Tonic Sol-ffa - Hanes diwygio

CadiW am 21:44, 7 Awst 2021

2021-08-07T21:44:46Z

CadiW am 13:13, 25 Mai 2021

2021-05-25T13:13:00Z

CadiW am 13:05, 25 Mai 2021

2021-05-25T13:05:24Z

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'NOAUTOLINKS '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

2021-05-25T13:05:06Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '__NOAUTOLINKS__ '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

Tudalen newydd

__NOAUTOLINKS__
'''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''

Nodiant cerddorol sy’n defnyddio llythrennau’r wyddor ac atalnodi i gyﬂeu seiniau a rhythmau. Er bod gwreiddiau tonic sol-ffa yn yr Oesoedd Canol a’r dull ''solfeggio'', yn y 19g. y cafodd ei ddatblygu’n gyfundrefn ffurﬁol ac yn nodiant annibynnol. Roedd nifer o ddiwygwyr [[addysgol]] yn ceisio dull syml o ddysgu plant i ganu, a bu rhai, gan gynnwys yr arolygwr ysgolion John Pyke Hullah (1812–84), yn hyrwyddo dull Guillaume Louis Bocquillon- Wilhem (1781–1842) o ganu ar yr olwg gyntaf gan ddefnyddio ''doh'' sefydlog. Ond y gyfundrefn a ddaeth yn fwyaf poblogaidd oedd honno a ddatblygwyd gan athrawes o Norwich, Sarah Glover, ac a berffeithiwyd gan weinidog Cynulleidfaol, John Curwen (1816–80).

Seiliwyd y dull hwn ar ''doh'' symudol lle gellid newid cyweirnod yn hawdd a dal i fynegi’r llinell gerddorol yn y tonydd (dyna esbonio’r enw ‘tonic sol-ffa’). Astudiodd Curwen ddull Sarah Glover a’i berffeithio yn gyfundrefn ffurfiol mewn gwerslyfrau a gyhoeddodd yn yr 1850au, yn bennaf ''The Standard Course of Lessons on the Tonic Sol-fa Method of Teaching to Sing'' (1858). Cyn hynny, yn 1854, roedd wedi sefydlu cylchgrawn, ''The Tonic Sol-fa Reporter'', i hyrwyddo’r gyfundrefn, i adrodd ar weithgarwch dosbarthiadau sol-ffa ac i gyhoeddi cerddoriaeth yn y nodiant newydd. Sefydlwyd gwasg (Tonic Sol-fa Agency, yna Curwen Press) yn 1863, ac ysgol, a dyfodd yn goleg (Tonic Sol-fa College), gyda fframwaith o arholiadau a thystysgrifau, yn yr un flwyddyn.

Eginodd syniadau Curwen yng Nghymru yn gynnar: ceir tystiolaeth i rai fod yn dysgu dosbarthiadau trwy gyfrwng ffurf ar y sol-ffa yn 1852 yn Sir Forgannwg. Ond daeth y gwir drobwynt wedi i un o Gymry Lerpwl, Eleazar Roberts (1825-1912), gael ei argyhoeddi o werth y gyfundrefn i ddysgu plant i ganu, yn enwedig yn y capeli a’r Ysgolion Sul (roedd amcanion moesol cryf yn rhan o fudiad y tonic sol-ffa o’r dechrau).

