Tegid, Llew (1851-1928) - Hanes diwygio

CadiW am 21:15, 7 Awst 2021

2021-08-07T21:15:57Z

CadiW am 21:57, 22 Ebrill 2021

2021-04-22T21:57:27Z

CadiW am 21:56, 22 Ebrill 2021

2021-04-22T21:56:40Z

CadiW: /* Llyfryddiaeth */

2021-04-22T21:56:01Z

‎Llyfryddiaeth

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'NOAUTOLINKS '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

2021-04-22T21:54:49Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '__NOAUTOLINKS__ '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

Tudalen newydd

__NOAUTOLINKS__
'''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''

Ganed Llew Tegid yn Ffriddgymen, ger y Bala, a’i enw bedydd oedd Lewis David Jones. Daeth yn wyneb cyfarwydd ar lwyfannau’r [[Eisteddfod]] Genedlaethol yn annerch cynulleidfaoedd wrth [[arwain]] ac fel eisteddfodwr y’i hadwaenid yn bennaf. Bu’n fyfyriwr yn y Coleg Normal (Bangor) rhwng 1872 ac 1873 cyn cael ei benodi’n athro ym Methesda. Prin ﬂwyddyn yn ddiweddarach, yn 1875, dychwelodd i Fangor fel athro yn Ysgol y Garth a bu yno am 27 mlynedd. Cynhyrchodd waith llenyddol pwysig ond ei ddiddordeb pennaf oedd ei alwedigaeth fel [[arweinydd]] eisteddfodol, fel yr atega T. I. Ellis isod:

:Yr oedd ganddo fedr arbennig i drin tyrfa fawr; meddai ar lais soniarus, treiddgar, arabedd parod, a phersonoliaeth hoffus. (Ellis 2009)

Bu’n weithgar ym myd yr eisteddfod rhwng 1902 ac 1925 (Stephens 1997, 403), a hyd at 1916 bu’n ddyfal yn codi arian ar gyfer adeiladau newydd Coleg [[Prifysgol]] Gogledd Cymru (Ellis 2009). Erbyn troad y ganrif daeth i ymwneud yn helaeth â’r Athro [[J. Lloyd Williams]], sef cyd-sylfaenydd [[Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru]] a sefydlwyd yn 1906.

Yn sgil dylanwad J. Lloyd Williams arno aeth ati i ‘gasglu alawon a hen benillion’ i’w cyhoeddi yng Nghylchgrawn y Gymdeithas (Stephens 1997, 403). Ambell dro, gwnâi hyn ar ei liwt ei hun ond yn amlach na pheidio âi i’w cofnodi ar y cyd â’i gyfaill. Bu’n cyfansoddi geiriau ar gyfer yr alawon a gasglai er mwyn eu gosod ar glawr. Yn ogystal â hyn, ei eiriau ef a osodwyd ar ddwy opereta fechan o eiddo J. Lloyd Williams sy’n dwyn y teitlau ''Aelwyd Angharad'' a ''Cadifor'', sef ‘cynhyrchion mwyaf adnabyddus’ (Roberts 2009) cyfnod diweddarach yr Athro. Datblygodd partneriaeth amlwg rhwng y ddau, gyda’r naill yn ysbrydoli’r llall; byddai Lloyd Williams yn llunio trefniannau ar gyfer yr alawon a Llew Tegid yn cyfansoddi geiriau ar eu cyfer. Defnyddiai’r naill ei allu a’i grebwyll cerddorol tra tynnai’r llall ar ei ddawn fel llenor.

Roedd gosod geiriau ar ganeuon llafar gwlad yn
gyfraniad pwysig i draddodiad [[canu gwerin]] Cymru gan ei fod yn cyfoethogi’r traddodiad ymhellach wrth ategu casgliadau cynharach. Roedd hefyd yn fodd o roi geiriau newydd sbon i hen alawon, nad oeddynt, o reidrwydd, yn cynnwys geiriau yn y gwreiddiol. Dyma lle amlygir dawn lenyddol Llew Tegid.

