Ymwybyddiaeth ffug - Hanes diwygio

SionJonesCaerdydd am 11:38, 25 Mai 2023

2023-05-25T11:38:46Z

AdamPierceCaerdydd: Symudodd AdamPierceCaerdydd y dudalen Ymwybyddiaeth Ffug i Ymwybyddiaeth ffug

2023-03-23T15:48:38Z

Symudodd AdamPierceCaerdydd y dudalen Ymwybyddiaeth Ffug i Ymwybyddiaeth ffug

AdamPierceCaerdydd am 22:11, 13 Mawrth 2023

2023-03-13T22:11:14Z

AdamPierceCaerdydd am 20:29, 13 Mawrth 2023

2023-03-13T20:29:38Z

AdamPierceCaerdydd am 12:52, 13 Mawrth 2023

2023-03-13T12:52:00Z

AdamPierceCaerdydd am 12:30, 13 Mawrth 2023

2023-03-13T12:30:31Z

AdamPierceCaerdydd am 12:29, 13 Mawrth 2023

2023-03-13T12:29:29Z

AdamPierceCaerdydd am 12:28, 13 Mawrth 2023

2023-03-13T12:28:42Z

AdamPierceCaerdydd am 12:27, 13 Mawrth 2023

2023-03-13T12:27:21Z

AdamPierceCaerdydd: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '(Saesneg: ''False Consciousness'') Ffurf benodol o ideoleg yw ymwybyddiaeth ffug. Defnyddir y term yn bennaf gan feddylwyr o’r traddodiad Marcs...'

2023-03-13T12:26:51Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda '(Saesneg: ''False Consciousness'') Ffurf benodol o ideoleg yw ymwybyddiaeth ffug. Defnyddir y term yn bennaf gan feddylwyr o’r traddodiad Marcs...'

Tudalen newydd

(Saesneg: ''False Consciousness'')

Ffurf benodol o [[ideoleg]] yw ymwybyddiaeth [[ffug]]. Defnyddir y term yn bennaf gan feddylwyr o’r traddodiad Marcsaidd i gyfeirio at anallu unigolion i ddirnad gwir natur cymdeithas gyfalafol, ac yn arbennig, anallu i ddeall natur orthrymol y ffurf gymdeithasol gyfredol. Yn aml, cyfeirir at drefniannau cymdeithasol a strategaethau amrywiol sy’n peri fod unigolion yn gweld eu cymdeithas fel endid naturiol y tu hwnt i’w rheolaeth ac na fedrir, felly, ei newid. Yn gysylltiedig â’r anallu i ddirnad natur y gymdeithas, gwelir anallu cysylltiedig gan unigolion i ddirnad eu gwir fuddiannau, yn arbennig sut y byddai’n fuddiol i’r gorthrymedig newid cymdeithas yn ei chyfanrwydd.

Er mai meddylwyr o’r traddodiad Marcsaidd sy’n defnyddio’r term ymwybyddiaeth ffug yn bennaf, ni cheir y term yng ngwaith [[Karl Marx]], a phrin iawn y gwelir ei ddefnydd yng ngweithiau ei gyd-weithiwr Friedrich Engels. Ond gwelir un enghraifft o’r term gan Engels (1893/2000) yn ei lythyr at Franz Mehring.

Yn hytrach, term canolog yng ngweithiau Marcswyr yr ugeinfed ganrif ydyw, yn enwedig yng ngwaith meddylwyr [[Marcsaeth]] Orllewinol. Yn y traddodiad hwn, defnyddir y term er mwyn egluro’r diffyg chwyldroadau sosialaidd yng ngwledydd diwydiannol y Gorllewin. Mewn rhai ffrydiau dylanwadol o [[Farcsaeth]], pwysleisiwyd y byddai gwrthddywediadau mewnol [[cyfalafiaeth]] yn arwain at argyfwng economaidd a fyddai’n esgor yn anorfod ar chwyldro gan y gweithwyr (gweler [[materoliaeth hanesyddol]]. Eto, er bod sawl argyfwng economaidd o’r fath wedi digwydd yn negawdau cynnar y ganrif, ni welwyd chwyldroadau llwyddiannus.

Yn nhyb grŵp sylweddol o feddylwyr, er enghraifft Georg Lukàcs (1971) a dilynwyr cynnar [[Damcaniaeth Feirniadol Ysgol Frankfurt]] (er enghraifft Theodor Adorno, Max Horkheimer [2002] a Herbert Marcuse [1964]), ni ddigwyddodd y chwyldro disgwyliedig oherwydd ymwybyddiaeth ffug. Honnant fod [[cyfalafiaeth]] wedi treiddio i ymwybyddiaeth pob unigolyn yn y gymdeithas mewn modd llawer mwy dwys nag y pwysleisiwyd gan Farcswyr blaenorol. Gan fod ymwybyddiaeth unigolion wedi ei meddiannu gan gyfalafiaeth, ni allant ddeall sut y byddai’n fuddiol iddynt drawsffurfio’r gymdeithas; felly, gellir atal chwyldro bron yn ddiderfyn.