Cafodd Roberts ganiatâd Curwen i gyfieithu ei werslyfrau, a chyhoeddodd ''Llawlyfr Caniadaeth'' yn 1862, a ''Y Gyfres safonol o wersi ac ymarferiadau ...'' yn 1875. Yn 1861 roedd wedi cyhoeddi ei gasgliad ei hun o ''Hymnau a Thonau'', y llyfr Cymraeg cyntaf i’w argraffu yn y sol-ffa. Llwyddodd Roberts i ddarbwyllo [[Ieuan Gwyllt]] o werth y gyfundrefn a sicrhaodd gefnogaeth y cylchgrawn dylanwadol ''Y Cerddor Cymreig'', a ddechreuodd gynnwys darnau sol-ffa yn 1865. Sefydlwyd dosbarthiadau niferus ar draws Cymru, yn aml ond nid yn ddieithriad mewn cysylltiad â chapeli ac eglwysi, ac yn 1869 sefydlwyd cylchgrawn i’r solffayddion, ''Cerddor y Tonic Sol-ffa'', o dan olygyddiaeth Ieuan Gwyllt, a gyhoeddwyd tan 1874 gan Hughes a’i Fab, Wrecsam. Ymddangosodd ''Y Cerddor Sol-ffa'' rhwng 1881 ac 1886. Roedd y ddau gylchgrawn yn cynnwys darnau cerddorol.

Tyfodd sol-ffa i fod yn brif nodiant Cymru am gyfnod, yn ddewis cyntaf llawer o gantorion mewn corau a chynulleidfaoedd. O’r 1870au ymlaen prin y ceid unrhyw ddarn o gerddoriaeth Gymreig nad ymddangosai mewn hen nodiant a sol-ffa, naill ai ar wahân neu ar yr un copi. O blaid y sol-ffa yng Nghymru roedd rhwyddineb ei ddysgu heb gymorth offeryn (a phrin oedd yr [[offerynnau]] mewn llawer ardal yn yr 1860au): gellid dysgu mewn ysgoldy neu gegin trwy gymorth y cyweiriadur ''(modulator)'' a’r arwyddion llaw a ddatblygwyd i ddynodi’r gwahanol seiniau.

Ymddangosodd sol-ffa hefyd ar yr union adeg pan oedd diddordeb newydd mewn canu [[corawl]] a chynulleidfaol, ac fe’i coleddwyd yn frwd gan gorau capel ac ardal. Meistrolodd llawer o argraffwyr y grefft o gysodi sol-ffa, a’i gwnaeth yn haws i gerddorion lleol gyhoeddi eu cynnyrch; roedd sol-ffa yn llawer rhatach i’w argraffu na’r nodiant erwydd, ac roedd pris copïau sol-ffa o’r herwydd o fewn cyrraedd pobl dlawd a chymunedau difreintiedig.

Cynhyrchai cwmni Novello argraffiadau sol-ffa o [[oratorios]], ac yng Nghymru gwerthent fwy o’r rhain nag o gopïau nodiant erwydd ar ddiwedd y 19g. Awgrymai rhai cerddorion fod sol-ffa yn well dull o adnabod traw - dyfynnodd [[David Wynne]] sylwadau ei athro, David Evans, am hyn (yn [[Heward Rees]] 1977, 12). Atyniad arall oedd bod cyfundrefn o gymwysterau ar gael trwy’r Coleg Tonic Sol-ffa, a roddodd nod i genedlaethau o bobl Cymru a safai’r arholiadau am dystysgrif neu radd.

Ni bu’r gyfundrefn heb ei beirniaid yng Nghymru a thu hwnt. Mor gynnar â’r 1860au taranai Jane Hughes (Debora Maldwyn) yn erbyn y bobl a ganai’r nodau sol-ffa yn hytrach na geiriau [[emyn]] neu gân. Mwy grymus oedd y feirniadaeth fod sol-ffa yn cyfyngu ar orwelion cerddorol. Roedd rhwyddineb argraffu hefyd yn arwain llawer i gerddor lleol i gyhoeddi gwaith llai na theilwng.