Ymhen blynyddoedd gwelwyd ei gyfraniad at fywyd a gwaith Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru yn cynyddu’n sylweddol, nid yn unig trwy ei waith cadwraethol yn casglu a chyfansoddi ond hefyd drwy ei waith gweinyddol. Fe’i penodwyd yn ysgrifennydd cyntaf i’r Gymdeithas a dadleuai rhai y gellir ei gyfrif ymysg ei chyd-sylfaenwyr, ochr yn ochr â J. Lloyd Williams ([[Kinney]] 2011, 205). Bu farw ym Mangor ar 4 Awst 1928.

'''Wyn Thomas'''

==Llyfryddiaeth==

*W. E. Penllyn Jones (gol.), ''Bywgrafﬁad Llew Tegid gyda detholiad o’i weithiau'' (Wrecsam, 1931)

*M. Stephens (gol.), ''Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru'' (Caerdydd, 1997)

*Thomas Iorwerth Ellis, ‘Lewis Davies Jones’, Y Bywgrafﬁadur Ar-lein (2009) http://yba.llgc.org.uk/cy/c-JONE-DAV-1851.html?query=llew+tegid&ﬁeld=name

*R. A. Roberts, ‘John Lloyd Williams’, Y Bywgrafﬁadur Ar-lein (2009) http://yba.llgc.org.uk/cy/c2-WILL-LLO-1854.html

*Phyllis Kinney, ''Welsh Traditional Music'' (Caerdydd, 2011)

{{CC BY-SA Cydymaith}}
[[Categori:Cerddoriaeth]]

