Yr hen benillion - Hanes diwygio

MariFflur am 12:45, 24 Awst 2017

2017-08-24T12:45:52Z

MariFflur am 15:42, 26 Awst 2016

2016-08-26T15:42:38Z

SeimonBrooks am 19:37, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T19:37:04Z

SeimonBrooks am 19:35, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T19:35:42Z

Dafydd James am 08:55, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T08:55:52Z

Dafydd James am 08:41, 6 Mehefin 2016

2016-06-06T08:41:34Z

SeimonBrooks am 21:23, 25 Mai 2016

2016-05-25T21:23:23Z

SeimonBrooks am 21:23, 25 Mai 2016

2016-05-25T21:23:09Z

SeimonBrooks am 21:20, 25 Mai 2016

2016-05-25T21:20:02Z

SeimonBrooks: Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda ''''Yr hen benillion''' Mae’r corff hwn o ganu yn cynnwys penillion ar fesur y triban, yr awdl-gywydd a’r mesur tri thrawiad. Y patrwm mwyaf cyffredin...'

2016-05-25T21:11:04Z

Crëwyd tudalen newydd yn dechrau gyda ''''Yr hen benillion''' Mae’r corff hwn o ganu yn cynnwys penillion ar fesur y triban, yr awdl-gywydd a’r mesur tri thrawiad. Y patrwm mwyaf cyffredin...'

Tudalen newydd

'''Yr hen benillion'''

Mae’r corff hwn o ganu yn cynnwys penillion ar fesur y triban, yr awdl-gywydd a’r mesur tri thrawiad. Y patrwm mwyaf cyffredin, fodd bynnag, yw’r pennill sy’n cynnwys pedair llinell, ac yn odli ''aabb'', megis yn y pennill cyfarwydd:

Ar lan y môr mae carreg wastad
[[Lle]] bûm yn siarad gair â’m cariad;
O amgylch hon fe dyf y lili
Ac ambell gangen o rosmari.

Bernir bod llawer o’r rhain yn benillion a oedd yn wreiddiol yn rhan o gerddi hwy ond bod y penillion eraill wedi eu colli. Fe’u diogelwyd ar lafar trwy eu canu—esbonia hyn yr enw ‘penillion telyn’—a thrwy eu hadrodd. Maent yn dal yn boblogaidd hyd heddiw. Anodd eu dyddio ond dechreuwyd eu cofnodi yn y llawysgrifau o’r 16g. ymlaen. Mae’r rhan fwyaf yn ddienw ond ceir yn eu plith lawer a luniwyd gan ferched. Diau fod nifer wedi eu llunio trwy efelychu penillion cynharach; egyr sawl un â geiriau megis ‘Mae gennyf …’, ‘Llawer gwaith …’, ‘Tri pheth …’. Lewis Morris yn y 18g. oedd y cyntaf i amgyffred eu hapêl, a dechreuwyd eu casglu o dan ei ddylanwad ef a mudiad eisteddfodol y 19g. Mae dylanwad yr hen benillion i’w weld yn amlwg ar ei gerdd fwyaf adnabyddus ‘Caniad y gog i Feirionnydd’. Defnyddiwyd mesur yr hen bennill ynghyd â’r triban yn helaeth yn yr anterliwtiau a luniwyd yn ystod y 18g.

Ond yr oedd eraill wedi gweld addaster y mesur cyn dyddiau Lewis Morris. Lluniwyd corff helaeth o gerddi ar fesur yr hen bennill o’r 16g. ymlaen gan feirdd megis Rhisiart Gwyn, y merthyr Catholig (m. 1584), Richard Hughes o Gefn Llanfair (m. 1618) a Morgan Llwyd, y piwritan (m. 1659). Yr un a gysylltir â’r mesur yn fwy na neb yw’r Ficer Rhys Prichard (m. 1644). Gwnaeth beth mentrus trwy arddel cyfrwng cyfarwydd, ond diurddas ddigon, wrth geisio annog ei blwyfolion yn Llanymddyfri i fyw bywydau bucheddol, ac wrth gyflwyno i’w sylw neges y Beibl.

'''Cynfael Lake'''

== Llyfryddiaeth ==
''Hen Benillion'', gol. T.H. Parry-Williams (Llandysul, 1965)

Rhiannon Ifans, ''Sêrs a Rybana: Astudiaeth o’r Canu Gwasael'' (Llandysul, 1983)
{{CC BY-SA}}
[[Categori:Beirniadaeth a Theori]]

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 __NOAUTOLINKS__
 Mae’r corff hwn o ganu yn cynnwys penillion ar fesur y [[triban]], yr awdl-gywydd a’r mesur tri thrawiad. Y patrwm mwyaf cyffredin, fodd bynnag, yw’r pennill sy’n cynnwys pedair llinell, ac yn odli ''aabb'', megis yn y pennill cyfarwydd:
 ::Ar lan y môr mae carreg wastad
 ::Lle bûm yn siarad gair â’m cariad;
 ::O amgylch hon fe dyf y lili
 ::Ac ambell gangen o rosmari.