Pwysleisiai cerddorion proffesiynol mai cyfrwng oedd sol-ffa i ddysgu elfennau cerddoriaeth ond y dylid symud ymlaen i feistroli’r nodiant erwydd er mwyn gallu cael mynediad at holl gyfoeth etifeddiaeth gerddorol gorllewin Ewrop. Lluniodd [[David Jenkins]] werslyfr, ''Sut i ddysgu yr hen nodiant drwy y sol-ffa'' (1898). Yn ystod yr 20g. byddai’r rhod addysgol yn tueddu i droi yn erbyn y sol-ffa, ac fe’i diogelwyd yng Nghymru yn fwy trwy waith capeli ac eglwysi nag yn yr ysgolion dyddiol. Eto i gyd defnyddiwyd elfennau o sol-ffa yn llwyddiannus gan Zoltán Kodály (1882-1967) a defnyddiwyd ei ddulliau ef mewn ysgolion hyd at ddiwedd yr 20g.

Barn W. H. Cummings ar ddiwedd y 19g. oedd bod sol-ffa bron wedi lladd cerddoriaeth yng Nghymru. Fe’i hatebwyd yn gadarn gan [[David Jenkins]], a ddadleuai na fyddai [[gwyliau]] cerddorol mawr tebyg i honno a gynhaliwyd yn y Palas Grisial yn 1896 wedi bod yn bosibl oni bai am ddylanwad sol-ffa, am na fyddai corau ar gael i ganu - sol-ffa oedd y cyfrwng a ddefnyddid gan 92% o’r cantorion (Jenkins 1897). Awgrymai Jenkins ymhellach fod sol-ffa wedi bod yn gyfrwng gwerthfawr i roi cychwyn cerddorol i gerddorion proffesiynol a oedd wedi symud yn eu blaen i feistroli’r nodiant erwydd. Trwy osod sylfeini a thrwy hybu canu corawl a chynulleidfaol ar gyfnod ffurfiannol, gwnaeth tonic sol-ffa gyfraniad pwysig i ddatblygiad cerddoriaeth y genedl.

'''Rhidian Griffiths'''

==Llyfryddiaeth==

*David Jenkins, “‘Sol-ffa wedi lladd cerddoriaeth yng Nghymru’”, ''Y Cerddor'' (Ionawr, 1897)

*A. J. Heward Rees, ‘Changes and Challenges: the composer David Wynne talks to A. J. Heward Rees’, ''Cerddoriaeth Cymru'', 5/7 (1977), 7–25

{{CC BY-SA Cydymaith}}
[[Categori:Cerddoriaeth]]

@@ Llinell 2: / Llinell 2: @@
 '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydymaith i Gerddoriaeth Cymru''], cyfrol gyhoeddwyd gan Y Lolfa ym mis Medi 2018.'''