@@ Llinell 2: / Llinell 2: @@
 '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''
-Ganed Llew Tegid yn Ffriddgymen, ger y Bala, a’i enw bedydd oedd Lewis David Jones. Daeth yn wyneb cyfarwydd ar lwyfannau’r [[Eisteddfod]] Genedlaethol yn annerch cynulleidfaoedd wrth [[arwain]] ac fel eisteddfodwr y’i hadwaenid yn bennaf. Bu’n fyfyriwr yn y Coleg Normal (Bangor) rhwng 1872 ac 1873 cyn cael ei benodi’n athro ym Methesda. Prin ﬂwyddyn yn ddiweddarach, yn 1875, dychwelodd i Fangor fel athro yn Ysgol y Garth a bu yno am 27 mlynedd. Cynhyrchodd waith llenyddol pwysig ond ei ddiddordeb pennaf oedd ei alwedigaeth fel [[arweinydd]] eisteddfodol, fel yr atega T. I. Ellis isod:
+Ganed Llew Tegid yn Ffriddgymen, ger y Bala, a’i enw bedydd oedd Lewis David Jones. Daeth yn wyneb cyfarwydd ar lwyfannau’r [[Eisteddfod, Cerddoriaeth a'r | Eisteddfod]] Genedlaethol yn annerch cynulleidfaoedd wrth [[Arweinydd, Arweinyddion | arwain]] ac fel eisteddfodwr y’i hadwaenid yn bennaf. Bu’n fyfyriwr yn y Coleg Normal (Bangor) rhwng 1872 ac 1873 cyn cael ei benodi’n athro ym Methesda. Prin ﬂwyddyn yn ddiweddarach, yn 1875, dychwelodd i Fangor fel athro yn Ysgol y Garth a bu yno am 27 mlynedd. Cynhyrchodd waith llenyddol pwysig ond ei ddiddordeb pennaf oedd ei alwedigaeth fel [[Arweinydd, Arweinyddion | arweinydd]] eisteddfodol, fel yr atega T. I. Ellis isod:
 :Yr oedd ganddo fedr arbennig i drin tyrfa fawr; meddai ar lais soniarus, treiddgar, arabedd parod, a phersonoliaeth hoffus. (Ellis 2009)
-Bu’n weithgar ym myd yr eisteddfod rhwng 1902 ac 1925 (Stephens 1997, 403), a hyd at 1916 bu’n ddyfal yn codi arian ar gyfer adeiladau newydd Coleg [[Prifysgol]] Gogledd Cymru (Ellis 2009). Erbyn troad y ganrif daeth i ymwneud yn helaeth â’r Athro [[J. Lloyd Williams]], sef cyd-sylfaenydd [[Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru]] a sefydlwyd yn 1906.
+Bu’n weithgar ym myd yr eisteddfod rhwng 1902 ac 1925 (Stephens 1997, 403), a hyd at 1916 bu’n ddyfal yn codi arian ar gyfer adeiladau newydd Coleg [[Prifysgolion a Cherddoriaeth yng Nghymru | Prifysgol]] Gogledd Cymru (Ellis 2009). Erbyn troad y ganrif daeth i ymwneud yn helaeth â’r Athro [[Williams, J. Lloyd (1854-1945) | J. Lloyd Williams]], sef cyd-sylfaenydd [[Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru]] a sefydlwyd yn 1906.
 Yn sgil dylanwad J. Lloyd Williams arno aeth ati i ‘gasglu alawon a hen benillion’ i’w cyhoeddi yng Nghylchgrawn y Gymdeithas (Stephens 1997, 403). Ambell dro, gwnâi hyn ar ei liwt ei hun ond yn amlach na pheidio âi i’w cofnodi ar y cyd â’i gyfaill. Bu’n cyfansoddi geiriau ar gyfer yr alawon a gasglai er mwyn eu gosod ar glawr. Yn ogystal â hyn, ei eiriau ef a osodwyd ar ddwy opereta fechan o eiddo J. Lloyd Williams sy’n dwyn y teitlau ''Aelwyd Angharad'' a ''Cadifor'', sef ‘cynhyrchion mwyaf adnabyddus’ (Roberts 2009) cyfnod diweddarach yr Athro. Datblygodd partneriaeth amlwg rhwng y ddau, gyda’r naill yn ysbrydoli’r llall; byddai Lloyd Williams yn llunio trefniannau ar gyfer yr alawon a Llew Tegid yn cyfansoddi geiriau ar eu cyfer. Defnyddiai’r naill ei allu a’i grebwyll cerddorol tra tynnai’r llall ar ei ddawn fel llenor.
-Roedd gosod geiriau ar ganeuon llafar gwlad yn
+Roedd gosod geiriau ar ganeuon llafar gwlad yn gyfraniad pwysig i draddodiad [[Gwerin, Canu a Cherddoriaeth Draddodiadol | canu gwerin]] Cymru gan ei fod yn cyfoethogi’r traddodiad ymhellach wrth ategu casgliadau cynharach. Roedd hefyd yn fodd o roi geiriau newydd sbon i hen alawon, nad oeddynt, o reidrwydd, yn cynnwys geiriau yn y gwreiddiol. Dyma lle amlygir dawn lenyddol Llew Tegid.
-Ymhen blynyddoedd gwelwyd ei gyfraniad at fywyd a gwaith Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru yn cynyddu’n sylweddol, nid yn unig trwy ei waith cadwraethol yn casglu a chyfansoddi ond hefyd drwy ei waith gweinyddol. Fe’i penodwyd yn ysgrifennydd cyntaf i’r Gymdeithas a dadleuai rhai y gellir ei gyfrif ymysg ei chyd-sylfaenwyr, ochr yn ochr â J. Lloyd Williams ([[Kinney]] 2011, 205). Bu farw ym Mangor ar 4 Awst 1928.
+Ymhen blynyddoedd gwelwyd ei gyfraniad at fywyd a gwaith Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru yn cynyddu’n sylweddol, nid yn unig trwy ei waith cadwraethol yn casglu a chyfansoddi ond hefyd drwy ei waith gweinyddol. Fe’i penodwyd yn ysgrifennydd cyntaf i’r Gymdeithas a dadleuai rhai y gellir ei gyfrif ymysg ei chyd-sylfaenwyr, ochr yn ochr â J. Lloyd Williams ([[Kinney, Phyllis (g.1922) | Kinney]] 2011, 205). Bu farw ym Mangor ar 4 Awst 1928.
 '''Wyn Thomas'''