Mae’r meddylwyr hyn yn tynnu sylw yn arbennig at weithrediad ffenomenau diwylliannol: fod ffenomenau fel y cyfryngau torfol, papurau newydd, a [[diwylliant]] yn fwy cyffredinol (boed gelf, athroniaeth, cymdeithaseg neu wyddoniaeth), yn gweithredu er mwyn rhwystro mewnwelediad i wir natur afresymol [[cyfalafiaeth]]. Gwelir pwyslais tebyg gan Farcswyr eraill o’r un cyfnod, yn enwedig yng ngwaith Gramsci (1971) gyda’i syniad o [[hegemoni]]. Yn y cysyniad hwn, dadleuir nad drwy rym y bydd [[cyfalafiaeth]] yn goroesi yng ngwledydd y Gorllewin, ond drwy reolaeth syniadol, lle mae’r [[dosbart]]h llywodraethol yn cyflwyno’i safbwynt fel synnwyr cyffredin y mae’n rhaid ei dderbyn. I’r meddylwyr hyn oll, felly, rhaid herio’r ymwybyddiaeth ffug drwy feirniadaeth sy’n cynyddu ymwybyddiaeth, beirniadaeth fydd yn galluogi pobl i amgyffred natur ormesol cyfalafiaeth a’r gafael sydd gan y ffenomenau diwylliannol arnynt. Fodd bynnag, mae’n rhaid pwysleisio yma nad yw’r meddylwyr hyn yn cefnu ar bwyslais [[Marx]] ar drawsffurfio economaidd; yn hytrach, pwysleisio y maent fod yn rhaid cael trawsffurfiad economaidd a diwylliannol er mwyn newid cymdeithas yn llwyddiannus.

'''Garmon Iago'''

== Llyfryddiaeth ==

Adorno, T. a Horkheimer, M. (2002), Dialectic of Enlightenment (Stanford: Stanford University Press).

Engels, F. (1893/2000), Engels to Franz Mehring, https://www.marxists.org/archive/marx/works/1893/letters/93_07_14.htm [Cyrchwyd: 23 Mai 2021].

Gramsci, A. (1971), Selections from the Prison Notebooks of Antonio Gramsci (London: Lawrence and Wishart).

Lukàcs, G. (1923/2010), History and Class Consciousness: Studies in Marxist Dialectics (Pontypool: Merlin Press).

Marcuse, H. (1964), One-dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society (London: Routledge and Kegan Paul).

{{CC BY-SA}}
[[Categori:Gwyddorau_Cymdeithasol]]

@@ Llinell 7: / Llinell 7: @@
 Yn hytrach, term canolog yng ngweithiau Marcswyr yr ugeinfed ganrif ydyw, yn enwedig yng ngwaith meddylwyr [[Marcsaeth]] Orllewinol. Yn y traddodiad hwn, defnyddir y term er mwyn egluro’r diffyg chwyldroadau sosialaidd yng ngwledydd diwydiannol y Gorllewin. Mewn rhai ffrydiau dylanwadol o [[Marcsaeth|Farcsaeth]], pwysleisiwyd y byddai gwrthddywediadau mewnol [[cyfalafiaeth]] yn arwain at argyfwng economaidd a fyddai’n esgor yn anorfod ar chwyldro gan y gweithwyr (gweler [[Materoliaeth Hanesyddol]]). Eto, er bod sawl argyfwng economaidd o’r fath wedi digwydd yn negawdau cynnar y ganrif, ni welwyd chwyldroadau llwyddiannus.
-Yn nhyb grŵp sylweddol o feddylwyr, er enghraifft Georg Lukàcs (1971) a dilynwyr cynnar [[Damcaniaeth Feirniadol Ysgol Frankfurt]] (er enghraifft Theodor Adorno, Max Horkheimer [2002] a Herbert Marcuse [1964]), ni ddigwyddodd y chwyldro disgwyliedig oherwydd ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki>. Honnant fod [[cyfalafiaeth]] wedi treiddio i ymwybyddiaeth pob unigolyn yn y gymdeithas mewn modd llawer mwy dwys nag y pwysleisiwyd gan Farcswyr blaenorol. Gan fod ymwybyddiaeth unigolion wedi ei meddiannu gan gyfalafiaeth, ni allant ddeall sut y byddai’n fuddiol iddynt drawsffurfio’r gymdeithas; felly, gellir atal chwyldro bron yn ddiderfyn.
+Yn nhyb grŵp sylweddol o feddylwyr, er enghraifft Georg Lukàcs (1971) a dilynwyr cynnar Damcaniaeth Feirniadol Ysgol Frankfurt (er enghraifft Theodor Adorno a Max Horkheimer [2002] a Herbert Marcuse [1964]), ni ddigwyddodd y chwyldro disgwyliedig oherwydd ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki>. Honnant fod [[cyfalafiaeth]] wedi treiddio i ymwybyddiaeth pob unigolyn yn y gymdeithas mewn modd llawer mwy dwys nag y pwysleisiwyd gan Farcswyr blaenorol. Gan fod ymwybyddiaeth unigolion wedi ei meddiannu gan gyfalafiaeth, ni allant ddeall sut y byddai’n fuddiol iddynt drawsffurfio’r gymdeithas; felly, gellir atal chwyldro bron yn ddiderfyn.
 Mae’r meddylwyr hyn yn tynnu sylw yn arbennig at weithrediad ffenomenau diwylliannol: fod ffenomenau fel y cyfryngau torfol, papurau newydd, a [[diwylliant]] yn fwy cyffredinol (boed gelf, athroniaeth, cymdeithaseg neu wyddoniaeth), yn gweithredu er mwyn rhwystro mewnwelediad i wir natur afresymol [[cyfalafiaeth]]. Gwelir pwyslais tebyg gan Farcswyr eraill o’r un cyfnod, yn enwedig yng ngwaith Gramsci (1971) gyda’i syniad o [[hegemoni]]. Yn y cysyniad hwn, dadleuir nad drwy rym y bydd [[cyfalafiaeth]] yn goroesi yng ngwledydd y Gorllewin, ond drwy reolaeth syniadol, lle mae’r [[dosbarth]] llywodraethol yn cyflwyno’i safbwynt fel synnwyr cyffredin y mae’n rhaid ei dderbyn. I’r meddylwyr hyn oll, felly, rhaid herio’r ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki> drwy feirniadaeth sy’n cynyddu ymwybyddiaeth, beirniadaeth fydd yn galluogi pobl i amgyffred natur ormesol [[cyfalafiaeth]] a’r gafael sydd gan y ffenomenau diwylliannol arnynt. Fodd bynnag, mae’n rhaid pwysleisio yma nad yw’r meddylwyr hyn yn cefnu ar bwyslais [[Karl Marx]] ar drawsffurfio economaidd; yn hytrach, pwysleisio y maent fod yn rhaid cael trawsffurfiad economaidd a diwylliannol er mwyn newid cymdeithas yn llwyddiannus.