-Nodiant cerddorol sy’n defnyddio llythrennau’r wyddor ac atalnodi i gyﬂeu seiniau a rhythmau. Er bod gwreiddiau tonic sol-ffa yn yr Oesoedd Canol a’r dull ''solfeggio'', yn y 19g. y cafodd ei ddatblygu’n gyfundrefn ffurﬁol ac yn nodiant annibynnol. Roedd nifer o ddiwygwyr [[addysgol]] yn ceisio dull syml o ddysgu plant i ganu, a bu rhai, gan gynnwys yr arolygwr ysgolion John Pyke Hullah (1812–84), yn hyrwyddo dull Guillaume Louis Bocquillon-Wilhem (1781–1842) o ganu ar yr olwg gyntaf gan ddefnyddio ''doh'' sefydlog. Ond y gyfundrefn a ddaeth yn fwyaf poblogaidd oedd honno a ddatblygwyd gan athrawes o Norwich, Sarah Glover, ac a berffeithiwyd gan weinidog Cynulleidfaol, John Curwen (1816–80).
+Nodiant cerddorol sy’n defnyddio llythrennau’r wyddor ac atalnodi i gyﬂeu seiniau a rhythmau. Er bod gwreiddiau tonic sol-ffa yn yr Oesoedd Canol a’r dull ''solfeggio'', yn y 19g. y cafodd ei ddatblygu’n gyfundrefn ffurﬁol ac yn nodiant annibynnol. Roedd nifer o ddiwygwyr [[Diwylliant a'r Diwydiant Cerddoriaeth | addysgol]] yn ceisio dull syml o ddysgu plant i ganu, a bu rhai, gan gynnwys yr arolygwr ysgolion John Pyke Hullah (1812–84), yn hyrwyddo dull Guillaume Louis Bocquillon-Wilhem (1781–1842) o ganu ar yr olwg gyntaf gan ddefnyddio ''doh'' sefydlog. Ond y gyfundrefn a ddaeth yn fwyaf poblogaidd oedd honno a ddatblygwyd gan athrawes o Norwich, Sarah Glover, ac a berffeithiwyd gan weinidog Cynulleidfaol, John Curwen (1816–80).
 Seiliwyd y dull hwn ar ''doh'' symudol lle gellid newid cyweirnod yn hawdd a dal i fynegi’r llinell gerddorol yn y tonydd (dyna esbonio’r enw ‘tonic sol-ffa’). Astudiodd Curwen ddull Sarah Glover a’i berffeithio yn gyfundrefn ffurfiol mewn gwerslyfrau a gyhoeddodd yn yr 1850au, yn bennaf ''The Standard Course of Lessons on the Tonic Sol-fa Method of Teaching to Sing'' (1858). Cyn hynny, yn 1854, roedd wedi sefydlu cylchgrawn, ''The Tonic Sol-fa Reporter'', i hyrwyddo’r gyfundrefn, i adrodd ar weithgarwch dosbarthiadau sol-ffa ac i gyhoeddi cerddoriaeth yn y nodiant newydd. Sefydlwyd gwasg (Tonic Sol-fa Agency, yna Curwen Press) yn 1863, ac ysgol, a dyfodd yn goleg (Tonic Sol-fa College), gyda fframwaith o arholiadau a thystysgrifau, yn yr un flwyddyn.

