &amp;amp; M. Haspelmath&lt;br /&gt;
(goln.), The World Atlas of Language Structures Online, Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. URL [https://wals.info/chapter/19]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>LauraArman</name></author>
	</entry>
</feed>