@@ Llinell 5: / Llinell 5: @@
 Er mai meddylwyr o’r traddodiad Marcsaidd sy’n defnyddio’r term ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki> yn bennaf, ni cheir y term yng ngwaith [[Karl Marx]], a phrin iawn y gwelir ei ddefnydd yng ngweithiau ei gyd-weithiwr Friedrich Engels. Ond gwelir un enghraifft o’r term gan Engels (1893/2000) yn ei lythyr at Franz Mehring.
-Yn hytrach, term canolog yng ngweithiau Marcswyr yr ugeinfed ganrif ydyw, yn enwedig yng ngwaith meddylwyr [[Marcsaeth]] Orllewinol. Yn y traddodiad hwn, defnyddir y term er mwyn egluro’r diffyg chwyldroadau sosialaidd yng ngwledydd diwydiannol y Gorllewin. Mewn rhai ffrydiau dylanwadol o [[Farcsaeth]], pwysleisiwyd y byddai gwrthddywediadau mewnol [[cyfalafiaeth]] yn arwain at argyfwng economaidd a fyddai’n esgor yn anorfod ar chwyldro gan y gweithwyr (gweler [[Materoliaeth Hanesyddol]]). Eto, er bod sawl argyfwng economaidd o’r fath wedi digwydd yn negawdau cynnar y ganrif, ni welwyd chwyldroadau llwyddiannus.
+Yn hytrach, term canolog yng ngweithiau Marcswyr yr ugeinfed ganrif ydyw, yn enwedig yng ngwaith meddylwyr [[Marcsaeth]] Orllewinol. Yn y traddodiad hwn, defnyddir y term er mwyn egluro’r diffyg chwyldroadau sosialaidd yng ngwledydd diwydiannol y Gorllewin. Mewn rhai ffrydiau dylanwadol o [[Marcsaeth|Farcsaeth]], pwysleisiwyd y byddai gwrthddywediadau mewnol [[cyfalafiaeth]] yn arwain at argyfwng economaidd a fyddai’n esgor yn anorfod ar chwyldro gan y gweithwyr (gweler [[Materoliaeth Hanesyddol]]). Eto, er bod sawl argyfwng economaidd o’r fath wedi digwydd yn negawdau cynnar y ganrif, ni welwyd chwyldroadau llwyddiannus.
 Yn nhyb grŵp sylweddol o feddylwyr, er enghraifft Georg Lukàcs (1971) a dilynwyr cynnar [[Damcaniaeth Feirniadol Ysgol Frankfurt]] (er enghraifft Theodor Adorno, Max Horkheimer [2002] a Herbert Marcuse [1964]), ni ddigwyddodd y chwyldro disgwyliedig oherwydd ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki>. Honnant fod [[cyfalafiaeth]] wedi treiddio i ymwybyddiaeth pob unigolyn yn y gymdeithas mewn modd llawer mwy dwys nag y pwysleisiwyd gan Farcswyr blaenorol. Gan fod ymwybyddiaeth unigolion wedi ei meddiannu gan gyfalafiaeth, ni allant ddeall sut y byddai’n fuddiol iddynt drawsffurfio’r gymdeithas; felly, gellir atal chwyldro bron yn ddiderfyn.

