Triban - Hanes diwygio

MariFflur am 13:33, 13 Medi 2018

2018-09-13T13:33:26Z

MariFflur am 15:39, 26 Awst 2016

2016-08-26T15:39:12Z

SeimonBrooks am 19:33, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T19:33:52Z

SeimonBrooks am 21:21, 25 Mai 2016

2016-05-25T21:21:28Z

SeimonBrooks am 21:19, 25 Mai 2016

2016-05-25T21:19:37Z

SeimonBrooks: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda ''''Triban''' Pennill pedair llinell sy’n cynnwys tair odl neu linell (‘ban’) ac odl gyrch rhwng diwedd y drydedd linell a chanol y nesaf, fel y...'

2016-05-25T21:18:10Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda ''''Triban''' Pennill pedair llinell sy’n cynnwys tair odl neu linell (‘ban’) ac odl gyrch rhwng diwedd y drydedd linell a chanol y nesaf, fel y...'

Tudalen newydd

'''Triban'''

Pennill pedair llinell sy’n cynnwys [[tair]] odl neu linell (‘ban’) ac odl gyrch rhwng diwedd y drydedd linell a chanol y nesaf, fel yn y pennill:

Os ffaelis yn fy amsar
Gael tyddyn wrth fy mhlesar,
Pan af i fynwant Aberdâr
Caf yno siâr o’r ddaear.

Mae’r englyn cyrch, enw arall ar y triban, yn un o’r mesurau a restrwyd gan Einion Offeiriad yn yr adran ar fesurau cerdd dafod yn y gramadeg barddol a luniodd oddeutu 1330. Er mai dogfen a luniwyd ar gyfer y beirdd swyddogol oedd y gramadeg, ymddengys nad oedd rhyw dynfa arbennig at y mesur yn ystod y canrifoedd dilynol. Yn wir, mynnir mewn un fersiwn na ddylai’r prydydd arfer yr englyn cyrch ‘rac y hawsset a’y vyrret’ (am ei fod mor syml ac mor fyr). Mewn awdlau enghreifftiol y gwelir y mesur fel arfer. Fe’i defnyddiwyd, fodd bynnag, gan feirdd is eu statws, a hynny ym mhob rhan o Gymru. Collwyd llawer yn ddiau, ond ar sail yr hyn a ddiogelwyd ymddengys fod canu ar y mesur yn gysylltiedig â defodau ac arferion megis y Fari Lwyd, y canu tan bared a’r canu i’r ychen. Defnyddiwyd y mesur yn ‘Y Dioddefaint’ ac yn ‘Y Tri Brenin o Gwlen’, dwy o’r dramâu moes a luniwyd o bosibl yn y 15g., a rhoddwyd [[lle]] blaenllaw iddo yn yr anterliwtiau maes o law, yn enwedig yn y gweithiau a luniwyd gan Dwm o’r Nant a Huw Jones o Langwm ac eraill yn ail hanner y 18g. Ac er mai ar alawon poblogaidd, llawer wedi dod o Loegr, y seiliwyd y rhan fwyaf o’r cerddi a argraffwyd yn y llyfrau baledi yn yr un ganrif, gwnaed defnydd rheolaidd o fesur brodorol megis yr englyn cyrch hefyd. Ni ddefnyddiwyd y mesur yn helaeth gan y Cwndidwyr, dosbarth o feirdd a ganai ym Morgannwg yn yr 16g. a’r 17g., ond daeth yn hynod boblogaidd yn y sir o ddiwedd y 18g. ymlaen, cymaint felly nes yr adwaenir y mesur bellach wrth yr enw ‘Triban Morgannwg’. Y mae llunio triban, neu gyfres o dribannau, yn her a osodir yn fynych mewn talwrn ac ymryson heddiw, ac mewn cystadlaethau yn adran lenyddol yr eisteddfod genedlaethol.

'''Cynfael Lake'''

== Llyfryddiaeth ==
''Tribannau Morgannwg'', gol. Tegwyn Jones (Llandysul, 1976)

Alan James, ‘Y triban, y cathreiwr a’r hynafiaethydd’, ''Y Traethodydd'', 1996, 137–59.

{{CC BY-SA}}
[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 13:33, 13 Medi 2018
Llinell 21:		Llinell 21:
	{{CC BY-SA}}		{{CC BY-SA}}
	[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]		[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]
		+	[[Categori:Cerdd Dafod]]