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
+__NOAUTOLINKS__
 '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''
-Ganed Llew Tegid yn Ffriddgymen, ger y Bala, a’i enw bedydd oedd Lewis David Jones. Daeth yn wyneb [[cyfarwydd]] ar lwyfannau’r [[Eisteddfod]] Genedlaethol yn annerch cynulleidfaoedd wrth [[arwain]] ac fel eisteddfodwr y’i hadwaenid yn bennaf. Bu’n fyfyriwr yn y Coleg Normal (Bangor) rhwng 1872 ac 1873 cyn cael ei benodi’n athro ym Methesda. Prin ﬂwyddyn yn ddiweddarach, yn 1875, dychwelodd i Fangor fel athro yn Ysgol y Garth a bu yno am 27 mlynedd. Cynhyrchodd waith llenyddol pwysig ond ei ddiddordeb pennaf oedd ei alwedigaeth fel [[arweinydd]] eisteddfodol, fel yr atega T. I. Ellis isod:
+Ganed Llew Tegid yn Ffriddgymen, ger y Bala, a’i enw bedydd oedd Lewis David Jones. Daeth yn wyneb cyfarwydd ar lwyfannau’r [[Eisteddfod]] Genedlaethol yn annerch cynulleidfaoedd wrth [[arwain]] ac fel eisteddfodwr y’i hadwaenid yn bennaf. Bu’n fyfyriwr yn y Coleg Normal (Bangor) rhwng 1872 ac 1873 cyn cael ei benodi’n athro ym Methesda. Prin ﬂwyddyn yn ddiweddarach, yn 1875, dychwelodd i Fangor fel athro yn Ysgol y Garth a bu yno am 27 mlynedd. Cynhyrchodd waith llenyddol pwysig ond ei ddiddordeb pennaf oedd ei alwedigaeth fel [[arweinydd]] eisteddfodol, fel yr atega T. I. Ellis isod:
 :Yr oedd ganddo fedr arbennig i drin tyrfa fawr; meddai ar lais soniarus, treiddgar, arabedd parod, a phersonoliaeth hoffus. (Ellis 2009)
@@ Llinell 13: / Llinell 13: @@
 gyfraniad pwysig i draddodiad [[canu gwerin]] Cymru gan ei fod yn cyfoethogi’r traddodiad ymhellach wrth ategu casgliadau cynharach. Roedd hefyd yn fodd o roi geiriau newydd sbon i hen alawon, nad oeddynt, o reidrwydd, yn cynnwys geiriau yn y gwreiddiol. Dyma lle amlygir dawn lenyddol Llew Tegid.
-Ymhen blynyddoedd gwelwyd ei gyfraniad at fywyd a gwaith [[Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru]] yn cynyddu’n sylweddol, nid yn unig trwy ei waith cadwraethol yn casglu a chyfansoddi ond hefyd drwy ei waith gweinyddol. Fe’i penodwyd yn ysgrifennydd cyntaf i’r Gymdeithas a dadleuai rhai y gellir ei gyfrif ymysg ei chyd-sylfaenwyr, ochr yn ochr â J. Lloyd Williams ([[Kinney]] 2011, 205). Bu farw ym Mangor ar 4 Awst 1928.
+Ymhen blynyddoedd gwelwyd ei gyfraniad at fywyd a gwaith Cymdeithas Alawon Gwerin Cymru yn cynyddu’n sylweddol, nid yn unig trwy ei waith cadwraethol yn casglu a chyfansoddi ond hefyd drwy ei waith gweinyddol. Fe’i penodwyd yn ysgrifennydd cyntaf i’r Gymdeithas a dadleuai rhai y gellir ei gyfrif ymysg ei chyd-sylfaenwyr, ochr yn ochr â J. Lloyd Williams ([[Kinney]] 2011, 205). Bu farw ym Mangor ar 4 Awst 1928.
 '''Wyn Thomas'''
@@ Llinell 21: / Llinell 21: @@
 *W. E. Penllyn Jones (gol.), ''Bywgrafﬁad Llew Tegid gyda detholiad o’i weithiau'' (Wrecsam, 1931)
-*M. Stephens (gol.), ''Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru'' ([[Caerdydd]], 1997)
+*M. Stephens (gol.), ''Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru'' (Caerdydd, 1997)
 *Thomas Iorwerth Ellis, ‘Lewis Davies Jones’, ''Y Bywgrafﬁadur Ar-lein'' (2009) http://yba.llgc.org.uk/cy/c-JONE-DAV-1851.html?query=llew+tegid&ﬁeld=name