@@ Llinell 9: / Llinell 9: @@
 Yn nhyb grŵp sylweddol o feddylwyr, er enghraifft Georg Lukàcs (1971) a dilynwyr cynnar [[Damcaniaeth Feirniadol Ysgol Frankfurt]] (er enghraifft Theodor Adorno, Max Horkheimer [2002] a Herbert Marcuse [1964]), ni ddigwyddodd y chwyldro disgwyliedig oherwydd ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki>. Honnant fod [[cyfalafiaeth]] wedi treiddio i ymwybyddiaeth pob unigolyn yn y gymdeithas mewn modd llawer mwy dwys nag y pwysleisiwyd gan Farcswyr blaenorol. Gan fod ymwybyddiaeth unigolion wedi ei meddiannu gan gyfalafiaeth, ni allant ddeall sut y byddai’n fuddiol iddynt drawsffurfio’r gymdeithas; felly, gellir atal chwyldro bron yn ddiderfyn.
-Mae’r meddylwyr hyn yn tynnu sylw yn arbennig at weithrediad ffenomenau diwylliannol: fod ffenomenau fel y cyfryngau torfol, papurau newydd, a [[diwylliant]] yn fwy cyffredinol (boed gelf, athroniaeth, cymdeithaseg neu wyddoniaeth), yn gweithredu er mwyn rhwystro mewnwelediad i wir natur afresymol [[cyfalafiaeth]]. Gwelir pwyslais tebyg gan Farcswyr eraill o’r un cyfnod, yn enwedig yng ngwaith Gramsci (1971) gyda’i syniad o [[hegemoni]]. Yn y cysyniad hwn, dadleuir nad drwy rym y bydd [[cyfalafiaeth]] yn goroesi yng ngwledydd y Gorllewin, ond drwy reolaeth syniadol, lle mae’r [[dosbarth]] llywodraethol yn cyflwyno’i safbwynt fel synnwyr cyffredin y mae’n rhaid ei dderbyn. I’r meddylwyr hyn oll, felly, rhaid herio’r ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki> drwy feirniadaeth sy’n cynyddu ymwybyddiaeth, beirniadaeth fydd yn galluogi pobl i amgyffred natur ormesol [[cyfalafiaeth]] a’r gafael sydd gan y ffenomenau diwylliannol arnynt. Fodd bynnag, mae’n rhaid pwysleisio yma nad yw’r meddylwyr hyn yn cefnu ar bwyslais [[Marx]] ar drawsffurfio economaidd; yn hytrach, pwysleisio y maent fod yn rhaid cael trawsffurfiad economaidd a diwylliannol er mwyn newid cymdeithas yn llwyddiannus.
+Mae’r meddylwyr hyn yn tynnu sylw yn arbennig at weithrediad ffenomenau diwylliannol: fod ffenomenau fel y cyfryngau torfol, papurau newydd, a [[diwylliant]] yn fwy cyffredinol (boed gelf, athroniaeth, cymdeithaseg neu wyddoniaeth), yn gweithredu er mwyn rhwystro mewnwelediad i wir natur afresymol [[cyfalafiaeth]]. Gwelir pwyslais tebyg gan Farcswyr eraill o’r un cyfnod, yn enwedig yng ngwaith Gramsci (1971) gyda’i syniad o [[hegemoni]]. Yn y cysyniad hwn, dadleuir nad drwy rym y bydd [[cyfalafiaeth]] yn goroesi yng ngwledydd y Gorllewin, ond drwy reolaeth syniadol, lle mae’r [[dosbarth]] llywodraethol yn cyflwyno’i safbwynt fel synnwyr cyffredin y mae’n rhaid ei dderbyn. I’r meddylwyr hyn oll, felly, rhaid herio’r ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki> drwy feirniadaeth sy’n cynyddu ymwybyddiaeth, beirniadaeth fydd yn galluogi pobl i amgyffred natur ormesol [[cyfalafiaeth]] a’r gafael sydd gan y ffenomenau diwylliannol arnynt. Fodd bynnag, mae’n rhaid pwysleisio yma nad yw’r meddylwyr hyn yn cefnu ar bwyslais [[Karl Marx]] ar drawsffurfio economaidd; yn hytrach, pwysleisio y maent fod yn rhaid cael trawsffurfiad economaidd a diwylliannol er mwyn newid cymdeithas yn llwyddiannus.
 '''Garmon Iago'''