@@ Llinell 8: / Llinell 8: @@
 Eginodd syniadau Curwen yng Nghymru yn gynnar: ceir tystiolaeth i rai fod yn dysgu dosbarthiadau trwy gyfrwng ffurf ar y sol-ffa yn 1852 yn Sir Forgannwg. Ond daeth y gwir drobwynt wedi i un o Gymry Lerpwl, Eleazar Roberts (1825-1912), gael ei argyhoeddi o werth y gyfundrefn i ddysgu plant i ganu, yn enwedig yn y capeli a’r Ysgolion Sul (roedd amcanion moesol cryf yn rhan o fudiad y tonic sol-ffa o’r dechrau).
-Cafodd Roberts ganiatâd Curwen i gyfieithu ei werslyfrau, a chyhoeddodd ''Llawlyfr Caniadaeth'' yn 1862, a ''Y Gyfres safonol o wersi ac ymarferiadau ...'' yn 1875. Yn 1861 roedd wedi cyhoeddi ei gasgliad ei hun o ''Hymnau a Thonau'', y llyfr Cymraeg cyntaf i’w argraffu yn y sol-ffa. Llwyddodd Roberts i ddarbwyllo [[Ieuan Gwyllt]] o werth y gyfundrefn a sicrhaodd gefnogaeth y cylchgrawn dylanwadol ''Y Cerddor Cymreig'', a ddechreuodd gynnwys darnau sol-ffa yn 1865. Sefydlwyd dosbarthiadau niferus ar draws Cymru, yn aml ond nid yn ddieithriad mewn cysylltiad â chapeli ac eglwysi, ac yn 1869 sefydlwyd cylchgrawn i’r solffayddion, ''Cerddor y Tonic Sol-ffa'', o dan olygyddiaeth Ieuan Gwyllt, a gyhoeddwyd tan 1874 gan Hughes a’i Fab, Wrecsam. Ymddangosodd ''Y Cerddor Sol-ffa'' rhwng 1881 ac 1886. Roedd y ddau gylchgrawn yn cynnwys darnau cerddorol.
+Cafodd Roberts ganiatâd Curwen i gyfieithu ei werslyfrau, a chyhoeddodd ''Llawlyfr Caniadaeth'' yn 1862, a ''Y Gyfres safonol o wersi ac ymarferiadau ...'' yn 1875. Yn 1861 roedd wedi cyhoeddi ei gasgliad ei hun o ''Hymnau a Thonau'', y llyfr Cymraeg cyntaf i’w argraffu yn y sol-ffa. Llwyddodd Roberts i ddarbwyllo [[Ieuan Gwyllt (John Roberts; 1822-77) | Ieuan Gwyllt]] o werth y gyfundrefn a sicrhaodd gefnogaeth y cylchgrawn dylanwadol ''Y Cerddor Cymreig'', a ddechreuodd gynnwys darnau sol-ffa yn 1865. Sefydlwyd dosbarthiadau niferus ar draws Cymru, yn aml ond nid yn ddieithriad mewn cysylltiad â chapeli ac eglwysi, ac yn 1869 sefydlwyd cylchgrawn i’r solffayddion, ''Cerddor y Tonic Sol-ffa'', o dan olygyddiaeth Ieuan Gwyllt, a gyhoeddwyd tan 1874 gan Hughes a’i Fab, Wrecsam. Ymddangosodd ''Y Cerddor Sol-ffa'' rhwng 1881 ac 1886. Roedd y ddau gylchgrawn yn cynnwys darnau cerddorol.
-Tyfodd sol-ffa i fod yn brif nodiant Cymru am gyfnod, yn ddewis cyntaf llawer o gantorion mewn corau a chynulleidfaoedd. O’r 1870au ymlaen prin y ceid unrhyw ddarn o gerddoriaeth Gymreig nad ymddangosai mewn hen nodiant a sol-ffa, naill ai ar wahân neu ar yr un copi. O blaid y sol-ffa yng Nghymru roedd rhwyddineb ei ddysgu heb gymorth offeryn (a phrin oedd yr [[offerynnau]] mewn llawer ardal yn yr 1860au): gellid dysgu mewn ysgoldy neu gegin trwy gymorth y cyweiriadur ''(modulator)'' a’r arwyddion llaw a ddatblygwyd i ddynodi’r gwahanol seiniau.
+Tyfodd sol-ffa i fod yn brif nodiant Cymru am gyfnod, yn ddewis cyntaf llawer o gantorion mewn corau a chynulleidfaoedd. O’r 1870au ymlaen prin y ceid unrhyw ddarn o gerddoriaeth Gymreig nad ymddangosai mewn hen nodiant a sol-ffa, naill ai ar wahân neu ar yr un copi. O blaid y sol-ffa yng Nghymru roedd rhwyddineb ei ddysgu heb gymorth offeryn (a phrin oedd yr [[Organoleg ac Offerynnau | offerynnau]] mewn llawer ardal yn yr 1860au): gellid dysgu mewn ysgoldy neu gegin trwy gymorth y cyweiriadur ''(modulator)'' a’r arwyddion llaw a ddatblygwyd i ddynodi’r gwahanol seiniau.
