Semanteg - Hanes diwygio

LauraArman: Ychwanegu dolen i'r dudalen ieithyddiaeth

2019-02-27T21:58:04Z

Ychwanegu dolen i'r dudalen ieithyddiaeth

MariFflur am 10:19, 30 Hydref 2018

2018-10-30T10:19:18Z

MariFflur am 10:17, 30 Hydref 2018

2018-10-30T10:17:42Z

LauraArman: Ychwanegu at y categori Ieithyddiaeth

2018-08-09T13:51:00Z

Ychwanegu at y categori Ieithyddiaeth

SeimonBrooks am 12:22, 9 Medi 2016

2016-09-09T12:22:10Z

SeimonBrooks am 23:43, 8 Medi 2016

2016-09-08T23:43:57Z

SeimonBrooks am 23:42, 8 Medi 2016

2016-09-08T23:42:09Z

SeimonBrooks: /* Llyfryddiaeth */

2016-09-08T23:38:42Z

‎Llyfryddiaeth

SeimonBrooks: /* Llyfryddiaeth */

2016-09-08T23:38:26Z

‎Llyfryddiaeth

SeimonBrooks am 23:37, 8 Medi 2016

2016-09-08T23:37:29Z

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 __NOAUTOLINKS__
-Cangen o ieithyddiaeth sy’n archwilio’r gydberthynas rhwng ffurfiau ieithyddol ac ystyr yw semanteg. Yn benodol, mae’n ymwneud ag ystyr geiriau a brawddegau ac yn canolbwyntio yn bennaf ar yr ystyr ddynodol (hynny yw, yr ystyr lythrennol). Mae semanteg yn wahanol i faes pragmateg sy’n canolbwyntio ar yr wybodaeth ychwanegol (neu gyd-destun) sydd ei hangen er mwyn deall yr hyn y mae’r siaradwyr yn ei olygu. Gwahaniaethir rhwng semanteg eirfaol (ystyr geiriau unigol) a semanteg gyfansoddiadol (ystyr brawddegau).
+Cangen o [[ieithyddiaeth]] sy’n archwilio’r gydberthynas rhwng ffurfiau ieithyddol ac ystyr yw semanteg. Yn benodol, mae’n ymwneud ag ystyr geiriau a brawddegau ac yn canolbwyntio yn bennaf ar yr ystyr ddynodol (hynny yw, yr ystyr lythrennol). Mae semanteg yn wahanol i faes pragmateg sy’n canolbwyntio ar yr wybodaeth ychwanegol (neu gyd-destun) sydd ei hangen er mwyn deall yr hyn y mae’r siaradwyr yn ei olygu. Gwahaniaethir rhwng semanteg eirfaol (ystyr geiriau unigol) a semanteg gyfansoddiadol (ystyr brawddegau).
 Mae semanteg eirfaol yn dadansoddi’r ystyr a gyflëir gan eiriau unigol a’r cydberthnasau a geir rhwng geiriau. Yn gyntaf, dywedir bod geiriau yn rhannu nodweddion semanteg a ddefnyddir er mwyn eu dosbarthu. Gellid dweud, er enghraifft, bod y geiriau ''bwrdd'', ''cwpan'' a ''ffôn'' yn wrthrychau difywyd o’u cymharu â ''ci'', ''ceffyl'' a ''dyn'' sy’n dynodi eneidiau byw. Golyga hyn y gellir rhagweld ym mha gyd-destunau y bydd y tri gair yn ystyrlon. Cymharer y brawddegau isod:

@@ Llinell 32: / Llinell 32: @@
 Watkins, T. A. (1961), ''Ieithyddiaeth: Agweddau ar Astudio Iaith'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).
-Wierzbicka, A. (1996), ''Semantics: Primes and universals.'' (Oxford: Oxford University Press).
+Wierzbicka, A. (1996), ''Semantics: Primes and universals'' (Oxford: Oxford University Press).
 {{CC BY-SA}}
 [[Categori:Beirniadaeth a Theori]]
 [[Categori:Ieithyddiaeth]]