@@ Llinell 7: / Llinell 7: @@
 Yn hytrach, term canolog yng ngweithiau Marcswyr yr ugeinfed ganrif ydyw, yn enwedig yng ngwaith meddylwyr [[Marcsaeth]] Orllewinol. Yn y traddodiad hwn, defnyddir y term er mwyn egluro’r diffyg chwyldroadau sosialaidd yng ngwledydd diwydiannol y Gorllewin. Mewn rhai ffrydiau dylanwadol o [[Farcsaeth]], pwysleisiwyd y byddai gwrthddywediadau mewnol [[cyfalafiaeth]] yn arwain at argyfwng economaidd a fyddai’n esgor yn anorfod ar chwyldro gan y gweithwyr (gweler [[Materoliaeth Hanesyddol]]). Eto, er bod sawl argyfwng economaidd o’r fath wedi digwydd yn negawdau cynnar y ganrif, ni welwyd chwyldroadau llwyddiannus.
-Yn nhyb grŵp sylweddol o feddylwyr, er enghraifft Georg Lukàcs (1971) a dilynwyr cynnar [[Damcaniaeth Feirniadol Ysgol Frankfurt]] (er enghraifft Theodor Adorno, Max Horkheimer [2002] a Herbert Marcuse [1964]), ni ddigwyddodd y chwyldro disgwyliedig oherwydd ymwybyddiaeth [[ffug]]. Honnant fod [[cyfalafiaeth]] wedi treiddio i ymwybyddiaeth pob unigolyn yn y gymdeithas mewn modd llawer mwy dwys nag y pwysleisiwyd gan Farcswyr blaenorol. Gan fod ymwybyddiaeth unigolion wedi ei meddiannu gan gyfalafiaeth, ni allant ddeall sut y byddai’n fuddiol iddynt drawsffurfio’r gymdeithas; felly, gellir atal chwyldro bron yn ddiderfyn.
+Yn nhyb grŵp sylweddol o feddylwyr, er enghraifft Georg Lukàcs (1971) a dilynwyr cynnar [[Damcaniaeth Feirniadol Ysgol Frankfurt]] (er enghraifft Theodor Adorno, Max Horkheimer [2002] a Herbert Marcuse [1964]), ni ddigwyddodd y chwyldro disgwyliedig oherwydd ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki>. Honnant fod [[cyfalafiaeth]] wedi treiddio i ymwybyddiaeth pob unigolyn yn y gymdeithas mewn modd llawer mwy dwys nag y pwysleisiwyd gan Farcswyr blaenorol. Gan fod ymwybyddiaeth unigolion wedi ei meddiannu gan gyfalafiaeth, ni allant ddeall sut y byddai’n fuddiol iddynt drawsffurfio’r gymdeithas; felly, gellir atal chwyldro bron yn ddiderfyn.
-Mae’r meddylwyr hyn yn tynnu sylw yn arbennig at weithrediad ffenomenau diwylliannol: fod ffenomenau fel y cyfryngau torfol, papurau newydd, a [[diwylliant]] yn fwy cyffredinol (boed gelf, athroniaeth, cymdeithaseg neu wyddoniaeth), yn gweithredu er mwyn rhwystro mewnwelediad i wir natur afresymol [[cyfalafiaeth]]. Gwelir pwyslais tebyg gan Farcswyr eraill o’r un cyfnod, yn enwedig yng ngwaith Gramsci (1971) gyda’i syniad o [[hegemoni]]. Yn y cysyniad hwn, dadleuir nad drwy rym y bydd [[cyfalafiaeth]] yn goroesi yng ngwledydd y Gorllewin, ond drwy reolaeth syniadol, lle mae’r [[dosbarth]] llywodraethol yn cyflwyno’i safbwynt fel synnwyr cyffredin y mae’n rhaid ei dderbyn. I’r meddylwyr hyn oll, felly, rhaid herio’r ymwybyddiaeth [[ffug]] drwy feirniadaeth sy’n cynyddu ymwybyddiaeth, beirniadaeth fydd yn galluogi pobl i amgyffred natur ormesol [[cyfalafiaeth]] a’r gafael sydd gan y ffenomenau diwylliannol arnynt. Fodd bynnag, mae’n rhaid pwysleisio yma nad yw’r meddylwyr hyn yn cefnu ar bwyslais [[Marx]] ar drawsffurfio economaidd; yn hytrach, pwysleisio y maent fod yn rhaid cael trawsffurfiad economaidd a diwylliannol er mwyn newid cymdeithas yn llwyddiannus.
+Mae’r meddylwyr hyn yn tynnu sylw yn arbennig at weithrediad ffenomenau diwylliannol: fod ffenomenau fel y cyfryngau torfol, papurau newydd, a [[diwylliant]] yn fwy cyffredinol (boed gelf, athroniaeth, cymdeithaseg neu wyddoniaeth), yn gweithredu er mwyn rhwystro mewnwelediad i wir natur afresymol [[cyfalafiaeth]]. Gwelir pwyslais tebyg gan Farcswyr eraill o’r un cyfnod, yn enwedig yng ngwaith Gramsci (1971) gyda’i syniad o [[hegemoni]]. Yn y cysyniad hwn, dadleuir nad drwy rym y bydd [[cyfalafiaeth]] yn goroesi yng ngwledydd y Gorllewin, ond drwy reolaeth syniadol, lle mae’r [[dosbarth]] llywodraethol yn cyflwyno’i safbwynt fel synnwyr cyffredin y mae’n rhaid ei dderbyn. I’r meddylwyr hyn oll, felly, rhaid herio’r ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki> drwy feirniadaeth sy’n cynyddu ymwybyddiaeth, beirniadaeth fydd yn galluogi pobl i amgyffred natur ormesol [[cyfalafiaeth]] a’r gafael sydd gan y ffenomenau diwylliannol arnynt. Fodd bynnag, mae’n rhaid pwysleisio yma nad yw’r meddylwyr hyn yn cefnu ar bwyslais [[Marx]] ar drawsffurfio economaidd; yn hytrach, pwysleisio y maent fod yn rhaid cael trawsffurfiad economaidd a diwylliannol er mwyn newid cymdeithas yn llwyddiannus.
 '''Garmon Iago'''