@@ Llinell 2: / Llinell 2: @@
 Mae’r corff hwn o ganu yn cynnwys penillion ar fesur y [[triban]], yr awdl-gywydd a’r mesur tri thrawiad. Y patrwm mwyaf cyffredin, fodd bynnag, yw’r pennill sy’n cynnwys pedair llinell, ac yn odli ''aabb'', megis yn y pennill cyfarwydd:
 ::Ar lan y môr mae carreg wastad
@@ Llinell 11: / Llinell 10: @@
 ::Ac ambell gangen o rosmari.
 Bernir bod llawer o’r rhain yn benillion a oedd yn wreiddiol yn rhan o gerddi hwy ond bod y penillion eraill wedi eu colli. Fe’u diogelwyd ar lafar trwy eu canu—esbonia hyn yr enw ‘penillion telyn’—a thrwy eu hadrodd. Maent yn dal yn boblogaidd hyd heddiw. Anodd eu dyddio ond dechreuwyd eu cofnodi yn y llawysgrifau o’r 16g. ymlaen. Mae’r rhan fwyaf yn ddienw ond ceir yn eu plith lawer a luniwyd gan ferched. Diau fod nifer wedi eu llunio trwy efelychu penillion cynharach; egyr sawl un â geiriau megis ‘Mae gennyf …’, ‘Llawer gwaith …’, ‘Tri pheth …’. Lewis Morris yn y 18g. oedd y cyntaf i amgyffred eu hapêl, a dechreuwyd eu casglu o dan ei ddylanwad ef a mudiad eisteddfodol y 19g. Mae dylanwad yr hen benillion i’w weld yn amlwg ar ei gerdd fwyaf adnabyddus ‘Caniad y gog i Feirionnydd’. Defnyddiwyd mesur yr hen bennill ynghyd â’r [[triban]] yn helaeth yn yr anterliwtiau a luniwyd yn ystod y 18g.

@@ Llinell 20: / Llinell 20: @@
 == Llyfryddiaeth ==
-T.H. Parry-Williams (gol.), ''Hen Benillion'' (Llandysul, 1965).
+T.H. Parry-Williams (1965) (gol.), ''Hen Benillion'' (Llandysul: Gwasg Gomer).
-Rhiannon Ifans, ''Sêrs a Rybana: Astudiaeth o’r Canu Gwasael'' (Llandysul, 1983).
+Rhiannon Ifans (1983), ''Sêrs a Rybana: Astudiaeth o’r Canu Gwasael'' (Llandysul: Gwasg Gomer).
 {{CC BY-SA}}
 [[Categori:Beirniadaeth a Theori]]

@@ Llinell 4: / Llinell 4: @@
-		Ar lan y môr mae carreg wastad
+::Ar lan y môr mae carreg wastad
-		Lle bûm yn siarad gair â’m cariad;
+::Lle bûm yn siarad gair â’m cariad;
-		O amgylch hon fe dyf y lili
+::O amgylch hon fe dyf y lili
-		Ac ambell gangen o rosmari.
+::Ac ambell gangen o rosmari.

@@ Llinell 1: / Llinell 1: @@
 Mae’r corff hwn o ganu yn cynnwys penillion ar fesur y [[triban]], yr awdl-gywydd a’r mesur tri thrawiad. Y patrwm mwyaf cyffredin, fodd bynnag, yw’r pennill sy’n cynnwys pedair llinell, ac yn odli ''aabb'', megis yn y pennill cyfarwydd:
@@ Llinell 4: / Llinell 6: @@
 		Ar lan y môr mae carreg wastad
-		[[Lle]] bûm yn siarad gair â’m cariad;
+		Lle bûm yn siarad gair â’m cariad;
 		O amgylch hon fe dyf y lili

← At y diwygiad blaenorol		Diwygiad 21:23, 25 Mai 2016
Llinell 1:		Llinell 1:
	Mae’r corff hwn o ganu yn cynnwys penillion ar fesur y [[triban]], yr awdl-gywydd a’r mesur tri thrawiad. Y patrwm mwyaf cyffredin, fodd bynnag, yw’r pennill sy’n cynnwys pedair llinell, ac yn odli ''aabb'', megis yn y pennill cyfarwydd:		Mae’r corff hwn o ganu yn cynnwys penillion ar fesur y [[triban]], yr awdl-gywydd a’r mesur tri thrawiad. Y patrwm mwyaf cyffredin, fodd bynnag, yw’r pennill sy’n cynnwys pedair llinell, ac yn odli ''aabb'', megis yn y pennill cyfarwydd:
		+

	Ar lan y môr mae carreg wastad		Ar lan y môr mae carreg wastad