-Ymddangosodd sol-ffa hefyd ar yr union adeg pan oedd diddordeb newydd mewn canu [[corawl]] a chynulleidfaol, ac fe’i coleddwyd yn frwd gan gorau capel ac ardal. Meistrolodd llawer o argraffwyr y grefft o gysodi sol-ffa, a’i gwnaeth yn haws i gerddorion lleol gyhoeddi eu cynnyrch; roedd sol-ffa yn llawer rhatach i’w argraffu na’r nodiant erwydd, ac roedd pris copïau sol-ffa o’r herwydd o fewn cyrraedd pobl dlawd a chymunedau difreintiedig.
+Ymddangosodd sol-ffa hefyd ar yr union adeg pan oedd diddordeb newydd mewn canu [[Corau Cymysg | corawl]] a chynulleidfaol, ac fe’i coleddwyd yn frwd gan gorau capel ac ardal. Meistrolodd llawer o argraffwyr y grefft o gysodi sol-ffa, a’i gwnaeth yn haws i gerddorion lleol gyhoeddi eu cynnyrch; roedd sol-ffa yn llawer rhatach i’w argraffu na’r nodiant erwydd, ac roedd pris copïau sol-ffa o’r herwydd o fewn cyrraedd pobl dlawd a chymunedau difreintiedig.
-Cynhyrchai cwmni Novello argraffiadau sol-ffa o [[oratorios]], ac yng Nghymru gwerthent fwy o’r rhain nag o gopïau nodiant erwydd ar ddiwedd y 19g. Awgrymai rhai cerddorion fod sol-ffa yn well dull o adnabod traw - dyfynnodd [[David Wynne]] sylwadau ei athro, David Evans, am hyn (yn [[Heward Rees]] 1977, 12). Atyniad arall oedd bod cyfundrefn o gymwysterau ar gael trwy’r Coleg Tonic Sol-ffa, a roddodd nod i genedlaethau o bobl Cymru a safai’r arholiadau am dystysgrif neu radd.
+Cynhyrchai cwmni Novello argraffiadau sol-ffa o [[Oratorio, Yr | oratorios]], ac yng Nghymru gwerthent fwy o’r rhain nag o gopïau nodiant erwydd ar ddiwedd y 19g. Awgrymai rhai cerddorion fod sol-ffa yn well dull o adnabod traw - dyfynnodd [[Wynne, David (1900-83) | David Wynne]] sylwadau ei athro, David Evans, am hyn (yn [[Rees, A. J. Heward (g.1935) | Heward Rees]] 1977, 12). Atyniad arall oedd bod cyfundrefn o gymwysterau ar gael trwy’r Coleg Tonic Sol-ffa, a roddodd nod i genedlaethau o bobl Cymru a safai’r arholiadau am dystysgrif neu radd.
-Ni bu’r gyfundrefn heb ei beirniaid yng Nghymru a thu hwnt. Mor gynnar â’r 1860au taranai Jane Hughes (Debora Maldwyn) yn erbyn y bobl a ganai’r nodau sol-ffa yn hytrach na geiriau [[emyn]] neu gân. Mwy grymus oedd y feirniadaeth fod sol-ffa yn cyfyngu ar orwelion cerddorol. Roedd rhwyddineb argraffu hefyd yn arwain llawer i gerddor lleol i gyhoeddi gwaith llai na theilwng.
+Ni bu’r gyfundrefn heb ei beirniaid yng Nghymru a thu hwnt. Mor gynnar â’r 1860au taranai Jane Hughes (Debora Maldwyn) yn erbyn y bobl a ganai’r nodau sol-ffa yn hytrach na geiriau [[Emyn-donau | emyn]] neu gân. Mwy grymus oedd y feirniadaeth fod sol-ffa yn cyfyngu ar orwelion cerddorol. Roedd rhwyddineb argraffu hefyd yn arwain llawer i gerddor lleol i gyhoeddi gwaith llai na theilwng.