@@ Llinell 3: / Llinell 3: @@
 Ffurf benodol o [[ideoleg]] yw ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki>. Defnyddir y term yn bennaf gan feddylwyr o’r traddodiad Marcsaidd i gyfeirio at anallu unigolion i ddirnad gwir natur cymdeithas gyfalafol, ac yn arbennig, anallu i ddeall natur orthrymol y ffurf gymdeithasol gyfredol. Yn aml, cyfeirir at drefniannau cymdeithasol a strategaethau amrywiol sy’n peri fod unigolion yn gweld eu cymdeithas fel endid naturiol y tu hwnt i’w rheolaeth ac na fedrir, felly, ei newid. Yn gysylltiedig â’r anallu i ddirnad natur y gymdeithas, gwelir anallu cysylltiedig gan unigolion i ddirnad eu gwir fuddiannau, yn arbennig sut y byddai’n fuddiol i’r gorthrymedig newid cymdeithas yn ei chyfanrwydd.
-Er mai meddylwyr o’r traddodiad Marcsaidd sy’n defnyddio’r term ymwybyddiaeth [[ffug]] yn bennaf, ni cheir y term yng ngwaith [[Karl Marx]], a phrin iawn y gwelir ei ddefnydd yng ngweithiau ei gyd-weithiwr Friedrich Engels. Ond gwelir un enghraifft o’r term gan Engels (1893/2000) yn ei lythyr at Franz Mehring.
+Er mai meddylwyr o’r traddodiad Marcsaidd sy’n defnyddio’r term ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki> yn bennaf, ni cheir y term yng ngwaith [[Karl Marx]], a phrin iawn y gwelir ei ddefnydd yng ngweithiau ei gyd-weithiwr Friedrich Engels. Ond gwelir un enghraifft o’r term gan Engels (1893/2000) yn ei lythyr at Franz Mehring.
 Yn hytrach, term canolog yng ngweithiau Marcswyr yr ugeinfed ganrif ydyw, yn enwedig yng ngwaith meddylwyr [[Marcsaeth]] Orllewinol. Yn y traddodiad hwn, defnyddir y term er mwyn egluro’r diffyg chwyldroadau sosialaidd yng ngwledydd diwydiannol y Gorllewin. Mewn rhai ffrydiau dylanwadol o [[Farcsaeth]], pwysleisiwyd y byddai gwrthddywediadau mewnol [[cyfalafiaeth]] yn arwain at argyfwng economaidd a fyddai’n esgor yn anorfod ar chwyldro gan y gweithwyr (gweler [[Materoliaeth Hanesyddol]]). Eto, er bod sawl argyfwng economaidd o’r fath wedi digwydd yn negawdau cynnar y ganrif, ni welwyd chwyldroadau llwyddiannus.
@@ Llinell 9: / Llinell 9: @@
 Yn nhyb grŵp sylweddol o feddylwyr, er enghraifft Georg Lukàcs (1971) a dilynwyr cynnar [[Damcaniaeth Feirniadol Ysgol Frankfurt]] (er enghraifft Theodor Adorno, Max Horkheimer [2002] a Herbert Marcuse [1964]), ni ddigwyddodd y chwyldro disgwyliedig oherwydd ymwybyddiaeth [[ffug]]. Honnant fod [[cyfalafiaeth]] wedi treiddio i ymwybyddiaeth pob unigolyn yn y gymdeithas mewn modd llawer mwy dwys nag y pwysleisiwyd gan Farcswyr blaenorol. Gan fod ymwybyddiaeth unigolion wedi ei meddiannu gan gyfalafiaeth, ni allant ddeall sut y byddai’n fuddiol iddynt drawsffurfio’r gymdeithas; felly, gellir atal chwyldro bron yn ddiderfyn.
-Mae’r meddylwyr hyn yn tynnu sylw yn arbennig at weithrediad ffenomenau diwylliannol: fod ffenomenau fel y cyfryngau torfol, papurau newydd, a [[diwylliant]] yn fwy cyffredinol (boed gelf, athroniaeth, cymdeithaseg neu wyddoniaeth), yn gweithredu er mwyn rhwystro mewnwelediad i wir natur afresymol [[cyfalafiaeth]]. Gwelir pwyslais tebyg gan Farcswyr eraill o’r un cyfnod, yn enwedig yng ngwaith Gramsci (1971) gyda’i syniad o [[hegemoni]]. Yn y cysyniad hwn, dadleuir nad drwy rym y bydd [[cyfalafiaeth]] yn goroesi yng ngwledydd y Gorllewin, ond drwy reolaeth syniadol, lle mae’r [[dosbart]]h llywodraethol yn cyflwyno’i safbwynt fel synnwyr cyffredin y mae’n rhaid ei dderbyn. I’r meddylwyr hyn oll, felly, rhaid herio’r ymwybyddiaeth ffug drwy feirniadaeth sy’n cynyddu ymwybyddiaeth, beirniadaeth fydd yn galluogi pobl i amgyffred natur ormesol [[cyfalafiaeth]] a’r gafael sydd gan y ffenomenau diwylliannol arnynt. Fodd bynnag, mae’n rhaid pwysleisio yma nad yw’r meddylwyr hyn yn cefnu ar bwyslais [[Marx]] ar drawsffurfio economaidd; yn hytrach, pwysleisio y maent fod yn rhaid cael trawsffurfiad economaidd a diwylliannol er mwyn newid cymdeithas yn llwyddiannus.
+Mae’r meddylwyr hyn yn tynnu sylw yn arbennig at weithrediad ffenomenau diwylliannol: fod ffenomenau fel y cyfryngau torfol, papurau newydd, a [[diwylliant]] yn fwy cyffredinol (boed gelf, athroniaeth, cymdeithaseg neu wyddoniaeth), yn gweithredu er mwyn rhwystro mewnwelediad i wir natur afresymol [[cyfalafiaeth]]. Gwelir pwyslais tebyg gan Farcswyr eraill o’r un cyfnod, yn enwedig yng ngwaith Gramsci (1971) gyda’i syniad o [[hegemoni]]. Yn y cysyniad hwn, dadleuir nad drwy rym y bydd [[cyfalafiaeth]] yn goroesi yng ngwledydd y Gorllewin, ond drwy reolaeth syniadol, lle mae’r [[dosbarth]] llywodraethol yn cyflwyno’i safbwynt fel synnwyr cyffredin y mae’n rhaid ei dderbyn. I’r meddylwyr hyn oll, felly, rhaid herio’r ymwybyddiaeth [[ffug]] drwy feirniadaeth sy’n cynyddu ymwybyddiaeth, beirniadaeth fydd yn galluogi pobl i amgyffred natur ormesol [[cyfalafiaeth]] a’r gafael sydd gan y ffenomenau diwylliannol arnynt. Fodd bynnag, mae’n rhaid pwysleisio yma nad yw’r meddylwyr hyn yn cefnu ar bwyslais [[Marx]] ar drawsffurfio economaidd; yn hytrach, pwysleisio y maent fod yn rhaid cael trawsffurfiad economaidd a diwylliannol er mwyn newid cymdeithas yn llwyddiannus.
 '''Garmon Iago'''