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 __NOAUTOLINKS__
 Pennill pedair llinell sy’n cynnwys tair odl neu linell (‘ban’) ac odl gyrch rhwng diwedd y drydedd linell a chanol y nesaf, fel yn y pennill:
 :Os ffaelis yn fy amsar
@@ Llinell 10: / Llinell 9: @@
 :Caf yno siâr o’r ddaear.
 Mae’r englyn cyrch, enw arall ar y triban, yn un o’r mesurau a restrwyd gan Einion Offeiriad yn yr adran ar fesurau cerdd dafod yn y gramadeg barddol a luniodd oddeutu 1330. Er mai dogfen a luniwyd ar gyfer y beirdd swyddogol oedd y gramadeg, ymddengys nad oedd rhyw dynfa arbennig at y mesur yn ystod y canrifoedd dilynol. Yn wir, mynnir mewn un fersiwn na ddylai’r prydydd arfer yr englyn cyrch ‘rac y hawsset a’y vyrret’ (am ei fod mor syml ac mor fyr). Mewn awdlau enghreifftiol y gwelir y mesur fel arfer. Fe’i defnyddiwyd, fodd bynnag, gan feirdd is eu statws, a hynny ym mhob rhan o Gymru. Collwyd llawer yn ddiau, ond ar sail yr hyn a ddiogelwyd ymddengys fod canu ar y mesur yn gysylltiedig â defodau ac arferion megis y Fari Lwyd, y canu tan bared a’r canu i’r ychen. Defnyddiwyd y mesur yn ‘Y Dioddefaint’ ac yn ‘Y Tri Brenin o Gwlen’, dwy o’r dramâu moes a luniwyd o bosibl yn y 15g., a rhoddwyd lle blaenllaw iddo yn yr anterliwtiau maes o law, yn enwedig yn y gweithiau a luniwyd gan Dwm o’r Nant a Huw Jones o Langwm ac eraill yn ail hanner y 18g. Ac er mai ar alawon poblogaidd, llawer wedi dod o Loegr, y seiliwyd y rhan fwyaf o’r cerddi a argraffwyd yn y llyfrau baledi yn yr un ganrif, gwnaed defnydd rheolaidd o fesur brodorol megis yr englyn cyrch hefyd. Ni ddefnyddiwyd y mesur yn helaeth gan y Cwndidwyr, dosbarth o feirdd a ganai ym Morgannwg yn yr 16g. a’r 17g., ond daeth yn hynod boblogaidd yn y sir o ddiwedd y 18g. ymlaen, cymaint felly nes yr adwaenir y mesur bellach wrth yr enw ‘Triban Morgannwg’. Y mae llunio triban, neu gyfres o dribannau, yn her a osodir yn fynych mewn talwrn ac ymryson heddiw, ac mewn cystadlaethau yn adran lenyddol yr eisteddfod genedlaethol.

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 21:19, 25 Mai 2016
Llinell 1:		Llinell 1:
−	~~'''Triban'''~~
−
	Pennill pedair llinell sy’n cynnwys [[tair]] odl neu linell (‘ban’) ac odl gyrch rhwng diwedd y drydedd linell a chanol y nesaf, fel yn y pennill:		Pennill pedair llinell sy’n cynnwys [[tair]] odl neu linell (‘ban’) ac odl gyrch rhwng diwedd y drydedd linell a chanol y nesaf, fel yn y pennill:

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 Pennill pedair llinell sy’n cynnwys [[tair]] odl neu linell (‘ban’) ac odl gyrch rhwng diwedd y drydedd linell a chanol y nesaf, fel yn y pennill:
 		Os ffaelis yn fy amsar
 		Gael tyddyn wrth fy mhlesar,
 		Pan af i fynwant Aberdâr
 		Caf yno siâr o’r ddaear.
 Mae’r englyn cyrch, enw arall ar y triban, yn un o’r mesurau a restrwyd gan Einion Offeiriad yn yr adran ar fesurau cerdd dafod yn y gramadeg barddol a luniodd oddeutu 1330. Er mai dogfen a luniwyd ar gyfer y beirdd swyddogol oedd y gramadeg, ymddengys nad oedd rhyw dynfa arbennig at y mesur yn ystod y canrifoedd dilynol. Yn wir, mynnir mewn un fersiwn na ddylai’r prydydd arfer yr englyn cyrch ‘rac y hawsset a’y vyrret’ (am ei fod mor syml ac mor fyr). Mewn awdlau enghreifftiol y gwelir y mesur fel arfer. Fe’i defnyddiwyd, fodd bynnag, gan feirdd is eu statws, a hynny ym mhob rhan o Gymru. Collwyd llawer yn ddiau, ond ar sail yr hyn a ddiogelwyd ymddengys fod canu ar y mesur yn gysylltiedig â defodau ac arferion megis y Fari Lwyd, y canu tan bared a’r canu i’r ychen. Defnyddiwyd y mesur yn ‘Y Dioddefaint’ ac yn ‘Y Tri Brenin o Gwlen’, dwy o’r dramâu moes a luniwyd o bosibl yn y 15g., a rhoddwyd [[lle]] blaenllaw iddo yn yr anterliwtiau maes o law, yn enwedig yn y gweithiau a luniwyd gan Dwm o’r Nant a Huw Jones o Langwm ac eraill yn ail hanner y 18g. Ac er mai ar alawon poblogaidd, llawer wedi dod o Loegr, y seiliwyd y rhan fwyaf o’r cerddi a argraffwyd yn y llyfrau baledi yn yr un ganrif, gwnaed defnydd rheolaidd o fesur brodorol megis yr englyn cyrch hefyd. Ni ddefnyddiwyd y mesur yn helaeth gan y Cwndidwyr, dosbarth o feirdd a ganai ym Morgannwg yn yr 16g. a’r 17g., ond daeth yn hynod boblogaidd yn y sir o ddiwedd y 18g. ymlaen, cymaint felly nes yr adwaenir y mesur bellach wrth yr enw ‘Triban Morgannwg’. Y mae llunio triban, neu gyfres o dribannau, yn her a osodir yn fynych mewn talwrn ac ymryson heddiw, ac mewn cystadlaethau yn adran lenyddol yr eisteddfod genedlaethol.