@@ Llinell 32: / Llinell 32: @@
 Watkins, T. A. (1961), ''Ieithyddiaeth: Agweddau ar Astudio Iaith'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).
-Wierzbicka, A. (1996), ''Semantics: Primes and universals: Primes and universals.'' (Oxford: Oxford University Press).
+Wierzbicka, A. (1996), ''Semantics: Primes and universals.'' (Oxford: Oxford University Press).
 {{CC BY-SA}}
 [[Categori:Beirniadaeth a Theori]]
 [[Categori:Ieithyddiaeth]]

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 13:51, 9 Awst 2018
Llinell 35:		Llinell 35:
	{{CC BY-SA}}		{{CC BY-SA}}
	[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]		[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]
		+	[[Categori:Ieithyddiaeth]]

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 __NOAUTOLINKS__
-Cangen o ieithyddiaeth sy’n archwilio’r gydberthynas rhwng ffurfiau ieithyddol ac ystyr yw semanteg. Yn benodol, mae’n ymwneud ag ystyr geiriau a brawddegau ac yn canolbwyntio yn bennaf ar yr ystyron dynodol (hynny yw, yr ystyr lythrennol). Mae semanteg yn wahanol i faes pragmateg sy’n canolbwyntio ar yr wybodaeth ychwanegol (neu gyd-destun) sydd ei hangen er mwyn deall yr hyn y mae’r siaradwyr yn ei olygu. Gwahaniaethir rhwng semanteg eirfaol (ystyr geiriau unigol) a semanteg gyfansoddiadol (ystyr brawddegau).
+Cangen o ieithyddiaeth sy’n archwilio’r gydberthynas rhwng ffurfiau ieithyddol ac ystyr yw semanteg. Yn benodol, mae’n ymwneud ag ystyr geiriau a brawddegau ac yn canolbwyntio yn bennaf ar yr ystyr ddynodol (hynny yw, yr ystyr lythrennol). Mae semanteg yn wahanol i faes pragmateg sy’n canolbwyntio ar yr wybodaeth ychwanegol (neu gyd-destun) sydd ei hangen er mwyn deall yr hyn y mae’r siaradwyr yn ei olygu. Gwahaniaethir rhwng semanteg eirfaol (ystyr geiriau unigol) a semanteg gyfansoddiadol (ystyr brawddegau).
 Mae semanteg eirfaol yn dadansoddi’r ystyr a gyflëir gan eiriau unigol a’r cydberthnasau a geir rhwng geiriau. Yn gyntaf, dywedir bod geiriau yn rhannu nodweddion semanteg a ddefnyddir er mwyn eu dosbarthu. Gellid dweud, er enghraifft, bod y geiriau ''bwrdd'', ''cwpan'' a ''ffôn'' yn wrthrychau difywyd o’u cymharu â ''ci'', ''ceffyl'' a ''dyn'' sy’n dynodi eneidiau byw. Golyga hyn y gellir rhagweld ym mha gyd-destunau y bydd y tri gair yn ystyrlon. Cymharer y brawddegau isod:
@@ Llinell 8: / Llinell 8: @@
 (2)	Mae’r ffôn yn anadlu
-Mae’r ddwy frawddeg yn ramadegol gywir ond nid yw (2) yn ystyrlon o safbwynt semanteg gan mai geiriau sy’n dynodi eneidiau byw yn unig a all ymddangos fel goddrych y ferf ''anadlu''. Mae deall y dosbarthiadau hyn yn rhan hollbwysig o gaffael iaith ac o ddysgu sut i gynhyrchu iaith ystyrlon. Yn ail, ceir nifer o gysylltiadau uniongyrchol rhwng geiriau e.e. cyfystyron (''hogyn'' – ''llanc''), gwrthwynebeiriau (''bach'' – ''mawr''). Mae shifft semantig yn disgrifio newid yn yr hyn a gyflëir gan eiriau. Er enghraifft, ''caled'' neu ''creulon'' oedd ystyr y gair ''dur'' yn yr Hen Gymraeg ond newidiodd yr ystyr dros amser er mwyn dynodi math o fetel yn unig.
+Mae’r ddwy frawddeg yn ramadegol gywir ond nid yw (2) yn ystyrlon o safbwynt semanteg gan mai geiriau sy’n dynodi eneidiau byw yn unig a all ymddangos fel goddrych y ferf ''anadlu''. Mae deall y dosbarthiadau hyn yn rhan hollbwysig o gaffael iaith ac o ddysgu sut i gynhyrchu iaith ystyrlon. Yn ail, ceir nifer o gysylltiadau uniongyrchol rhwng geiriau e.e. cyfystyron (''hogyn'' – ''llanc'') a gwrthwynebeiriau (''bach'' – ''mawr''). Mae shifft semantig yn disgrifio newid yn yr hyn a gyflëir gan eiriau. Er enghraifft, ''caled'' neu ''creulon'' oedd ystyr y gair ''dur'' yn yr Hen Gymraeg ond newidiodd yr ystyr dros amser er mwyn dynodi math o fetel yn unig.
 Gellir hefyd ystyried rôl semanteg geiriau mewn brawddegau er mwyn dadansoddi sut y crëir ystyr. Dangosir enghreifftiau o hyn isod:

@@ Llinell 16: / Llinell 16: @@
 (4)	Gwelodd Meleri gi
-Er bod (3) a (4) yn debyg o safbwynt gramadegol gan eu bod yn cynnwys berfau (''prynu'', ''gweld''), goddrychau (''Angharad'', ''Meleri'') a gwrthrychau (''car'', ''ci''), mae’r goddrychau yn chwarae rolau semanteg gwahanol. Yn (3), ''Angharad'' sy’n perfformio’r weithred (''prynu’r car'') ac yn weithredwr. Yn (4), Mae ''Meleri'' yn derbyn profiad synhwyraidd (''gweld ci'') a dywedir, felly, mai hi yw’r profiedydd. Cynigia semanteg, felly, ddadansoddiad sy’n pwysleisio ystyr elfennau yn y frawddeg yn hytrach na phatrymau cystrawennol.
+Er bod (3) a (4) yn debyg o safbwynt gramadegol gan eu bod yn cynnwys berfau (''prynu'', ''gweld''), goddrychau (''Angharad'', ''Meleri'') a gwrthrychau (''car'', ''ci''), mae’r goddrychau yn chwarae rolau semanteg gwahanol. Yn (3), ''Angharad'' sy’n perfformio’r weithred (''prynu’r car'') ac yn weithredwr. Yn (4), mae ''Meleri'' yn derbyn profiad synhwyraidd (''gweld ci'') a dywedir, felly, mai hi yw’r profiedydd. Cynigia semanteg, felly, ddadansoddiad sy’n pwysleisio ystyr elfennau yn y frawddeg yn hytrach na phatrymau cystrawennol.
 '''Jonathan Morris'''

@@ Llinell 5: / Llinell 5: @@
 (1)	Mae’r dyn yn anadlu
 (2)	Mae’r ffôn yn anadlu
@@ Llinell 12: / Llinell 13: @@
 (3)	Prynodd Angharad gar
 (4)	Gwelodd Meleri gi

@@ Llinell 24: / Llinell 24: @@
 Parina, E. (2015), ‘Semantics of Welsh ''dur'': Synchronic Analysis and Language-Contact Considerations’, ''Journal of Celtic Linguistics'' 16(1), 1-39.
-Thorne, D.A. (1985), ''Cyflwyniad i Astudio’r Iaith Gymraeg'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).
+Thorne, D. A. (1985), ''Cyflwyniad i Astudio’r Iaith Gymraeg'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).
-Trask, R.L. (1999), ''Key Concepts in Language and Linguistics'' (London: Routledge).
+Trask, R. L. (1999), ''Key Concepts in Language and Linguistics'' (London: Routledge).
-Watkins, T.A. (1961), ''Ieithyddiaeth: Agweddau ar Astudio Iaith'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).
+Watkins, T. A. (1961), ''Ieithyddiaeth: Agweddau ar Astudio Iaith'' (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru).
 Wierzbicka, A. (1996), ''Semantics: Primes and universals: Primes and universals.'' (Oxford: Oxford University Press).
 {{CC BY-SA}}
 [[Categori:Beirniadaeth a Theori]]

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 23:37, 8 Medi 2016
Llinell 31:		Llinell 31:

	Wierzbicka, A. (1996), ''Semantics: Primes and universals: Primes and universals.'' (Oxford: Oxford University Press).		Wierzbicka, A. (1996), ''Semantics: Primes and universals: Primes and universals.'' (Oxford: Oxford University Press).
		+	{{CC By-SA}}
		+	[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]