← At y diwygiad blaenorol	Diwygiad 15:48, 23 Mawrth 2023
(Dim gwahaniaeth)

@@ Llinell 15: / Llinell 15: @@
 == Llyfryddiaeth ==
-Adorno, T. a Horkheimer, M. (2002), Dialectic of Enlightenment (Stanford: Stanford University Press).
+Adorno, T. a Horkheimer, M. (2002), ''Dialectic of Enlightenment'' (Stanford: Stanford University Press).
-Engels, F. (1893/2000), Engels to Franz Mehring, https://www.marxists.org/archive/marx/works/1893/letters/93_07_14.htm [Cyrchwyd: 23 Mai 2021].
+Engels, F. (1893/2000), ''Engels to Franz Mehring'', https://www.marxists.org/archive/marx/works/1893/letters/93_07_14.htm [Cyrchwyd: 23 Mai 2021].
-Gramsci, A. (1971), Selections from the Prison Notebooks of Antonio Gramsci (London: Lawrence and Wishart).
+Gramsci, A. (1971), ''Selections from the Prison Notebooks of Antonio Gramsci'' (London: Lawrence and Wishart).
-Lukàcs, G. (1923/2010), History and Class Consciousness: Studies in Marxist Dialectics (Pontypool: Merlin Press).
+Lukàcs, G. (1923/2010), ''History and Class Consciousness: Studies in Marxist Dialectics'' (Pontypool: Merlin Press).
-Marcuse, H. (1964), One-dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society (London: Routledge and Kegan Paul).
+Marcuse, H. (1964), ''One-dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society'' (London: Routledge and Kegan Paul).
 {{CC BY-SA}}
 [[Categori:Gwyddorau_Cymdeithasol]]