-Pwysleisiai cerddorion proffesiynol mai cyfrwng oedd sol-ffa i ddysgu elfennau cerddoriaeth ond y dylid symud ymlaen i feistroli’r nodiant erwydd er mwyn gallu cael mynediad at holl gyfoeth etifeddiaeth gerddorol gorllewin Ewrop. Lluniodd [[David Jenkins]] werslyfr, ''Sut i ddysgu yr hen nodiant drwy y sol-ffa'' (1898). Yn ystod yr 20g. byddai’r rhod addysgol yn tueddu i droi yn erbyn y sol-ffa, ac fe’i diogelwyd yng Nghymru yn fwy trwy waith capeli ac eglwysi nag yn yr ysgolion dyddiol. Eto i gyd defnyddiwyd elfennau o sol-ffa yn llwyddiannus gan Zoltán Kodály (1882-1967) a defnyddiwyd ei ddulliau ef mewn ysgolion hyd at ddiwedd yr 20g.
+Pwysleisiai cerddorion proffesiynol mai cyfrwng oedd sol-ffa i ddysgu elfennau cerddoriaeth ond y dylid symud ymlaen i feistroli’r nodiant erwydd er mwyn gallu cael mynediad at holl gyfoeth etifeddiaeth gerddorol gorllewin Ewrop. Lluniodd [[Jenkins, David (1848-1915) | David Jenkins]] werslyfr, ''Sut i ddysgu yr hen nodiant drwy y sol-ffa'' (1898). Yn ystod yr 20g. byddai’r rhod addysgol yn tueddu i droi yn erbyn y sol-ffa, ac fe’i diogelwyd yng Nghymru yn fwy trwy waith capeli ac eglwysi nag yn yr ysgolion dyddiol. Eto i gyd defnyddiwyd elfennau o sol-ffa yn llwyddiannus gan Zoltán Kodály (1882-1967) a defnyddiwyd ei ddulliau ef mewn ysgolion hyd at ddiwedd yr 20g.
-Barn W. H. Cummings ar ddiwedd y 19g. oedd bod sol-ffa bron wedi lladd cerddoriaeth yng Nghymru. Fe’i hatebwyd yn gadarn gan [[David Jenkins]], a ddadleuai na fyddai [[gwyliau]] cerddorol mawr tebyg i honno a gynhaliwyd yn y Palas Grisial yn 1896 wedi bod yn bosibl oni bai am ddylanwad sol-ffa, am na fyddai corau ar gael i ganu - sol-ffa oedd y cyfrwng a ddefnyddid gan 92% o’r cantorion (Jenkins 1897). Awgrymai Jenkins ymhellach fod sol-ffa wedi bod yn gyfrwng gwerthfawr i roi cychwyn cerddorol i gerddorion proffesiynol a oedd wedi symud yn eu blaen i feistroli’r nodiant erwydd. Trwy osod sylfeini a thrwy hybu canu corawl a chynulleidfaol ar gyfnod ffurfiannol, gwnaeth tonic sol-ffa gyfraniad pwysig i ddatblygiad cerddoriaeth y genedl.
+Barn W. H. Cummings ar ddiwedd y 19g. oedd bod sol-ffa bron wedi lladd cerddoriaeth yng Nghymru. Fe’i hatebwyd yn gadarn gan David Jenkins, a ddadleuai na fyddai [[Gwyliau Cerddoriaeth | gwyliau]] cerddorol mawr tebyg i honno a gynhaliwyd yn y Palas Grisial yn 1896 wedi bod yn bosibl oni bai am ddylanwad sol-ffa, am na fyddai corau ar gael i ganu - sol-ffa oedd y cyfrwng a ddefnyddid gan 92% o’r cantorion (Jenkins 1897). Awgrymai Jenkins ymhellach fod sol-ffa wedi bod yn gyfrwng gwerthfawr i roi cychwyn cerddorol i gerddorion proffesiynol a oedd wedi symud yn eu blaen i feistroli’r nodiant erwydd. Trwy osod sylfeini a thrwy hybu canu corawl a chynulleidfaol ar gyfnod ffurfiannol, gwnaeth tonic sol-ffa gyfraniad pwysig i ddatblygiad cerddoriaeth y genedl.
 '''Rhidian Griffiths'''

Tonic Sol-ffa - Hanes diwygio

CadiW am 21:44, 7 Awst 2021

CadiW am 13:13, 25 Mai 2021

CadiW am 13:05, 25 Mai 2021

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '__NOAUTOLINKS__ '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'

CadiW: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda 'NOAUTOLINKS '''Mae'r cofnod hwn ymysg y cannoedd sydd i'w gweld yn [https://www.ylolfa.com/cynnyrch/9781784616250/cydymaith-i-gerddoriaeth-cymru''Cydy...'