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 (Saesneg: ''False Consciousness'')
-Ffurf benodol o [[ideoleg]] yw ymwybyddiaeth [[ffug]]. Defnyddir y term yn bennaf gan feddylwyr o’r traddodiad Marcsaidd i gyfeirio at anallu unigolion i ddirnad gwir natur cymdeithas gyfalafol, ac yn arbennig, anallu i ddeall natur orthrymol y ffurf gymdeithasol gyfredol. Yn aml, cyfeirir at drefniannau cymdeithasol a strategaethau amrywiol sy’n peri fod unigolion yn gweld eu cymdeithas fel endid naturiol y tu hwnt i’w rheolaeth ac na fedrir, felly, ei newid. Yn gysylltiedig â’r anallu i ddirnad natur y gymdeithas, gwelir anallu cysylltiedig gan unigolion i ddirnad eu gwir fuddiannau, yn arbennig sut y byddai’n fuddiol i’r gorthrymedig newid cymdeithas yn ei chyfanrwydd.
+Ffurf benodol o [[ideoleg]] yw ymwybyddiaeth <nowiki>ffug</nowiki>. Defnyddir y term yn bennaf gan feddylwyr o’r traddodiad Marcsaidd i gyfeirio at anallu unigolion i ddirnad gwir natur cymdeithas gyfalafol, ac yn arbennig, anallu i ddeall natur orthrymol y ffurf gymdeithasol gyfredol. Yn aml, cyfeirir at drefniannau cymdeithasol a strategaethau amrywiol sy’n peri fod unigolion yn gweld eu cymdeithas fel endid naturiol y tu hwnt i’w rheolaeth ac na fedrir, felly, ei newid. Yn gysylltiedig â’r anallu i ddirnad natur y gymdeithas, gwelir anallu cysylltiedig gan unigolion i ddirnad eu gwir fuddiannau, yn arbennig sut y byddai’n fuddiol i’r gorthrymedig newid cymdeithas yn ei chyfanrwydd.
-Er mai meddylwyr o’r traddodiad Marcsaidd sy’n defnyddio’r term ymwybyddiaeth ffug yn bennaf, ni cheir y term yng ngwaith [[Karl Marx]], a phrin iawn y gwelir ei ddefnydd yng ngweithiau ei gyd-weithiwr Friedrich Engels. Ond gwelir un enghraifft o’r term gan Engels (1893/2000) yn ei lythyr at Franz Mehring.
+Er mai meddylwyr o’r traddodiad Marcsaidd sy’n defnyddio’r term ymwybyddiaeth [[ffug]] yn bennaf, ni cheir y term yng ngwaith [[Karl Marx]], a phrin iawn y gwelir ei ddefnydd yng ngweithiau ei gyd-weithiwr Friedrich Engels. Ond gwelir un enghraifft o’r term gan Engels (1893/2000) yn ei lythyr at Franz Mehring.
 Yn hytrach, term canolog yng ngweithiau Marcswyr yr ugeinfed ganrif ydyw, yn enwedig yng ngwaith meddylwyr [[Marcsaeth]] Orllewinol. Yn y traddodiad hwn, defnyddir y term er mwyn egluro’r diffyg chwyldroadau sosialaidd yng ngwledydd diwydiannol y Gorllewin. Mewn rhai ffrydiau dylanwadol o [[Farcsaeth]], pwysleisiwyd y byddai gwrthddywediadau mewnol [[cyfalafiaeth]] yn arwain at argyfwng economaidd a fyddai’n esgor yn anorfod ar chwyldro gan y gweithwyr (gweler [[materoliaeth hanesyddol]]. Eto, er bod sawl argyfwng economaidd o’r fath wedi digwydd yn negawdau cynnar y ganrif, ni welwyd chwyldroadau llwyddiannus.
@@ Llinell 9: / Llinell 9: @@
 Yn nhyb grŵp sylweddol o feddylwyr, er enghraifft Georg Lukàcs (1971) a dilynwyr cynnar [[Damcaniaeth Feirniadol Ysgol Frankfurt]] (er enghraifft Theodor Adorno, Max Horkheimer [2002] a Herbert Marcuse [1964]), ni ddigwyddodd y chwyldro disgwyliedig oherwydd ymwybyddiaeth ffug. Honnant fod [[cyfalafiaeth]] wedi treiddio i ymwybyddiaeth pob unigolyn yn y gymdeithas mewn modd llawer mwy dwys nag y pwysleisiwyd gan Farcswyr blaenorol. Gan fod ymwybyddiaeth unigolion wedi ei meddiannu gan gyfalafiaeth, ni allant ddeall sut y byddai’n fuddiol iddynt drawsffurfio’r gymdeithas; felly, gellir atal chwyldro bron yn ddiderfyn.
-Mae’r meddylwyr hyn yn tynnu sylw yn arbennig at weithrediad ffenomenau diwylliannol: fod ffenomenau fel y cyfryngau torfol, papurau newydd, a [[diwylliant]] yn fwy cyffredinol (boed gelf, athroniaeth, cymdeithaseg neu wyddoniaeth), yn gweithredu er mwyn rhwystro mewnwelediad i wir natur afresymol [[cyfalafiaeth]]. Gwelir pwyslais tebyg gan Farcswyr eraill o’r un cyfnod, yn enwedig yng ngwaith Gramsci (1971) gyda’i syniad o [[hegemoni]]. Yn y cysyniad hwn, dadleuir nad drwy rym y bydd [[cyfalafiaeth]] yn goroesi yng ngwledydd y Gorllewin, ond drwy reolaeth syniadol, lle mae’r [[dosbart]]h llywodraethol yn cyflwyno’i safbwynt fel synnwyr cyffredin y mae’n rhaid ei dderbyn. I’r meddylwyr hyn oll, felly, rhaid herio’r ymwybyddiaeth ffug drwy feirniadaeth sy’n cynyddu ymwybyddiaeth, beirniadaeth fydd yn galluogi pobl i amgyffred natur ormesol cyfalafiaeth a’r gafael sydd gan y ffenomenau diwylliannol arnynt. Fodd bynnag, mae’n rhaid pwysleisio yma nad yw’r meddylwyr hyn yn cefnu ar bwyslais [[Marx]] ar drawsffurfio economaidd; yn hytrach, pwysleisio y maent fod yn rhaid cael trawsffurfiad economaidd a diwylliannol er mwyn newid cymdeithas yn llwyddiannus.
+Mae’r meddylwyr hyn yn tynnu sylw yn arbennig at weithrediad ffenomenau diwylliannol: fod ffenomenau fel y cyfryngau torfol, papurau newydd, a [[diwylliant]] yn fwy cyffredinol (boed gelf, athroniaeth, cymdeithaseg neu wyddoniaeth), yn gweithredu er mwyn rhwystro mewnwelediad i wir natur afresymol [[cyfalafiaeth]]. Gwelir pwyslais tebyg gan Farcswyr eraill o’r un cyfnod, yn enwedig yng ngwaith Gramsci (1971) gyda’i syniad o [[hegemoni]]. Yn y cysyniad hwn, dadleuir nad drwy rym y bydd [[cyfalafiaeth]] yn goroesi yng ngwledydd y Gorllewin, ond drwy reolaeth syniadol, lle mae’r [[dosbart]]h llywodraethol yn cyflwyno’i safbwynt fel synnwyr cyffredin y mae’n rhaid ei dderbyn. I’r meddylwyr hyn oll, felly, rhaid herio’r ymwybyddiaeth ffug drwy feirniadaeth sy’n cynyddu ymwybyddiaeth, beirniadaeth fydd yn galluogi pobl i amgyffred natur ormesol [[cyfalafiaeth]] a’r gafael sydd gan y ffenomenau diwylliannol arnynt. Fodd bynnag, mae’n rhaid pwysleisio yma nad yw’r meddylwyr hyn yn cefnu ar bwyslais [[Marx]] ar drawsffurfio economaidd; yn hytrach, pwysleisio y maent fod yn rhaid cael trawsffurfiad economaidd a diwylliannol er mwyn newid cymdeithas yn llwyddiannus.
 '''Garmon Iago'''